KONWENCJA Nr 67
MIEDZYNARODOWEJ ORGANIZACJI PRACY

dotycząca czasu pracy i wypoczynku w transporcie drogowym

Data wejścia w życie: 18 marca 1955 r.
Konwencja została zrewidowana w 1979 r. przez Konwencję Nr 153.
Po wejściu w życie tej Konwencji, Konwencja Nr 67 nie jest już otwarta do ratyfikacji.
Od czasu wejścia w życie tej Konwencji, Konwencja Nr 63 nie jest już otwarta do ratyfikacji.

Konferencja Ogólna Międzynarodowej Organizacji Pracy, zwołana do Genewy przez Radę Administracyjną Międzynarodowego Biura Pracy, i zebrana tam w dniu 8 czerwca 1939 r. na dwudziestej piątej sesji,

postanowiwszy przyjąć niektóre wnioski dotyczące uregulowania czasu pracy i wypoczynku kierowców zawodowych (oraz ich pomocników) pojazdów używanych w transporcie drogowym, która to sprawa stanowi czwarty punkt porządku dziennego sesji,

postanowiwszy, że wnioski te zostaną ujęte w formę konwencji międzynarodowej,

przyjmuje dnia dwudziestego ósmego czerwca tysiąc dziewięćset trzydziestego dziewiątego roku następującą Konwencję, która otrzyma nazwę: Konwencja dotycząca czasu pracy i wypoczynku (transport drogowy), z 1939 r.

Artykuł 1

1. Niniejsza Konwencja ma zastosowanie do:
a) osób zawodowo zatrudnionych do prowadzenia pojazdu używanego w transporcie drogowym;
b) pomocników i innych osób przemieszczających się pojazdem używanym do transportu drogowego, zawodowo zatrudnionych do prac związanych z pojazdem, jego pasażerami lub ładunkiem.
2. Dla celów niniejszej Konwencji, określenie „pojazd używany w transporcie drogowym" obejmuje wszelkie pojazdy, stanowiące własność państwową lub prywatną, poruszane siłą mechaniczną, w tym tramwaje, trolejbusy i przyczepy ciągnięte przez pojazd poruszany siłą mechaniczną, które używane są do transportu pasażerów lub towarów na drogach publicznych, za opłatą lub dla celów przedsiębiorstwa eksploatującego pojazd.

Artykuł 2

Właściwa władza może wyłączyć ze stosowania niniejszej Konwencji:
a) osoby zatrudnione do prowadzenia samochodów prywatnych używanych wyłącznie do usług osobistych lub osoby przemieszczające się takim pojazdem;
b) osoby zatrudnione do prowadzenia pojazdu lub osoby przemieszczające się pojazdem używanym do:
i) transportu dokonywanego przez przedsiębiorstwa rolne lub leśne, w stopniu, w jakim transport ten jest związany bezpośrednio i używany wyłącznie do prac tego przedsiębiorstwa;
ii) transportu chorych lub rannych dokonywanego przez szpitale i kliniki;
iii) transportu dla celów obrony narodowej, służb policyjnych i innego transportu dokonywanego na zlecenie administracji państwowej, kiedy działa ona jako organ władzy publicznej;
iv) transportu w celach ratowniczych.

Artykuł 3

Właściwa władza może wyłączyć ze stosowania wszystkich lub niektórych postanowień niniejszej Konwencji właścicieli pojazdów i członków ich rodzin, którzy nie są zatrudnieni lub pewne kategorie tych osób, jeśli i tak długo jak władza ta:
a) pewna jest, że wyłączenie:
i) nie naraża na nadmierną konkurencję warunków zatrudnienia osób, do których wyłączenie się stosuje;
ii) nie naraża na niepotrzebne ryzyko wypadku osób, do których stosuje się niniejsza Konwencja lub nie stanowi zagrożenia dla bezpieczeństwa publicznego;
b) pewna jest, że zastosowanie powyższych postanowień do osób, których dotyczy propozycja wyłączenia, jest z powodu warunków panujących w danym kraju niewykonalne.

