KONWENCJA Nr 97
MIEDZYNARODOWEJ ORGANIZACJI PRACY

dotycząca pracowników migrujących (zrewidowana)

Data wejścia w życie: 22 stycznia 1952 r.

Konferencja Ogólna Międzynarodowej Organizacji Pracy, zwołana do Genewy przez Radę Administracyjną Międzynarodowego Biura Pracy i zebrana tam w dniu 8 czerwca 1949 r. na trzydziestej drugiej sesji,

postanowiwszy przyjąć niektóre wnioski dotyczące rewizji Konwencji dotyczącej pracowników migrujących, z 1939 r., przyjętej przez Konferencję na dwudziestej piątej sesji, która to sprawa stanowi jedenasty punkt porządku dziennego sesji,

postanowiwszy, że wnioski te zostaną ujęte w formę konwencji międzynarodowej,

przyjmuje dnia pierwszego lipca tysiąc dziewięćset czterdziestego dziewiątego roku następującą Konwencję, która otrzyma nazwę: Konwencja dotycząca pracowników migrujących (zrewidowana), z 1949 r.

Artykuł 1

Każdy Członek Międzynarodowej Organizacji Pracy, dla którego niniejsza Konwencja jest w mocy, zobowiązuje się dostarczyć do Międzynarodowego Biura Pracy oraz każdemu innemu Członkowi, na ich prośbę:
a) informacji o polityce i ustawodawstwie krajowym, dotyczących emigracji i imigracji;
b) informacji o poszczególnych przepisach, dotyczących ruchu pracowników migrujących i warunków ich pracy i życia;
c) informacji dotyczących układów ogólnych i porozumień specjalnych w tym przedmiocie, zawartych przez danego Członka.

Artykuł 2

Każdy Członek, dla którego niniejsza Konwencja jest w mocy, zobowiązuje się do zorganizowania lub upewnienia się, że została zorganizowana odpowiednia bezpłatna instytucja, powołana do pomagania pracownikom migrującym, a w szczególności do dostarczania im ścisłych informacji.

Artykuł 3

1. Każdy Członek, dla którego niniejsza Konwencja jest w mocy, zobowiązuje się, w miarę jak zezwala na to ustawodawstwo krajowe, do zastosowania odpowiednich środków przeciwko mylącej propagandzie dotyczącej emigracji i imigracji.
2. W tym celu będzie on współpracował, w miarę potrzeby, z innymi zainteresowanymi Członkami.

Artykuł 4

W odpowiednich wypadkach każdy Członek będzie stosował, w granicach swoich kompetencji, środki dla ułatwienia wyjazdu, podróży i przyjęcia pracowników migrujących.

Artykuł 5

Każdy Członek, dla którego niniejsza Konwencja jest w mocy, zobowiązuje się zorganizować, w granicach swoich kompetencji, odpowiednią służbę lekarską w celu:
a) upewnienia się, w razie potrzeby, zarówno w chwili wyjazdu jak przybycia, czy stan zdrowia pracowników migrujących i członków ich rodzin, upoważnionych do towarzyszenia im albo połączenia z nimi, jest zadowalający.
b) czuwania, aby pracownicy migrujący i członkowie ich rodzin korzystali z dostatecznej opieki lekarskiej i dobrych warunków sanitarnych w chwili ich wyjazdu, w czasie podróży i po przybyciu do kraju przeznaczenia.

