KONWENCJA Nr 143
MIĘDZYNARODOWEJ ORGANIZACJI PRACY
dotycząca migracji w niewłaściwych warunkach oraz popierania równości szans i traktowania pracowników migrujących

Data wejścia w życie: 9 grudnia 1978 r.

Konferencja Ogólna Międzynarodowej Organizacji Pracy, zwołana do Genewy przez Radę Administracyjną Międzynarodowego Biura Pracy i zebrana tam w dniu 4 czerwca 1975 r. na sześćdziesiątej sesji,

uznając, że Wstęp do Konstytucji Międzynarodowej Organizacji Pracy wyznacza jej zadanie „ochrony interesów pracowników na wychodźstwie",

uznając, że Deklaracja Filadelfijska wśród zasad, na których jest oparta Międzynarodowa Organizacja Pracy, stwierdza, że „praca nie jest towarem" i że „bieda, gdziekolwiek nie istniałaby, stanowi niebezpieczeństwo dla ogólnego dobrobytu" oraz uznaje uroczysty obowiązek Organizacji popierania właściwych programów mających na celu doprowadzenie w szczególności do pełnego zatrudnienia, poprzez „odpowiednie środki zmierzające do ułatwienia przepływu pracowników łącznie z migracją siły roboczej",

biorąc pod uwagę Światowy Program Zatrudnienia Międzynarodowej Organizacji Pracy, jak również Konwencję i Zalecenie dotyczące polityki zatrudnienia, z 1964 r., i podkreślając konieczność uniknięcia nadmiernego i niekontrolowanego albo niepopieranego wzrostu ruchów migracyjnych, ze względu na ich negatywne następstwa społeczne i humanitarne,

uznając ponadto, że w celu przezwyciężenia niedostatecznego rozwoju oraz strukturalnego i chronicznego bezrobocia rządy wielu krajów coraz bardziej podkreślają konieczność zachęcania raczej do transferu kapitałów i technologii niż pracowników, w zależności od potrzeb i życzeń tych krajów, we wzajemnym interesie krajów pochodzenia pracowników i krajów ich zatrudnienia,

biorąc również pod uwagę prawo każdej osoby do opuszczenia każdego kraju, łącznie z własnym, i do powrotu do własnego kraju, jakie ustanowiła Powszechna Deklaracja Praw Człowieka i Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych,

przypominając postanowienia zawarte w Konwencji i Zaleceniu dotyczących pracowników migrujących (zrewidowanych), z 1949 r., Zaleceniu dotyczącym ochrony pracowników migrujących (kraje rozwijające się), z 1955 r., w Konwencji i Zaleceniu dotyczących polityki zatrudnienia, z 1964 r., w Konwencji i Zaleceniu dotyczących służby zatrudnienia, z 1948 r., w Konwencji dotyczącej płatnych biur pośrednictwa pracy (zrewidowanej), z 1949 r., które zajmują się takimi zagadnieniami, jak: organizacja werbunku, przyjmowanie i zatrudnianie pracowników migrujących, udzielanie im dokładnych informacji odnośnie do migracji, minimalne warunki, z jakich powinni korzystać pracownicy migrujący podczas podróży i po przybyciu, podejmowanie aktywnej polityki zatrudnienia i współpraca międzynarodowa w tych dziedzinach,

uznając, że migracja pracowników, spowodowana warunkami na rynku pracy powinna odbywać się pod odpowiedzialnym nadzorem urzędowych organów zatrudnienia, zgodnie z odpowiednimi umowami wielostronnymi i dwustronnymi dotyczącymi tego zagadnienia, w szczególności z tymi, które zezwalają na swobodny przepływ pracowników,

uznając, że z powodu istnienia praktyki nielegalnego lub potajemnego przemytu siły roboczej, byłoby pożądane wprowadzenie nowych zasad zmierzających specjalnie do usunięcia takich praktyk,

przypominając, że Konwencja dotycząca pracowników migrujących (zrewidowana), z 1949 r., wymaga od każdego Członka, który ją ratyfikował, aby stosował do imigrantów, którzy znajdują się legalnie w granicach jego terytorium, traktowanie nie mniej korzystne niż to, jakie zapewnia swoim własnym obywatelom w zakresie różnych spraw wymienionych w Konwencji, w zależności od tego, jak sprawy te są regulowane przez ustawodawstwo lub zależą od organów administracyjnych,

przypominając, że określenie „dyskryminacja" w Konwencji dotyczącej dyskryminacji w zakresie zatrudnienia i wykonywania zawodu, z 1958 r., nie obejmuje obowiązkowo rozróżnienia opartego na obywatelstwie,