Artykuł 4

Dla celów niniejszej Konwencji: a) określenie „czas pracy" oznacza czas, podczas którego dane osoby pozostają do dyspozycji pracodawcy lub innych osób upoważnionych do korzystania z ich usług, lub podczas którego właściciele pojazdów i członkowie ich rodzin są zatrudnieni na własny rachunek do prac związanych z pojazdem używanym do transportu drogowego, jego pasażerami lub ładunkiem; czas ten obejmuje:
i) czas poświęcony na pracę w czasie przemieszczania się pojazdu;
ii) czas poświęcony na prace pomocnicze;
iii) czas poświęcony na samą obecność;
iv) okresy wypoczynku i przerwy w pracy, jeśli nie przekraczają one czasu ustalonego przez właściwą władzę;
b) określenie „czas przemieszczania się pojazdu" obejmuje czas upływający między wyjazdem pojazdu na początku dnia pracy aż do jego powrotu po dniu pracy, z wyłączeniem wszelkiego czasu, podczas którego bieg pojazdu został przerwany na czas przekraczający okres wyznaczony przez właściwą władzę, kiedy osoby kierujące pojazdem lub przemieszczające się w nim swobodnie dysponują swoim czasem lub wykonują prace pomocnicze.
c) określenie „prace pomocnicze" oznacza wszelką pracę związaną z pojazdem, jego pasażerami lub ładunkiem, wykonywaną poza okresem przemieszczania się pojazdu i obejmuje w szczególności:
i) prace związane z prowadzeniem rachunków, wypłacaniem należności, podpisywaniem rejestrów, przekazywaniem dokumentów służbowych, kontrolą biletów i inne tego typu prace;
ii) przejmowanie i garażowanie pojazdu;
iii) przejazd z miejsca, gdzie pracownik podpisuje przed rozpoczęciem pracy listę obecności, do miejsca, gdzie przejmuje on pojazd, oraz przejazd z miejsca, gdzie pozostawia pojazd, do miejsca, gdzie podpisuje listę obecności po zakończeniu pracy;
iv) prace związane z utrzymaniem i naprawą pojazdu;
v) załadunek i rozładunek pojazdu;
d) określenie „czas samej obecności" oznacza okresy, podczas których osoba pozostaje na swym stanowisku wyłącznie w celu zastosowania się do ewentualnego wezwania lub wznowienia pracy w czasie ustalonym w rozkładzie.

Artykuł 5

1. Czas pracy osób, do których ma zastosowanie niniejsza Konwencja, nie powinien przekraczać czterdziestu ośmiu godzin tygodniowo.
2. Właściwa władza może zezwolić na zwiększenie limitów tygodniowych dla osób, które wykonują zazwyczaj dużo prac pomocniczych lub których praca często przerywana jest okresami samej obecności.

Artykuł 6

1. Właściwa władza może zezwolić na obliczanie przeciętnego tygodniowego czasu pracy.
2. Jeżeli właściwa władza zezwoli na obliczanie przeciętnego tygodniowego czasu pracy, powinna określić liczbę tygodni, na podstawie której można obliczyć przeciętny czas pracy, jak również maksymalną liczbę godzin pracy w ciągu jednego tygodnia.

Artykuł 7

1. Czas pracy osób, do których ma zastosowanie niniejsza Konwencja, nie powinien przekraczać ośmiu godzin dziennie.
2. Jeśli, na mocy prawa, zwyczaju lub umowy między zainteresowanymi organizacjami pracodawców i pracowników (lub w braku takich organizacji, między przedstawicielami pracodawców i pracowników), czas pracy w ciągu jednego lub kilku dni w tygodniu wynosi mniej niż osiem godzin, postanowieniem właściwej władzy lub na zasadzie układu pomiędzy wyżej wspomnianymi organizacjami lub przedstawicielami zainteresowanych stron można zezwolić na przekroczenie limitu ośmiu godzin w inne dni tygodnia. Przekroczenie dziennego czasu pracy przewidziane przez niniejszy ustęp nie powinno jednak nigdy być większe niż jedna godzina dziennie.
3. Właściwa władza może zezwolić na wyższe limity dzienne:
a) w stosunku do osób, których tygodniowy czas pracy nie przekracza 48 godzin tygodniowo, zgodnie z art. 5, ust. l, lub których czas pracy ustalony jest przeciętnie na 48 godzin, zgodnie z art. 6;
b) w stosunku do osób, które wykonują zazwyczaj dużo prac pomocniczych lub których praca często przerywana jest okresami samej obecności.

Artykuł 8

Właściwa władza określi maksymalną liczbę godzin, które mogą upłynąć od początku do końca dnia pracy.

Artykuł 9

1. Właściwa władza może zezwolić na nadrobienie, w ustalonym czasie, godzin pracy straconych w wyniku wypadku.
2. Właściwa władza może zezwolić na przekroczenie limitów czasu pracy, przewidzianych na mocy poprzednich artykułów, w przypadkach, kiedy stosuje się niniejszy artykuł.

Artykuł 10

Właściwa władza może zezwolić na przekroczenie czasu pracy, przewidzianego na mocy poprzednich artykułów do ustalonej wysokości w przypadkach, kiedy upewni się, że brakuje niezbędnej fachowej siły roboczej.