Artykuł 6

1. Każdy Członek, dla którego niniejsza Konwencja jest w mocy, zobowiązuje się do zapewnienia imigrantom, którzy znajdują się legalnie w granicach jego terytorium bez dyskryminacji co do narodowości, rasy, religii ani płci, traktowania nie mniej korzystnego niż to, jakie zapewnia swoim własnym obywatelom, w zakresie następujących spraw:
a) jeśli sprawy te są regulowane przez ustawodawstwo lub zależą od władz administracyjnych:
i) wynagrodzenie, łącznie z zasiłkami rodzinnymi, gdy zasiłki te stanowią część wynagrodzenia, czas pracy, godziny nadliczbowe, płatne urlopy, ograniczenia pracy chałupniczej, wiek dopuszczania do pracy, szkolenie i kształcenie zawodowe, praca kobiet i młodocianych;
ii) przynależność do organizacji związkowych i korzystanie z uprawnień wynikających z układów zbiorowych;
iii) mieszkanie,
b) zabezpieczenie społeczne (tzn. postanowienia ustawowe dotyczące wypadków przy pracy, chorób zawodowych, macierzyństwa, choroby, starości i śmierci, bezrobocia i obciążeń rodzinnych, jak też wszelkiego innego ryzyka, które zgodnie z ustawodawstwem krajowym jest chronione przez jakiś system zabezpieczenia społecznego), z zastrzeżeniem:
i) odpowiednich porozumień w sprawie zachowania praw nabytych i praw w toku nabywania;
ii) specjalnych postanowień przewidzianych przez ustawodawstwo kraju imigracyjnego i dotyczących świadczeń lub części świadczeń, wypłacanych wyłącznie z funduszów publicznych jak też zasiłków płaconych osobom, które nie spełniają warunków dotyczących składek, wymaganych dla przyznania normalnej renty;
c) podatki, opłaty i składki z tytułu pracy pobierane od pracownika;
d) sprawy sądowe dotyczące kwestii wymienionych w niniejszej Konwencji.
2. Gdy chodzi o państwo federalne, postanowienia niniejszego artykułu powinny być stosowane, jeśli sprawy, do których się one odnoszą, są regulowane przez ustawodawstwo federalne lub zależą od federalnych władz administracyjnych. Do każdego Członka należeć będzie określenie, w jakim stopniu i w jakich warunkach postanowienia te będą stosowane do spraw regulowanych przez ustawodawstwo stanów, wchodzących w skład państwa federalnego, prowincji czy kantonów, lub które podlegają ich władzom administracyjnym. Członek ten wskaże w swym rocznym sprawozdaniu ze stosowania Konwencji, w jakiej mierze sprawy objęte niniejszym artykułem są regulowane przez ustawodawstwo federalne lub zależą od federalnych służb administracyjnych. Jeżeli chodzi o sprawy regulowane przez ustawodawstwo państw wchodzących w skład federacji, prowincji lub kantonów lub które zależą od ich władz administracyjnych, Członek postępować będzie zgodnie z postanowieniami przewidzianymi w ust. 7 b) art. 19 Konstytucji Międzynarodowej Organizacji Pracy.

Artykuł 7

1. Każdy Członek, dla którego niniejsza Konwencja jest w mocy, zobowiązuje się, że jego służba zatrudnienia i inne jego instytucje zajmujące się migracją będą współpracowały z odpowiednimi instytucjami innych Członków.
2. Każdy Członek, dla którego niniejsza Konwencja jest w mocy, zobowiązuje się, że czynności wykonywane przez jego publiczną służbę zatrudnienia nie będą pociągały za sobą kosztów dla pracowników migrujących.

Artykuł 8

1. Pracownik migrujący, który został dopuszczony na stałe, i członkowie jego rodziny, którzy zostali uprawnieni do towarzyszenia mu lub do połączenia się z nim, nie będą mogli być odesłani na terytorium ich pochodzenia lub na terytorium, z którego wyemigrowali, chyba że sobie tego życzą lub jeżeli przewidują to układy międzynarodowe wiążące zainteresowanego Członka, w przypadkach gdy wskutek choroby lub wypadku pracownik migrujący nie może wykonywać swego zawodu, pod warunkiem, że choroba lub wypadek nastąpiły po jego przyjeździe.
2. Gdy pracownicy migrujący zostają dopuszczeni na stałe, natychmiast po swym przyjeździe do kraju imigracji, właściwa władza tego kraju może zdecydować, że postanowienia ust. 1 niniejszego artykułu wejdą w życie dopiero po upływie odpowiedniego czasu, który w żadnym wypadku nie przekroczy 5 lat, począwszy od daty dopuszczenia takich migrantów.

Artykuł 9

Każdy Członek, dla którego niniejsza Konwencja jest w mocy, zobowiązuje się zezwolić, z uwzględnieniem ograniczeń ustalonych przez ustawodawstwo krajowe w sprawie wywozu i przywozu dewiz, na przekazywanie każdej części zarobków i oszczędności pracownika migrującego, które pragnie on przekazać.

Artykuł 10

Gdy liczba migrantów udających się z terytorium jednego Członka na terytorium drugiego Członka jest dość znaczna, właściwe władze odnośnych terytoriów powinny w każdym wypadku, gdy jest to potrzebne lub wskazane, zawierać układy dla regulowania spraw wspólnie ich interesujących, jakie mogą się wyłonić w związku ze stosowaniem postanowień niniejszej Konwencji.

