KONWENCJA Nr 114
MIĘDZYNARODOWEJ ORGANIZACJI PRACY
dotycząca umowy o pracę rybaków

Data wejścia w życie: 7 listopada 1961 r.

Konferencja Ogólna Międzynarodowej Organizacji Pracy, zwołana do Genewy przez Radę Administracyjną Międzynarodowego Biura Pracy i zebrana tam w dniu 3 czerwca 1959 r. na czterdziestej trzeciej sesji,

postanowiwszy przyjąć niektóre wnioski dotyczące umowy o pracę rybaków, która to sprawa stanowi piąty punkt porządku dziennego sesji,

postanowiwszy, że wnioski te zostaną ujęte w formę konwencji międzynarodowej,

przyjmuje dnia dziewiętnastego czerwca tysiąc dziewięćset pięćdziesiątego dziewiątego roku następującą Konwencję, która otrzyma nazwę: Konwencja dotycząca umowy o pracę rybaków, z 1959 r.:

Artykuł 1

1. Dla celów niniejszej Konwencji określenie „statek rybacki" obejmuje wszelkiego rodzaju statki i łodzie zarejestrowane lub zaopatrzone w dokumenty okrętowe, stanowiące zarówno własność publiczną, jak i prywatną, i przeznaczone do połowów morskich na wodach słonych.
2. Właściwa władza może wyłączyć ze stosowania postanowień niniejszej Konwencji niektóre statki rybackie, których typ i tonaż zostaną ustalone po konsultacji z zainteresowanymi organizacjami armatorów rybackich i rybaków, jeśli takie istnieją.
3. Jeśli właściwa władza uzna, że sprawy będące przedmiotem niniejszej Konwencji są uregulowane w zadowalający sposób przez układy zbiorowe zawarte między organizacjami armatorów rybackich lub armatorami rybackimi i organizacjami rybaków, wówczas może ona wyłączyć ze stosowania postanowień niniejszej Konwencji, dotyczących indywidualnych umów o pracę, tych armatorów i rybaków, do których mają zastosowanie układy zbiorowe.

Artykuł 2

Dla celów niniejszej Konwencji określenie „rybak" oznacza każdą osobę zatrudnioną lub zaangażowaną w jakimkolwiek charakterze na statek rybacki i umieszczoną na liście załogi, z wyjątkiem pilotów, uczniów statków szkolnych, praktykantów, jeśli są związani specjalną umową o naukę zawodu, załogi marynarki wojennej i innych osób pozostających w służbie państwowej.

Artykuł 3

1. Umowa o pracę podpisywana jest przez armatora statku rybackiego lub przez jego upoważnionego przedstawiciela oraz przez rybaka. Należy dać rybakowi lub ewentualnie jego doradcy możliwość zapoznania się z umową o pracę przed jej podpisaniem.
2. Rybak powinien podpisać umowę o pracę na warunkach, jakie powinny być ustalone przez ustawodawstwo krajowe, celem zapewnienia kontroli właściwej władzy publicznej.
3. Poprzednie postanowienia dotyczące podpisywania umowy będą uważane za spełnione, jeśli właściwa władza stwierdzi odpowiednim aktem, że warunki umowy zostały jej przedłożone na piśmie i że zostały potwierdzone zarówno przez armatora lub jego upoważnionego przedstawiciela, jak i przez rybaka.
4. Ustawodawstwo krajowe powinno przewidzieć odpowiednie postanowienia gwarantujące rybakowi zrozumienie warunków umowy.
5. Umowa nie powinna zawierać żadnego postanowienia, które byłoby sprzeczne z ustawodawstwem krajowym.
6. Ustawodawstwo krajowe powinno przewidzieć wszelkie inne formalności i gwarancje dotyczące zawierania umowy o pracę, jakie uznane zostaną za konieczne do ochrony interesów armatora i rybaka.

Artykuł 4

1. Należy podjąć odpowiednie kroki zgodnie z ustawodawstwem krajowym, celem zabezpieczenia, ażeby umowa o pracę nie zawierała żadnego warunku, poprzez który strony umawiałyby się z góry co do uchylania się od normalnych reguł postępowania sądowego.
2. Postanowienia tego nie należy interpretować jako wykluczającego możliwość odwołania się do arbitrażu.