uznając, że byłoby pożądane wprowadzenie nowych norm, obejmujących również zabezpieczenie społeczne, w celu poparcia równości szans i traktowania pracowników migrujących, a w zakresie spraw, które są regulowane przez ustawodawstwo lub uzależnione są od organów administracyjnych, w celu zapewnienia traktowania co najmniej takiego, jakie przyznaje się własnym obywatelom,

biorąc pod uwagę, że tylko w ścisłej współpracy z Organizacją Narodów Zjednoczonych i organizacjami wyspecjalizowanymi możliwe jest osiągnięcie pełnego sukcesu dla działalności w zakresie różnorodnych problemów dotyczących pracowników migrujących,

biorąc pod uwagę, że w opracowaniu podanych niżej norm uwzględniono prace Organizacji Narodów Zjednoczonych i organizacji wyspecjalizowanych, i że w celu uniknięcia podwójnych wysiłków i zapewnienia właściwej koordynacji będzie kontynuowana współpraca zmierzająca do popierania i stosowania tych norm,

postanowiwszy przyjąć niektóre wnioski dotyczące pracowników migrujących, która to sprawa stanowi piąty punkt porządku dziennego sesji,

postanowiwszy, że wnioski te zostaną ujęte w formę konwencji międzynarodowej uzupełniającej Konwencję dotyczącą pracowników migrujących (zrewidowaną), z 1949 r., i Konwencję dotyczącą dyskryminacji w zakresie zatrudnienia i wykonywania zawodu, z 1958 r.

przyjmuje dnia dwudziestego czwartego czerwca tysiąc dziewięćset siedemdziesiątego piątego roku następującą Konwencję, która otrzyma nazwę: Konwencja dotycząca pracowników migrujących (postanowienia uzupełniające), z 1975 r.:

CZĘŚĆ I

MIGRACJE W NIEWŁAŚCIWYCH WARUNKACH

Artykuł 1

Każdy Członek, w stosunku do którego niniejsza Konwencja jest w mocy, zobowiązuje się szanować podstawowe prawa człowieka wszystkich pracowników migrujących.

Artykuł 2

1. Każdy Członek, w stosunku do którego niniejsza Konwencja jest w mocy, będzie się starał systematycznie ustalać, czy w granicach jego terytorium znajdują się pracownicy migrujący, nielegalnie zatrudnieni i czy w jakimkolwiek ruchu migracyjnym w celach zatrudnienia, który bierze początek na jego terytorium, przechodzi przez nie lub jest na nie skierowany docelowo, pracownicy migrujący podczas podróży, po przybyciu lub w czasie pobytu i zatrudnienia nie znajdują się w warunkach sprzecznych z umowami międzynarodowymi, wielostronnymi lub dwustronnymi, obowiązującymi w tym zakresie lub z ustawodawstwem krajowym.
2. W sprawie tej należy konsultować się z reprezentatywnymi organizacjami pracodawców i pracowników oraz należy im umożliwić dostarczanie posiadanych przez nie informacji na ten temat.

Artykuł 3

Każdy Członek podejmie wszelkie konieczne i właściwe środki, zarówno w ramach jego właściwości, jak i we współpracy z innymi Członkami:
a) w celu wstrzymania potajemnych ruchów migracyjnych i nielegalnego zatrudniania migrantów;
b) przeciwko organizatorom nielegalnych lub potajemnych ruchów migracyjnych w celach zatrudnienia mających początek na jego terytorium, przechodzących przez nie lub skierowanych na nie docelowo oraz przeciwko tym, którzy zatrudniają pracowników przybyłych w warunkach nielegalnych w celu zapobieżenia oszustwom wymienionym w art. 2 niniejszej Konwencji i ich wyeliminowania.

Artykuł 4

W szczególności Członkowie podejmą wszelkie niezbędne środki na płaszczyźnie krajowej i międzynarodowej, w celu nawiązania systematycznych kontaktów w tej dziedzinie i wymiany informacji z innymi państwami, w konsultacji z reprezentatywnymi organizacjami pracodawców i pracowników.

Artykuł 5

Środki przewidziane w artykułach 3 i 4 będą, w szczególności, zmierzały do tego, aby organizatorzy nielegalnego przemytu siły roboczej mogli być ścigani niezależnie od tego, w jakim kraju prowadzą swoją działalność.