Artykuł 11

1. Dla celów niniejszej Konwencji określenie „pracownik migrujący" oznacza osobę, która emigruje z jednego kraju do innego dla objęcia zatrudnienia innego niż na własny rachunek; obejmuje ono wszelką osobę dopuszczoną prawnie jako pracownika migrującego.
2. Niniejsza Konwencja nie ma zastosowania:
a) do pracowników przygranicznych;
b) do przyjazdu na krótki okres czasu osób wykonujących wolny zawód i artystów;
c) do marynarzy.

* * *

Artykuły 12 i 13: Ratyfikacja i wejście w życie: standardowe postanowienia końcowe 1.

Artykuł 14

1. Każdy Członek, który ratyfikuje niniejszą Konwencję, może w drodze deklaracji załączonej do swej ratyfikacji wyłączyć z niej poszczególne lub wszystkie załączniki do Konwencji.
2. Z zastrzeżeniem treści tak zakomunikowanej deklaracji, postanowienia załączników będą pociągały za sobą takie same skutki jak postanowienia Konwencji.
3. Każdy Członek, który składa taką deklarację, może później, w drodze nowej deklaracji, notyfikować Dyrektorowi Generalnemu, że przyjmuje poszczególne załączniki wymienione w deklaracji lub wszystkie te załączniki, od daty zarejestrowania takiej notyfikacji przez Dyrektora Generalnego, postanowienia wymienionych załączników będą miały zastosowanie do danego Członka.
4. Dopóki deklaracja złożona zgodnie z treścią ust. l niniejszego artykułu pozostaje w mocy, gdy chodzi o jakiś załącznik, Członek może oświadczyć, że zamierza przyjąć taki załącznik jako równoznaczny z zaleceniem.

Artykuły 15 i 16: Deklaracje stosowania do terytoriów niemetropolitalnych 2.

Artykuł 17: Ustęp 1 i 2: Standardowe postanowienia końcowe dotyczące wypowiedzenia 3.
3. Dopóki niniejsza Konwencja podlega wypowiedzeniu zgodnie z postanowieniami poprzednich ustępów, każdy Członek, dla którego Konwencja jest w mocy, a który jej nie wypowiada, może w każdej chwili przesłać Dyrektorowi Generalnemu deklarację z wypowiedzeniem tylko jednego z załączników do niniejszej Konwencji.
4. Wypowiedzenie niniejszej Konwencji, poszczególnych lub wszystkich załączników do niej nie przyniesie uszczerbku uprawnieniom, jakie teksty te zapewniają migrantowi lub osobom z jego rodziny, jeżeli imigrował on w okresie, gdy Konwencja lub załącznik był w mocy w stosunku do obszaru, gdzie powstała sprawa utrzymania ważności tych uprawnień.

Artykuły 18—21: Informowanie o ratyfikacjach, rejestracja i badanie potrzeby rewizji: Standardowe postanowienia końcowe 4.

Artykuł 22

1. Międzynarodowa Konferencja Pracy może na każdej sesji, na której porządku obrad umieszczona jest ta sprawa, przyjąć większością dwóch trzecich głosów zrewidowany tekst jednego lub kilku załączników do niniejszej Konwencji.
2. Każdy Członek, dla którego niniejsza Konwencja jest w mocy, winien w okresie rocznym, lub w wyjątkowych okolicznościach w okresie osiemnastu miesięcy od zamknięcia sesji Konferencji, złożyć ten zrewidowany tekst władzy lub władzom, do których kompetencji sprawa należy, w celu przekształcenia jej w ustawę lub zastosowania środków innego rodzaju.
3. Ten zrewidowany tekst wejdzie w życie dla każdego Członka, dla którego niniejsza Konwencja jest w mocy, od chwili przesłania przez tego Członka Dyrektorowi Generalnemu Międzynarodowego Biura Pracy deklaracji informującej o przyjęciu przez niego zrewidowanego tekstu.
4. Od daty przyjęcia zrewidowanego tekstu załącznika przez Konferencję, tylko tekst zrewidowany będzie otwarty do przyjęcia przez Członków.

Artykuł 23: Teksty autentyczne: standardowe postanowienia końcowe 5.

