KONWENCJA Nr 153
MIĘDZYNARODOWEJ ORGANIZACJI PRACY
dotycząca czasu pracy i wypoczynku w transporcie drogowym

Data wejścia w życie: 10 lutego 1983 r.

Konferencja Ogólna Międzynarodowej Organizacji Pracy, zwołana do Genewy przez Radę Administracyjną Międzynarodowego Biura Pracy i zebrana tam w dniu 6 czerwca 1979 r. na sześćdziesiątej piątej sesji,

postanowiwszy przyjąć niektóre wnioski dotyczące czasu pracy i wypoczynku w transporcie drogowym, która to sprawa stanowi piąty punkt porządku dziennego sesji,

postanowiwszy, że wnioski te zostaną ujęte w formę konwencji międzynarodowej,

przyjmuje dnia dwudziestego siódmego czerwca tysiąc dziewięćset siedemdziesiątego dziewiątego roku następującą Konwencję, która otrzyma nazwę: Konwencja dotycząca czasu pracy i wypoczynku (transport drogowy), z 1979 r.:

Artykuł 1

1. Niniejsza Konwencja ma zastosowanie do kierowców najemnych pracujących dla przedsiębiorstw zajmujących się transportem dla strony trzeciej, czy też dla przedsiębiorstw przewożących towary lub pasażerów na rachunek własny, na pojazdach mechanicznych używanych zawodowo w wewnętrznym lub międzynarodowym transporcie drogowym towarów lub pasażerów.
2. Jeżeli niniejsza Konwencja nie przewiduje inaczej, ma ona również zastosowanie do właścicieli pojazdów mechanicznych używanych zawodowo w transporcie drogowym i nie będących pracownikami najemnymi członków ich rodzin, gdy pracują oni jako kierowcy.

Artykuł 2

1. Właściwa władza lub organ w każdym kraju może wyłączyć ze stosowania postanowień niniejszej Konwencji, lub niektórych z nich, osoby, które prowadzą pojazdy używane:
a) w transporcie miejskim lub w określonych rodzajach transportu miejskiego, biorąc pod uwagę szczególne warunki techniczne eksploatacji tego transportu i warunki lokalne;
b) w transporcie przedsiębiorstw rolniczych lub leśnych w takim stopniu, w jakim transport ten jest wykonywany za pomocą traktorów lub innych pojazdów przydzielonych do lokalnej działalności rolniczej lub leśnej oraz jest używany wyłącznie w pracy tych przedsiębiorstw;
c) w transporcie osób chorych lub poszkodowanych, w transporcie w celach ratowniczych oraz w transporcie w celach usług przeciwpożarowych;
d) w transporcie w celach obrony narodowej i usług policyjnych oraz w takim stopniu, w jakim nie jest to konkurencyjne z transportem wykonywanym przez przedsiębiorstwa zajmujące się transportem dla strony trzeciej, w transporcie w zakresie usług istotnych dla władzy publicznej;
e) w transporcie taksówkami; lub
f) w transporcie który, ze względu na rodzaj używanego pojazdu, pasażerską lub towarową ładowność pojazdów, ich limitowane trasy lub maksymalną dopuszczalną szybkość, może być uważany za nie wymagający specjalnych przepisów dotyczących czasu jazdy i wypoczynku.
2. Właściwa władza lub organ w każdym kraju ustanowi odpowiednie normy dotyczące czasu jazdy i okresów wypoczynku kierowców wyłączonych ze stosowania postanowień niniejszej Konwencji, lub niektórych z nich, stosownie do postanowień ust. l niniejszego artykułu.

Artykuł 3

Reprezentatywne organizacje zainteresowanych pracodawców i pracowników będą konsultowane przez właściwą władzę lub organ w każdym kraju, przed podjęciem decyzji we wszelkich sprawach objętych postanowieniami niniejszej Konwencji.