Artykuł 6

1. W ramach ustawodawstwa krajowego będą uchwalone przepisy zmierzające do skutecznego wykrywania nielegalnego zatrudnienia pracowników migrujących, oraz do określenia i zastosowania sankcji administracyjnych, cywilnych i karnych, z pozbawieniem wolności włącznie, w przypadku nielegalnego zatrudniania pracowników migrujących, organizowania ruchów migracyjnych w celu zatrudnienia, określonych jako powodujące oszustwa, wspomniane w art. 2 niniejszej Konwencji, oraz w przypadku pomocy świadomie udzielanej takiemu ruchowi dla zysku lub w innych celach.
2. Jeżeli pracodawca jest oskarżony na podstawie przepisów uchwalonych zgodnie z niniejszym artykułem, będzie on miał prawo do przedstawienia dowodu działania w dobrej wierze.

Artykuł 7

Należy się konsultować z reprezentatywnymi organizacjami pracodawców i pracowników w zakresie ustawodawstwa i innych środków przewidzianych w niniejszej Konwencji, w celu zapobieżenia wyżej wymienionym oszustwom i ich wyeliminowania, i należy im przyznać możliwość podjęcia inicjatywy w tym zakresie.

Artykuł 8

1. Pracownik migrujący nie będzie uważany za znajdującego się w sytuacji nielegalnej lub nieuregulowanej jedynie z powodu faktu utraty zatrudnienia, przy czym fakt ten nie może sam przez się spowodować cofnięcia zezwolenia na pobyt lub, w zależności od przypadku, zezwolenia na pracę pod warunkiem, że pracownik ten przebywał w kraju legalnie w celu zatrudnienia.
2. Zgodnie z tym będzie on korzystał z traktowania równego z obywatelami danego kraju, w szczególności w zakresie gwarancji zatrudnienia, możliwości uzyskania innego zatrudnienia, prac dorywczych i przekwalifikowania się.

Artykuł 9

1. Nie naruszając środków przeznaczonych do kontrolowania ruchów migracyjnych w celu zatrudnienia, zapewniających pracownikom migrującym przybycie na terytorium kraju i zatrudnienie zgodnie z odpowiednim ustawodawstwem, w przypadkach gdy to ustawodawstwo nie było przestrzegane, i w których sytuacja pracownika migrującego nie może być uregulowana, pracownik migrujący i jego rodzina będą korzystali z jednakowego traktowani a w zakresie uprawnień wynikających z uprzedniego zatrudnienia odnośnie do wynagrodzenia, zabezpieczenia społecznego i innych uprawnień.
2. W przypadku sporu, dotyczącego uprawnień wymienionych w poprzednim ustępie, pracownik będzie miał możliwość dochodzenia swych praw przed właściwym organem osobiście bądź poprzez swoich przedstawicieli.
3. W przypadku wydalenia pracownika lub jego rodziny, koszty z tym związane nie będą ich obciążać.
4. Nic w niniejszej Konwencji nie zabrania Członkom, aby osobom, które nielegalnie zamieszkują lub pracują na ich terytoriach zostało przyznane prawo pobytu i podjęcia legalnego zatrudnienia.

CZĘŚĆ II

RÓWNOŚĆ SZANS I TRAKTOWANIA

Artykuł 10

Każdy Członek, w stosunku do którego niniejsza Konwencja jest w mocy, zobowiązuje się do określenia i stosowania polityki krajowej zmierzającej do popierania i zapewniania, za pomocą metod dostosowanych do warunków i zwyczajów krajowych, równości szans i traktowania w dziedzinie zatrudnienia i wykonywania zawodu, zabezpieczenia społecznego, praw związkowych i kulturalnych, swobód indywidualnych i zbiorowych osobom, które znajdują się legalnie na jego terytorium jako pracownicy migrujący lub jako członkowie ich rodzin.

Artykuł 11

1. Dla celów niniejszej części Konwencji określenie „pracownik migrujący" oznacza osobę, która migruje lub wyemigrowała z jednego kraju do innego dla uzyskania zatrudnienia w inny sposób niż na własny rachunek; określenie to obejmuje każdą osobę dopuszczoną zgodnie z przepisami do zatrudnienia w charakterze pracownika migrującego. 2. Niniejsza część nie ma zastosowania do:
a) pracowników przygranicznych;
b) artystów i osób wykonujących wolne zawody, którzy przybyli do danego kraju na krótki okres;
c) marynarzy;
d) osób, które specjalnie przybyły w celu szkolenia lub nauki;
e) osób zatrudnionych przez organizacje lub przedsiębiorstwa działające na terytorium kraju, dopuszczonych czasowo do tego kraju na prośbę ich pracodawcy w celu wykonania specyficznych funkcji lub zadań w ograniczonym i ustalonym okresie, i które obowiązane są do opuszczenia tego kraju po wykonaniu swych funkcji lub zadań.