1 Patrz Załącznik I.
2 Patrz Załącznik II.
3 Patrz Załącznik I.
4 Patrz Załącznik I.
5 Patrz Załącznik I.

ZAŁĄCZNIK I WERBUNEK, KIEROWANIE DO PRACY I WARUNKI PRACY PRACOWNIKÓW MIGRUJĄCYCH, KTÓRZY NIE SĄ WERBOWANI NA PODSTAWIE UKŁADÓW DOTYCZĄCYCH MIGRACJI ZBIOROWYCH I ZAWIERANYCH POD KONTROLĄ RZĄDOWĄ

Artykuł 1

Niniejszy załącznik stosuje się do pracowników migrujących, którzy nie są werbowani na podstawie układów dotyczących migracji zbiorowych i zawieranych pod kontrolą rządową.

Artykuł 2

Dla celów niniejszego załącznika:
a) wyraz „werbowanie" oznacza:
i) najmowanie osoby, znajdującej się na jakimś terytorium, na rachunek pracodawcy, znajdującego się na innym terytorium;
ii) fakt zobowiązania się wobec jakiejś osoby znajdującej się na pewnym terytorium do zapewnienia jej zatrudnienia na innym terytorium, jak też podjęcie środków dotyczących czynności wymienionych pod i) i ii), w tym wyszukiwanie i dobór emigrantów, oraz przygotowanie ich do podróży;
b) wyraz „wprowadzenie" oznacza wszelkie czynności wykonywane w celu zapewnienia lub ułatwienia przyjazdu lub dopuszczenia na dane terytorium osób zwerbowanych w warunkach wymienionych powyżej w ust. a);
c) wyrazy „kierowanie do pracy" oznaczają wszelkie czynności wykonywane w celu zapewnienia lub ułatwienia zatrudnienia osób wprowadzonych w warunkach wymienionych w ust. b).

Artykuł 3

1. Każdy Członek, którego obowiązuje niniejszy załącznik i którego ustawodawstwo zezwala na czynności werbowania, wprowadzania i kierowania do pracy tak, jak zostały one określone w art. 2, winien regulować te spośród wymienionych czynności, które są dozwolone przez jego ustawodawstwo zgodnie z postanowieniami niniejszego artykułu.
2. Z zastrzeżeniem postanowień przewidzianych w następnym ustępie, do wykonywania czynności werbowania, wprowadzania i kierowania do pracy będą uprawnione:
a) publiczne biura pośrednictwa pracy lub inne oficjalne instytucje terytorium, gdzie odbywają się wspomniane czynności,
b) oficjalne instytucje terytorium innego niż to, gdzie odbywają się wspomniane czynności, a które są uprawnione do wykonywania takich czynności na tym terytorium na mocy układu między zainteresowanymi rządami,
c) wszelka instytucja ustanowiona zgodnie z postanowieniami jakiegoś aktu międzynarodowego.
3. W stopniu, w jakim zezwala na to ustawodawstwo krajowe lub umowa dwustronna, czynności werbowania, wprowadzania i kierowania do pracy będą mogły być wykonywane przez:
a) pracodawcę lub osobę będącą na jego usługach i działającą w jego imieniu, z zastrzeżeniem, jeśli jest to potrzebne w interesie migranta, zatwierdzenia i nadzoru właściwej władzy,
b) biuro prywatne, jeżeli pozwolenie wstępne na przystąpienie do tych czynności jest udzielone przez właściwą władzę terytorium, gdzie mają się odbywać czynności, w wypadkach i w trybie określonym:
i) bądź przez ustawodawstwo tego terytorium;
ii) bądź przez umowę zawartą z jednej strony przez właściwą władzę terytorium emigracji lub wszelką instytucję ustanowioną zgodnie z postanowieniami jakiegoś aktu międzynarodowego, a z drugiej strony przez właściwą władzę terytorium imigracji.
4. Właściwa władza terytorium, gdzie odbywają się czynności, winna sprawować nadzór nad działalnością osób lub instytucji zaopatrzonych w zezwolenie wydane zgodnie z ust. 3 b), z wyjątkiem wszelkiej instytucji ustanowionej zgodnie z postanowieniami jakiegoś aktu międzynarodowego, a której sytuacja będzie nadal podlegała postanowieniom tego aktu lub wszelkim układom zawartym między wymienioną instytucją a zainteresowaną właściwą władzą.
5. Nic w niniejszym artykule nie może być interpretowane jako upoważniające osobę lub instytucję inną niż właściwa władza terytorium imigracji do wydawania zezwolenia na wjazd pracownika migrującego na terytorium któregokolwiek Członka.