Artykuł 5

Wykaz zatrudnienia każdego rybaka powinien być prowadzony przez właściwą władzę lub w sposób przez nią ustalony. W końcu każdej podróży lub wyprawy wykaz zatrudnienia dotyczący tej podróży lub wyprawy powinien być postawiony do dyspozycji każdego rybaka lub odnotowany w jego książeczce pracy.

Artykuł 6

1. Umowa o pracę może być zawarta bądź na czas określony, bądź na jedną podróż, lub też, jeśli ustawodawstwo krajowe na to zezwala, na czas nieokreślony.
2. Umowa o pracę powinna wskazywać jasno odpowiednie prawa i obowiązki każdej ze stron.
3. Powinna ona zawierać następujące wzmianki, z wyjątkiem przypadku, gdy wprowadzenie jednej z tych wzmianek lub niektórych z nich byłoby zbędne z tej przyczyny, że została ona już uregulowana przez ustawodawstwo krajowe w inny sposób:
a) nazwisko i imiona rybaka, datę jego urodzenia i wiek, jak również miejsce urodzenia;
b) miejsce i datę zawarcia umowy;
c) określenie statku lub statków rybackich, na którym lub na których rybak zobowiązuje się pracować;
d) zamierzoną podróż lub podróże, jeśli mogą one być określone w momencie przyjmowania do pracy;
e) rodzaj służby, do której rybak ma być skierowany;
f) w miarę możliwości miejsce i datę, w których rybak obowiązany jest zgłosić się na statek dla rozpoczęcia służby;
g) wyżywienie należne rybakowi, chyba że ustawodawstwo krajowe przewiduje inny system;
h) wysokość płacy rybaka lub, jeśli jest on wynagradzany według udziału, procent jego udziału i podstawę, według której będzie on obliczany, albo też, jeśli stosowany jest system mieszany, wysokość płacy, procent jego udziału i podstawę, według której będzie obliczany, jak również najniższą uzgodnioną płacę;
i) rozwiązanie umowy, to znaczy:
i) jeśli umowa została zawarta na czas określony, ustalony termin wygaśnięcia umowy;
ii) jeśli umowa została zawarta na czas podróży, port przeznaczenia i czas, po upływie którego rybak będzie wolny po przybyciu do tego portu;
iii) jeśli umowa została zawarta na czas nieokreślony, warunki, w jakich każda strona będzie mogła wypowiedzieć umowę, jak również okres wypowiedzenia, który nie może być krótszy dla armatora niż dla rybaka;
j) wszelkie inne wzmianki, jakich może wymagać ustawodawstwo krajowe.

Artykuł 7

Jeśli ustawodawstwo krajowe przewiduje prowadzenie na statku listy załogi, wówczas umowa o pracę powinna być zapisana na tej liście lub załączona do niej.

Artykuł 8

Celem umożliwienia rybakowi upewnienia się co do rodzaju i zakresu jego praw i obowiązków, właściwa władza powinna określić środki, jakie powinny być podjęte, aby rybak mógł poinformować się na statku w sposób dokładny o warunkach swego zatrudnienia.

Artykuł 9

Umowa o pracę, niezależnie od tego, czy została zawarta na czas podróży, czy na czas określony lub na czas nieokreślony, będzie rozwiązana z mocy samego prawa w następujących przypadkach:
a) obopólna zgoda stron;
b) zgon rybaka;
c) zniszczenie lub absolutna niezdolność do żeglugi statku rybackiego;
d) każda inna przyczyna ustalona przez ustawodawstwo krajowe.

Artykuł 10

Ustawodawstwo krajowe, układy zbiorowe lub umowy indywidualne powinny określać okoliczności, w jakich armator lub pracodawca mają prawo zwolnić natychmiast rybaka z pracy.

Artykuł 11

Ustawodawstwo krajowe, układy zbiorowe lub umowy indywidualne powinny również określać okoliczności, w jakich rybak ma prawo żądać natychmiastowego zwolnienia.

Artykuł 12

Stosowanie niniejszej Konwencji powinno być zabezpieczone przez ustawodawstwo krajowe lub przez układy zbiorowe, z zastrzeżeniem poprzedzających postanowień.

* * *

Artykuły 13-20: Standardowe postanowienia końcowe 1.

____________________________

1 Patrz Zalacznik I