Artykuł 11

1. Niniejszy artykuł ma zastosowanie w następujących przypadkach:
a) w razie wypadku, udzielania pomocy, nieprzewidzianego opóźnienia, zakłócenia pracy lub przerwy w ruchu, lub w przypadku siły wyższej;
b) w razie nieprzewidzianej nieobecności osoby, której praca jest nieodzowna, a której nie można zastąpić;
c) w akcjach ratowniczych lub udzielaniu pomocy w przypadku trzęsienia ziemi, powodzi, pożaru, epidemii lub innych klęsk lub katastrof;
d) w przypadku nagłej i wyjątkowej konieczności zapewnienia działania służb użyteczności publicznej.
2. W przypadkach, do których ma zastosowanie niniejszy artykuł:
a) mogą zostać przekroczone limity czasu pracy przewidziane na mocy poprzednich artykułów;
b) może zostać przedłużony okres pięciu godzin ustalony w art. 14;
c) mogą zostać zmniejszone okresy wypoczynku ustalone w artykułach 15 i 16, ale tylko o tyle, o ile jest to konieczne do wykonania niezbędnych prac.
3. Pracodawca lub właściciel pojazdu zawiadomi właściwą władzę, w terminie i w sposób ustalony przez tę władzę, o wszelkim okresie czasu przepracowanym na mocy niniejszego artykułu i o przyczynach, które to uzasadniają.

Artykuł 12

1. Limity czasu pracy przewidziane na mocy poprzednich artykułów mogą zostać przekroczone, ale tylko o tyle, o ile jest to konieczne do wykonania niezbędnych prac, w celu spełnienia wyjątkowych potrzeb w zakresie:
a) transportu podróżnych i ich bagażu, wykonywanego przez hotele, między hotelem a stacją kolejową lub portem przybycia lub odjazdu;
b) transportu wykonywanego przez przedsiębiorstwa pogrzebowe.
2. Właściwa władza określi warunki, w których stosuje się poprzedni ustęp.

Artykuł 13

1. Właściwa władza może zezwolić na przekroczenie limitów czasu pracy, przewidzianych na mocy poprzednich artykułów, z powodu pracy w godzinach nadliczbowych, przepracowanych zgodnie z postanowieniami niniejszego artykułu.
2. Właściwa władza może wydać zezwolenie na pracę w godzinach nadliczbowych zgodnie z przepisami ustalającymi:
a) procedurę, zgodnie z którą ma być udzielone zezwolenie;
b) maksymalną stawkę wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych, która musi wynosić co najmniej o 25% więcej niż normalna stawka wynagrodzenia;
c) maksymalną liczbę godzin nadliczbowych, na które może zostać udzielone zezwolenie, przy czym ilość ta w żadnym razie nie może przekroczyć:
i) 75 godzin rocznie w przypadkach, kiedy tygodniowy czas pracy obliczany jest przeciętnie przez okres przekraczający jeden tydzień;
ii) 100 godzin rocznie w przypadkach, w których tygodniowy czas pracy jest traktowany jako ścisły limit, obowiązujący w każdym tygodniu.
3. W każdym kraju, w którym uważa się za niepożądane ustalanie określonej liczby godzin pracy nadliczbowej do dyspozycji przedsiębiorstw, właściwa władza może zezwolić na przekroczenie limitów czasu pracy, przewidzianych na mocy poprzednich artykułów, z zastrzeżeniem, że stawka wynagrodzenia za każdą godzinę przepracowaną zgodnie z niniejszym ustępem będzie co najmniej o 50% wyższa niż normalna stawka wynagrodzenia.

Artykuł 14

1. Żaden kierowca nie może prowadzić pojazdu przez okres ciągły dłuższy niż 5 godzin. 2. Dla celów poprzedniego ustępu, wszelkie dwa okresy uważane są za okres ciągły, jeśli nie przedziela ich przerwa, której długość ustali właściwa władza.
3. Właściwa władza może wyłączyć z zakresu stosowania ust. 1 kierowców, którym przystanki przewidziane w rozkładzie lub przerywany charakter pracy zapewniają dostateczne przerwy.

Artykuł 15

1. Każdemu, do kogo ma zastosowanie niniejsza Konwencja, należy udzielić w ciągu każdego okresu 24 godzin wypoczynku, wynoszącego co najmniej 12 nieprzerwanych godzin.
2. Właściwa władza może zezwolić na zmniejszenie okresu wypoczynku, wymaganego w ust. 1, w przypadkach pewnych usług, ulegających przerwom o dłuższym trwaniu.
3. Właściwa władza może zezwolić na zmniejszenie okresu wypoczynku w określone dni tygodnia — z tym jednak, by przeciętny okres wypoczynku w ciągu tygodnia wynosił nie mniej niż minimum wymagane w ust. 1.