Artykuł 4

Każdy Członek, dla którego niniejszy załącznik jest w mocy, zobowiązuje się zapewnić bezpłatność czynności wykonywanych przez publiczne urzędy zatrudnienia w zakresie werbowania, przyjmowania i kierowania do pracy pracowników migrantów.

Artykuł 5

1. Każdy Członek, dla którego niniejszy załącznik jest w mocy i który ustanowił system kontroli umów o zatrudnienie zawieranych przez pracodawcę lub osobę działającą w jego imieniu z pracownikiem migrującym, zobowiązuje się wymagać:
a) aby jeden egzemplarz umowy o zatrudnienie został doręczony migrantowi przed jego wyjazdem lub - jeżeli tak postanowią zainteresowane rządy - w jakimś ośrodku przyjęcia w chwili jego przybycia na terytorium imigracyjne;
b) aby umowa zawierała postanowienia wskazujące warunki pracy, a w szczególności wynagrodzenie zaproponowane migrantowi;
c) aby migrant otrzymał na piśmie, przed swym wyjazdem, w dokumencie dotyczącym go indywidualnie lub dotyczącym grupy, w której skład wchodzi, informacje o ogólnych warunkach życia i pracy, jakim będzie podlegał na terytorium imigracji.
2. Gdy egzemplarz umowy ma być doręczony migrantowi przy jego przyjeździe na terytorium imigracji, powinien on być przed swym wyjazdem poinformowany pisemnie dokumentem dotyczącym go indywidualnie lub dotyczącym grupy, w której skład wchodzi, o kategorii zawodowej, do jakiej jest najęty, i o innych warunkach pracy, a w szczególności o zagwarantowanym minimum wynagrodzenia.
3. Właściwa władza zastosuje odpowiednie środki, aby postanowienia poprzednich ustępów były przestrzegane i aby stosowano sankcje w razie wykroczeń.

Artykuł 6

Środki przewidziane w art. 4 Konwencji winny w odpowiednich wypadkach obejmować:
a) uproszczenie formalności administracyjnych;
b) zapewnienie tłumaczy;
c) wszelką potrzebną pomoc w początkowym okresie osiedlenia się migrantów i członków ich rodziny, upoważnionych do towarzyszenia im lub połączenia się z nimi;
d) ochronę bytu migrantów i członków ich rodzin, upoważnionych do towarzyszenia im lub połączenia się z nimi podczas drogi, a w szczególności na statku.

Artykuł 7

1. Gdy liczba pracowników migrujących, udających się z terytorium jednego Członka na terytorium drugiego Członka, jest dość znaczna, właściwe władze odnośnych terytoriów powinny w każdym wypadku, gdy jest to potrzebne lub wskazane, zawierać układy w celu załatwiania spraw wspólnie ich interesujących, które mogą się wyłaniać przy stosowaniu postanowień niniejszego załącznika.
2. Gdy Członkowie utrzymują system kontroli umów o zatrudnienie, porozumienia te powinny wskazywać metody, jakie należy stosować w celu zapewnienia wykonywania zobowiązań umownych pracodawcy.

Artykuł 8

Każda osoba, która zachęca do imigracji ukrytej lub nielegalnej, będzie podlegała odpowiednim sankcjom.

ZAŁĄCZNIK II

WERBUNEK, KIEROWANIE DO PRACY I WARUNKI PRACY PRACOWNIKÓW MIGRUJĄCYCH, KTÓRZY SĄ WERBOWANI NA PODSTAWIE UKŁADÓW DOTYCZĄCYCH MIGRACJI ZBIOROWYCH I ZAWIERANYCH POD KONTROLĄ RZĄDOWĄ

Artykuł 1

Niniejszy załącznik stosuje się do pracowników migrujących, którzy są werbowani na podstawie układów dotyczących migracji zbiorowych i zawieranych pod kontrolą rządową.