Artykuł 4

1. W rozumieniu niniejszej Konwencji określenie „czas pracy" oznacza czas poświęcony przez kierowców najemnych na:
a) prowadzenie pojazdu i inną pracę w czasie jazdy pojazdu; i
b) pracę dodatkową dotyczącą pojazdu, jego pasażerów lub ładunku.
2. Okresy zwykłej obecności lub pozostawania w gotowości zarówno w pojeździe, jak i w miejscu pracy oraz w okresach, w których kierowcy nie mogą dysponować swoim czasem według swego uznania, mogą być uważane za czas pracy do wymiaru, który będzie określony w każdym kraju przez właściwą władzę lub organ, układy zbiorowe albo w każdy inny sposób zgodny z praktyką krajową.

Artykuł 5

1. Kierowcy nie wolno prowadzić pojazdu przez ciągły okres dłuższy niż cztery godziny bez przerwy.
2. Właściwa władza lub organ w każdym kraju, biorąc pod uwagę szczególne warunki krajowe, może zezwolić na przekroczenie okresu, o którym mowa w ust. l niniejszego artykułu, nie więcej niż o jedną godzinę.
3. Długość przerwy, o której mowa w niniejszym artykule, i, gdy to właściwe, sposób, w jaki przerwa może być dzielona, będą określone przez właściwą władzę lub organ w każdym kraju.
4. Właściwa władza lub organ w każdym kraju może określić przypadki, w których postanowienia niniejszego artykułu nie mają zastosowania, ponieważ kierowcy korzystają z wystarczających przerw w wyniku postojów przewidzianych w rozkładzie jazdy lub przerywanego charakteru pracy.

Artykuł 6

1. Maksymalny całkowity czas jazdy, włączając godziny nadliczbowe, nie przekroczy dziewięciu godzin dziennie i 48 godzin tygodniowo.
2. Całkowity czas pracy, o którym mowa w ust. 1 niniejszego artykułu, może być obliczony jako przeciętna dla liczby dni lub tygodni, która będzie określona przez właściwą władzę lub organ w każdym kraju.
3. Całkowity czas jazdy, o którym mowa w ust. l niniejszego artykułu, będzie skrócony w przypadku działalności transportowej wykonywanej w szczególnie trudnych warunkach. Właściwa władza lub organ w każdym kraju zdefiniuje te działalności i określi całkowite czasy jazdy, które będą stosowane w odniesieniu do zainteresowanych kierowców.

Artykuł 7

1. Każdy kierowca najemny ma prawo do przerwy po okresie pięciu godzin ciągłej pracy, jak określono w art. 4 ust. 1 niniejszej Konwencji.
2. Długość przerwy, o której mowa w ust. 1 niniejszego artykułu, i, gdy to właściwe, sposób, w jaki przerwa może być dzielona, będą określone przez właściwą władzę lub organ w każdym kraju.

Artykuł 8

1. Dzienny wypoczynek kierowców będzie wynosił co najmniej dziesięć następujących po sobie godzin w ciągu każdego okresu 24 godzin, licząc od początku dnia pracy.
2. Dzienny wypoczynek może być obliczony jako przeciętna dla okresów, które będą określone przez właściwą władzę lub organ w każdym kraju: z zastrzeżeniem, że dzienny wypoczynek w żadnym przypadku nie będzie krótszy niż osiem godzin i nie będzie skrócony do ośmiu godzin częściej niż dwa razy w tygodniu.
3. Właściwa władza lub organ w każdym kraju może przewidzieć różne wymiary dziennych okresów wypoczynku w zależności od tego, czy dotyczy to przewozu pasażerów, czy transportu towarów i w zależności od tego, czy wypoczynek jest realizowany w domu, czy gdzie indziej, pod warunkiem, że postanowienia ustępów 1 i 2 niniejszego artykułu dotyczące minimalnej liczby godzin są przestrzegane.
4. Właściwa władza lub organ w każdym kraju może przewidzieć wyjątki od postanowień ustępów 1 i 2 niniejszego artykułu w zakresie wymiaru dziennych okresów wypoczynku i sposobu realizacji takich okresów wypoczynku, w przypadku pojazdów mających załogę składającą się z dwóch kierowców i pojazdów korzystających z promu lub pociągu.
5. W czasie dziennego wypoczynku kierowca nie będzie zobowiązany do pozostawania w pojeździe lub w jego pobliżu, jeżeli podjął on niezbędne środki ostrożności dla zapewnienia bezpieczeństwa pojazdu i jego ładunku.