Artykuł 16

1. Każdemu, do kogo ma zastosowanie niniejsza Konwencja, należy udzielić w ciągu każdego okresu 7 dni wypoczynku wynoszącego co najmniej 30 nieprzerwanych godzin, z których co najmniej 22 godziny muszą przypadać na ten sam dzień kalendarzowy.
2. Właściwa władza może zezwolić na udzielenie pewnej ilości okresów wypoczynku, odpowiadających wymaganiom ust. 1, w ciągu pewnej ilości tygodni nie przekraczającej ustalonego maksimum — zamiast jednego okresu wypoczynku w ciągu każdego okresu 7 dni. W takim przypadku ilość okresów wypoczynku udzielonych w ciągu pewnej ilości tygodni, na które te okresy wypoczynku zostały rozłożone, powinna być co najmniej równa ilości tygodni, a czas rozdzielający dwa okresy wypoczynku nie może przekraczać 10 dni.

Artykuł 17

Decyzje podejmowane przez właściwą władzę zgodnie z wymienionymi poniżej postanowieniami niniejszej Konwencji mają być podjęte po konsultacji z zainteresowanymi organizacjami pracodawców i pracowników tam, gdzie one istnieją. Są to artykuły:
2, 3, 4 a) i b), 5 ust. 2, 6, 7 ust. 2 i 3, 8, 9, 10, 11 ust.3, 12 ust. 2,13, 14 ust. 2 i 3, 15 ust. 2 i 3, 16 ust. 2, 18

Artykuł 18

1. W celu skutecznego wprowadzenia w życie postanowień niniejszej Konwencji, właściwa władza utrzymywać będzie system nadzoru za pośrednictwem inspektorów pracy, policji, urzędników ruchu lub innych odpowiednich władz administracyjnych zarówno w garażach, składach i innych pomieszczeniach, jak i na drogach.
2. Każdy pracodawca będzie utrzymywał w formie zatwierdzonej przez właściwą władzę dokumentację dotyczącą czasu pracy i okresów wypoczynku osób przez niego zatrudnionych, przy czym dokumentacja ta będzie dostępna do zbadania przez władze nadzorcze w warunkach ustalonych przez właściwą władzę.
3. Właściwa władza ustali wzór osobowej książeczki kontrolnej oraz sposób, w jaki książeczka ta będzie wydawana każdemu, do kogo ma zastosowanie niniejsza Konwencja; będzie on ją miał przy sobie w czasie pracy i będą w niej notowane dane dotyczące czasu pracy i okresów wypoczynku, w sposób ustalony przez właściwą władzę.

Artykuł 19

1. Obowiązywanie postanowień niniejszej Konwencji może być zawieszone przez właściwą władzę, ale tylko na okres, w ciągu którego zawieszanie takie jest ściśle niezbędne — w przypadku konieczności sprostania potrzebom bezpieczeństwa kraju.
2. Należy niezwłocznie zawiadomić Międzynarodowe Biuro Pracy:
a) o każdym zawieszeniu obowiązywania postanowień niniejszej Konwencji wraz z powodami tego zawieszenia;
b) o terminie, gdy zawieszenie to dobiegnie końca.

Artykuł 20

Coroczne sprawozdania ze stosowania niniejszej Konwencji przedkładane przez Członków zgodnie z art. 22 Konstytucji Międzynarodowej Organizacji Pracy powinny zawierać w szczególności pełne informacje o:
a) wszelkich decyzjach podjętych zgodnie z art. 2;
b) wszelkich decyzjach podjętych zgodnie z art. 3 wraz ze wskazaniem powodów, które pozwoliły właściwej władzy upewnić się, iż decyzje te są uzasadnione;
c) każdym korzystaniu z postanowień art. 5, ust. 2;
d) każdym korzystaniu z postanowień art. 6;
e) każdym korzystaniu z postanowień art. 7, ustępy 2 lub 3;
f) wszelkich postanowieniach powziętych w myśl art. 8;
g) o tym, w jakim zakresie korzystano z postanowień artykułów 10 i 13 oraz o wszelkich zarządzeniach, jakie zostały w myśl tego wydane.

Artykuł 21

Zgodnie z art. 19 ust. 11 1 Konstytucji Międzynarodowej Organizacji Pracy, nic w niniejszej Konwencji nie może mieć wpływu na żadne prawo, orzeczenie, zwyczaj lub porozumienie między pracodawcami, a pracownikami, zapewniające pracownikom warunki korzystniejsze niż przewidziane w niniejszej Konwencji.

* * *

Artykuły 22—28: Standardowe postanowienia końcowe 2.

1 Postanowienie to brzmi następująco :„W żadnym wypadku, przyjęcie konwencji lub zalecenia przez Konferencję lub ratyfikowanie konwencji przez Członka nie mogą mieć wpływu na żadną ustawę, decyzję, zwyczaj lub układ zapewniający zainteresowanym pracownikom warunki korzystniejsze niż te, które przewiduje konwencja lub zalecenie". W wyniku zmiany Konstytucji w 1946 r. analogiczne postanowienie jest obecnie zawarte w artykule 19 ust. 8 Konstytucji.
2Patrz Załącznik I.