Artykuł 2

Dla celów niniejszego załącznika:
a) wyraz „werbowanie" oznacza:
i) najmowanie osoby, znajdującej się na jakimś terytorium, na rachunek pracodawcy, znajdującego się na innym terytorium na podstawie układów dotyczących migracji zbiorowych i zawieranych pod kontrolą rządową;
ii) fakt zobowiązania się wobec jakiejś osoby znajdującej się na pewnym terytorium do zapewnienia jej zatrudnienia na innym terytorium na podstawie układów dotyczących migracji zbiorowych i zawieranych pod kontrolą rządową, jak również zawieranie układów dotyczących czynności wymienionych pod i) i ii), w tym poszukiwanie i dobór emigrantów, jak też przygotowanie ich do podróży;
b) wyraz „wprowadzenie" oznacza wszelkie czynności wykonywane w celu zapewnienia lub ułatwienia przyjazdu lub dopuszczenia na dane terytorium osób zwerbowanych w warunkach wymienionych powyżej w ust. a) na podstawie układów dotyczących migracji zbiorowych i zawieranych pod kontrolą rządową;
c) wyrazy „kierowanie do pracy" oznaczają wszelkie czynności wykonywane w celu zapewnienia lub ułatwienia zatrudnienia osób wprowadzonych w warunkach wymienionych w ust. b) na podstawie układów dotyczących migracji zbiorowych i zawieranych pod kontrolą rządową.

Artykuł 3

1. Każdy Członek, którego obowiązuje niniejszy załącznik i którego ustawodawstwo zezwala na czynności werbowania, wprowadzania i kierowania do pracy tak, jak zostały one określone w art. 2, winien regulować te spośród wymienionych czynności, które są dozwolone przez jego ustawodawstwo zgodnie z postanowieniami niniejszego artykułu.
2. Z zastrzeżeniem postanowień przewidzianych w następnym ustępie, do wykonywania czynności werbowania, wprowadzania i kierowania do pracy będą uprawnione:
a) publiczne biura pośrednictwa pracy lub inne oficjalne instytucje terytorium, gdzie odbywają się wspomniane czynności;
b) oficjalne instytucje terytorium innego niż to, gdzie odbywają się wspomniane czynności, a które są uprawnione do wykonywania takich czynności na tym terytorium na mocy układu między zainteresowanymi rządami;
c) wszelka instytucja ustanowiona zgodnie z postanowieniami jakiegoś aktu międzynarodowego.
3. W stopniu, w jakim zezwala na to ustawodawstwo krajowe lub umowa dwustronna, i z zastrzeżeniem, jeśli wymaga tego interes migranta, aprobaty i nadzoru właściwej władzy, czynności werbowania, wprowadzania i kierowania do pracy będą mogły być wykonywane przez:
a) pracodawcę lub osobę będącą na jego usługach i działającą w jego imieniu;
b) biura prywatne.
4. Prawo wykonywania czynności werbunkowych, wprowadzania i kierowania do pracy będzie podlegało uprzedniemu zezwoleniu właściwej władzy terytorium, na którym mają te czynności się odbywać, w wypadkach i w trybie określonym:
a) bądź przez ustawodawstwo tego terytorium;
b) bądź przez umowę zawartą z jednej strony przez właściwą władzę terytorium emigracji lub wszelką instytucję ustanowioną zgodnie z postanowieniami jakiegoś aktu międzynarodowego, a z drugiej strony przez właściwą władzę terytorium imigracji.
5. Właściwa władza terytorium, gdzie odbywają się czynności, winna zgodnie z wszelką umową zawartą przez zainteresowane właściwe władze, sprawować nadzór nad działalnością osób lub instytucji zaopatrzonych w zezwolenie wydane zgodnie z ustępem poprzednim, z wyjątkiem wszelkiej instytucji ustanowionej zgodnie z postanowieniami jakiegoś aktu międzynarodowego, a której sytuacja będzie nadal podlegała postanowieniom tego aktu lub wszelkim umowom zawartym między tą instytucją a zainteresowaną właściwą władzą.
6. Przed wydaniem zezwolenia na wprowadzenie pracowników migrujących właściwa władza terytorium imigracyjnego winna sprawdzić, czy nie ma już dostatecznej liczby pracowników, mogących objąć zajęcia, które wchodzą w grę.
7. Nic w niniejszym artykule nie może być interpretowane jako upoważniające osobę lub instytucję inną niż właściwa władza terytorium imigracyjnego do wydania zezwolenia na wjazd pracownika migrującego na terytorium Członka.