Artykuł 12

Każdy Członek za pomocą metod dostosowanych do warunków i zwyczajów krajowych:
a) będzie dążył do pozyskania współpracy organizacji pracodawców i pracowników oraz innych właściwych instytucji, w celu uzyskania poparcia dla przyjęcia i stosowania polityki przewidzianej w art. 10 niniejszej Konwencji;
b) wyda odpowiednie ustawy i poprze programy nauczania, które zapewnią przyjęcie i stosowanie tej polityki; c) podejmie odpowiednie środki, poprze programy nauczania i będzie rozwijał inne dziedziny działalności zmierzającej do tego, aby pracownicy migrujący możliwie jak najszerzej znali przyjętą politykę, swoje prawa i obowiązki oraz działania zmierzające do udzielenia im efektywnej pomocy w celu zapewnienia im ochrony i umożliwienia korzystania z przysługujących im praw; d) uchyli wszelkie akty ustawodawcze i zmodyfikuje wszelkie przepisy i praktyki administracyjne, które są sprzeczne z tą polityką; e) opracuje i będzie stosował, w konsultacji z reprezentatywnymi organizacjami pracodawców i pracowników, politykę społeczną dostosowaną do warunków i praktyk krajowych w taki sposób, aby pracownicy migrujący i ich rodziny były w stanie korzystać z uprawnień przysługujących obywatelom własnym, uwzględniając, bez naruszenia zasady równości szans i traktowania, szczególne potrzeby, jakie mogą oni posiadać do czasu przystosowania się do życia w społeczeństwie kraju zatrudnienia; f) podejmie wszelkie środki w celu udzielenia pomocy pracownikom migrującym i ich rodzinom, aby zachęcić ich do wysiłków zmierzających do zachowania ich narodowej i etnicznej tożsamości, jak również więzów kulturalnych z krajem pochodzenia, włączając w to umożliwienie ich dzieciom nauki w języku ojczystym; g) zagwarantuje wszystkim pracownikom migrującym, wykonującym taką samą pracę, równość traktowania w zakresie warunków pracy, niezależnie od specyficznych warunków ich zatrudnienia.

Artykuł 13

1. Każdy Członek może zastosować wszelkie niezbędne środki w ramach swej właściwości i współpracować z innymi Członkami w celu ułatwienia łączenia rodzin wszystkich pracowników migrujących, zamieszkałych legalnie na jego terytorium. 2. Członkami rodziny pracownika migrującego, w rozumieniu niniejszego artykułu, są współmałżonka oraz dzieci, ojciec i matka, jeśli są na jego utrzymaniu.

Artykuł 14

Każdy Członek może: a) uzależnić swobodny wybór zatrudnienia, zapewniając przy tym prawo do mobilności przestrzennej, od warunku legalnego zamieszkiwania w kraju, w celu zatrudnienia podczas ustalonego okresu, nie przekraczającego 2 lat, a w przypadku, jeżeli zgodnie z ustawodawstwem konieczne jest zawarcie umowy o pracę, obejmującej okres krótszy niż 2 lata - od warunku wygaśnięcia pierwszej umowy o pracę; b) ustalić warunki uznania kwalifikacji zawodowych, łącznie ze świadectwami i dyplomami uzyskanymi za granicą, po odpowiednim skonsultowaniu się z reprezentatywnymi organizacjami pracodawców i pracowników; c) ograniczyć dostęp do określonych kategorii zatrudnienia i do stanowisk, jeżeli jest to niezbędne w interesie państwa.

CZĘŚĆ III

POSTANOWIENIA KOŃCOWE

Artykuł 15

Niniejsza Konwencja nie uniemożliwia zawierania przez Członków wielostronnych lub dwustronnych porozumień, mających na celu rozwiązanie problemów wynikających z jej stosowania.

Artykuł 16

1. Każdy Członek, który ratyfikuje niniejszą Konwencję, może w deklaracji dołączonej do swej ratyfikacji nie przyjąć części I lub II Konwencji. 2. Każdy Członek, który złożył taką deklarację, może ją unieważnić w każdym czasie przez złożenie następnej deklaracji. 3. Każdy Członek, w stosunku do którego pozostaje w mocy deklaracja złożona zgodnie z ust. 1 niniejszego artykułu, przedstawi w swych sprawozdaniach ze stosowania niniejszej Konwencji stan swego ustawodawstwa i praktyki w odniesieniu do postanowień tej części, której nie przyjął, określając zakres środków, jakie zastosowano, lub jakie zamierza się zastosować w odniesieniu do wymienionych postanowień, jak również powody, dla których nie została ona dotychczas przyjęta przez Członka.

* * *

Artykuły 17-24: Standardowe postanowienia końcowe 1.

_________________________________________

1 Patrz Zalacznik I