Artykuł 9

1. Właściwa władza lub organ w każdym kraju może zezwolić na tymczasowe wyjątki, ale jedynie w takim stopniu, w jakim może to być niezbędne do wykonania koniecznej pracy, przedłużenia czasu jazdy, przedłużenia ciągłego czasu pracy i skrócenia wymiaru dziennych okresów wypoczynku, przewidzianych w artykułach 5, 6,7 i 8 niniejszej Konwencji:
a) w razie wypadku, awarii, nieprzewidzianego opóźnienia, zatoru w ruchu lub przerwy w komunikacji;
b) w przypadku siły wyższej; i
c) w przypadku nagłej i wyjątkowej potrzeby zapewnienia pracy służbom użyteczności publicznej.
2. Gdy warunki krajowe lub lokalne, w których transport drogowy działa, nie pozwalają na ścisłe przestrzeganie artykułów 5, 6, 7 lub 8 niniejszej Konwencji, właściwa władza lub organ w każdym kraju może zezwolić na przedłużenie czasu jazdy, przedłużenie ciągłego czasu pracy i skrócenie wymiaru dziennych okresów wypoczynku, o które chodzi w tych artykułach, i zezwolić na wyjątki w zakresie stosowania artykułów 5,6 lub 8 w stosunku do kierowców objętych art. l, ust. l niniejszej Konwencji. W takim przypadku zainteresowany Członek przedstawi, w formie deklaracji załączonej do jego ratyfikacji, warunki krajowe i lokalne, jak również przedłużenia, skrócenia lub wyjątki, na które zezwala niniejszy ustęp. Taki Członek wskaże w swoich sprawozdaniach, przedstawianych zgodnie z art. 22 Konstytucji Międzynarodowej Organizacji Pracy, każdy postęp, który został dokonany dla ściślejszego lub szerszego stosowania artykułów 5, 6, 7 i 8 niniejszej Konwencji, i może w każdym czasie unieważnić deklarację w drodze złożenia następnej deklaracji.

Artykuł 10

1. Właściwa władza lub organ w każdym kraju:
a) zapewni indywidualną książkę kontrolną i określi warunki jej wydawania, treść i sposób przechowywania przez kierowców; i
b) ustanowi procedurę zgłaszania godzin przepracowanych zgodnie z art. 9, ust. 1 niniejszej Konwencji i okoliczności je uzasadniające.
2. Każdy pracodawca:
a) będzie prowadził rejestr w formie zatwierdzonej przez właściwą władzę lub organ w każdym kraju, wykazując godziny pracy i wypoczynku każdego kierowcy przez niego zatrudnionego; i
b) udostępni rejestr władzom kontrolnym w sposób określony przez właściwą władzę lub organ w każdym kraju.
3. Tradycyjne środki kontroli, o których mowa w ustępach 1 i 2 niniejszego artykułu, będą, jeżeli okaże się to niezbędne do określonych rodzajów transportu, zastąpione lub uzupełnione w stopniu, w jakim jest to możliwe, środkami nowoczesnymi, jak na przykład tachografy, zgodnie z zasadami, które będą ustalone przez właściwą władzę lub organ w każdym kraju.

Artykuł 11

Właściwa władza lub organ w każdym kraju powinna przewidzieć:
a) właściwy system inspekcji obejmujący kontrolę przedsiębiorstwa i dróg; i
b) odpowiednie kary w przypadku naruszenia postanowień niniejszej Konwencji.

Artykuł 12

Postanowienia niniejszej Konwencji, jeśli nie są wprowadzane w życie w drodze układów zbiorowych lub orzeczeń arbitrażowych albo w inny sposób zgodny z praktyką krajową, będą wprowadzane w życie w drodze ustawodawstwa.

Artykuł 13

Niniejsza Konwencja rewiduje Konwencję dotyczącą czasu pracy i wypoczynku (transport drogowy), z 1939 r.

* * *

Artykuł 14—21: Standardowe postanowienia końcowe 1.

_________________________________________

1 Patrz Zalacznik I