Artykuł 4

1. Każdy Członek, dla którego niniejszy załącznik jest w mocy, zobowiązuje się zapewnić bezpłatność czynności wykonywanych przez publiczne urzędy zatrudnienia w zakresie werbowania, przyjmowania i kierowania do pracy pracowników migrujących.
2. Koszty administracyjne, jakie pociąga za sobą werbowanie, wprowadzanie i pośredniczenie nie będą obciążały migrantów.

Artykuł 5

Gdy chodzi o transport zbiorowy migrantów z jednego kraju do drugiego, wymagający przejazdu tranzytem przez trzeci kraj, właściwa władza terytorium tranzytowego winna zastosować środki dla przyspieszenia tego przejazdu celem uniknięcia opóźnień i trudności administracyjnych.

Artykuł 6

1. Każdy Członek, dla którego niniejszy załącznik jest w mocy i który ustanowił system kontroli umów o zatrudnienie, zawieranych przez pracodawcę lub osobę działającą w jego imieniu, z pracownikiem migrującym, zobowiązuje się wymagać:
a) aby jeden egzemplarz umowy o zatrudnienie został doręczony migrantowi przed jego wyjazdem lub - jeżeli tak postanowią zainteresowane rządy - w jakimś ośrodku przyjęcia w chwili jego przybycia na terytorium imigracyjne,
b) aby umowa zawierała postanowienia wskazujące warunki pracy, a w szczególności wynagrodzenie zaproponowane migrantowi,
c) aby migrant otrzymał na piśmie, przed swym wyjazdem, w dokumencie dotyczącym go indywidualnie lub dotyczącym grupy, w której skład wchodzi, informacje o ogólnych warunkach życia i pracy, jakim będzie podlegał na terytorium imigracji.
2. Gdy egzemplarz umowy ma być doręczony migrantowi przy jego przyjeździe na terytorium imigracji, powinien on być przed swym wyjazdem poinformowany pisemnie, dokumentem dotyczącym go indywidualnie lub dotyczącym grupy, w której skład wchodzi, o kategorii zawodowej, do jakiej jest najęty, i o innych warunkach pracy, a przede wszystkim o zagwarantowanym minimum wynagrodzenia.
3. Właściwa władza zastosuje odpowiednie środki, aby postanowienia poprzednich ustępów były przestrzegane i aby stosowano sankcje w razie wykroczeń.

Artykuł 7

Środki przewidziane w art. 4 Konwencji winny w odpowiednich wypadkach obejmować:
a) uproszczenie formalności administracyjnych;
b) zapewnienie tłumaczy;
c) wszelką potrzebną pomoc w początkowym okresie osiedlania się migrantów i członków ich rodzin, upoważnionych do towarzyszenia im lub połączenia się z nimi;
d) ochronę bytu migrantów i członków ich rodzin, uprawnionych do towarzyszenia im lub połączenia się z nimi podczas drogi, a w szczególności na statku.

Artykuł 8

Właściwa władza winna zastosować odpowiednie środki dla zapewnienia opieki i pomocy pracownikom migrującym podczas początkowego okresu przy załatwianiu spraw dotyczących warunków ich pracy; w miarę potrzeby środki te będą mogły być zastosowane we współpracy z zainteresowanymi organizacjami dobrowolnymi -

Artykuł 9

Jeżeli pracownik migrujący, wpuszczony na terytorium Członka zgodnie z postanowieniami art. 3 niniejszego załącznika, nie otrzyma, z powodu, za który nie jest odpowiedzialny, zatrudnienia, do którego został zwerbowany lub innego odpowiedniego zatrudnienia, koszty, które pociąga za sobą powrót jego i członków jego rodziny uprawnionych do towarzyszenia mu lub połączenia się z nim, wraz z opłatami administracyjnymi, transport i utrzymanie do ostatniego miejsca przeznaczenia, jak również przewóz sprzętów gospodarskich, nie powinny obciążać migranta.

Artykuł 10

Jeżeli właściwa władza terytorium imigracji uważa, że zatrudnienie, do którego migrant został zwerbowany w myśl art. 2 niniejszego załącznika, okazało się nieodpowiednie, władza ta winna zastosować odpowiednie środki, aby dopomóc temu migrantowi w poszukiwaniu odpowiedniego zajęcia, które nie będzie czyniło uszczerbku pracownikom krajowym, powinna też podjąć kroki dla zapewnienia bądź jego utrzymania aż do czasu otrzymania przezeń takiego zatrudnienia, bądź powrotu do okolicy, w której został zwerbowany, jeżeli migrant zgadza się lub wyraził zgodę na powrót w tych warunkach podczas werbunku, bądź dla jego przesiedlenia do innej miejscowości.

Artykuł 11

Jeżeli pracownik migrujący, który jest uchodźcą lub osobą przesiedloną, staje się zbędny w jakimś zatrudnieniu na terytorium imigracyjnym, na które wkroczył stosownie do art. 3 niniejszego załącznika, właściwa władza tego terytorium winna poczynić wszelkie wysiłki, aby mu umożliwić otrzymanie odpowiedniego zatrudnienia bez uszczerbku dla pracowników krajowych i zastosuje odpowiednie środki dla zapewnienia mu utrzymania, dopóki nie otrzyma odpowiedniego zatrudnienia lub nie zostanie przeniesiony do innej miejscowości.

Artykuł 12

1. Właściwe władze zainteresowanych terytoriów winny zawierać układy dla uregulowania spraw wspólnie ich interesujących, które mogą się wyłaniać przy stosowaniu niniejszego załącznika.
2. Gdy Członkowie utrzymują system kontroli umów o pracę, porozumienia te powinny wskazywać metody, jakie należy stosować w celu zapewnienia wykonania zobowiązań pracodawcy wynikających z umowy.
3. Porozumienia te winny przewidywać, w odpowiednich wypadkach, współpracę dotyczącą opieki, jakiej udzielić należy migrantom dla załatwienia spraw dotyczących ich warunków zatrudnienia w myśl art. 8, pomiędzy — z jednej strony — właściwą władzą terytorium emigracji lub instytucji ustanowionej zgodnie z postanowieniami jakiegoś aktu międzynarodowego, a z drugiej strony właściwą władzą terytorium imigracji.

Artykuł 13

Każda osoba, która zachęca do imigracji ukrytej lub nielegalnej, będzie podlegała odpowiednim sankcjom.

ZAŁĄCZNIK III

WWÓZ RZECZY OSOBISTYCH, NARZĘDZI I WYPOSAŻENIA PRACOWNIKÓW MIGRUJĄCYCH

Artykuł 1

1. Rzeczy osobiste, należące do werbowanych pracowników migrujących oraz do członków ich rodzin upoważnionych do towarzyszenia im lub połączenia się z nimi, powinny być zwolnione od opłat celnych przy wjeździe na terytorium imigracji.
2. Przenośne narzędzia ręczne i przenośne wyposażenie w rodzaju tych, jakie normalnie posiadają pracownicy dla wykonywania swego zawodu, a należące do pracowników migrujących i do członków ich rodzin, upoważnionych do towarzyszenia im lub połączenia się z nimi, winny być zwolnione od opłat celnych przy wjeździe na terytorium imigracji, pod warunkiem, że w chwili wjazdu można będzie dowieść, iż dane narzędzia i wyposażenie są rzeczywiście ich własnością lub w ich posiadaniu, były przez dłuższy czas w ich posiadaniu i użytkowaniu oraz są przeznaczone do użytkowania przez nich przy wykonywaniu zawodu.

Artykuł 2

1. Rzeczy osobiste, należące do pracowników migrujących i do członków ich rodziny upoważnionych do towarzyszenia im lub połączenia się z nimi, winny być zwolnione od opłat celnych po powrocie tych osób do ich kraju pochodzenia, jeżeli osoby te zachowały obywatelstwo tego kraju.
2. Przenośne narzędzia ręczne i przenośne wyposażenie w rodzaju tych, jakie normalnie posiadają pracownicy dla wykonywania swego zawodu, a należące do pracowników migrujących i członków ich rodzin, upoważnionych do towarzyszenia im lub do połączenia się z nimi, powinny być zwolnione od opłat celnych po powrocie tych osób do kraju ich pochodzenia, jeżeli osoby te zachowały obywatelstwo tego kraju i pod warunkiem, że w chwili wjazdu może być dowiedzione, że narzędzia i ekwipunek, o których mowa, są rzeczywiście ich własnością lub w ich posiadaniu, były przez dłuższy czas w ich posiadaniu i użytkowaniu i są przeznaczone do używania przez nich przy wykonywaniu zawodu.