KONWENCJA Nr 162
MIĘDZYNARODOWEJ ORGANIZACJI PRACY
dotycząca bezpieczeństwa w stosowaniu azbestu

Data wejścia w życie: 16 czerwca 1989 r.

Konferencja Ogólna Międzynarodowej Organizacji Pracy, zwołana do Genewy przez Radę Administracyjną Międzynarodowego Biura Pracy i zebrana tam w dniu 4 czerwca 1986 r. na siedemdziesiątej drugiej sesji,

biorąc pod uwagę odpowiednie międzynarodowe konwencje i zalecenia dotyczące pracy, a zwłaszcza Konwencję i Zalecenie dotyczące raka zawodowego, z 1974 r., Konwencję i Zalecenie dotyczące środowiska pracy (zanieczyszczenie powietrza, hałas i wibracja), z 1977 r., Konwencję i Zalecenie dotyczące bezpieczeństwa i zdrowia pracowników, z 1981 r., Konwencję i Zalecenie dotyczące pracowniczych służb zdrowia, z 1985 r., wykaz chorób zawodowych zrewidowany w 1980 r., stanowiący Załącznik do Konwencji dotyczącej świadczeń w razie wypadków przy pracy i chorób zawodowych, z 1964 r., oraz Zbiór praktycznych wskazówek w zakresie bezpieczeństwa w stosowaniu azbestu, opublikowany przez Międzynarodowe Biuro Pracy w 1984 r., który ustanawia zasady polityki krajowej i działania na szczeblu krajowym,

postanowiwszy przyjąć niektóre wnioski dotyczące bezpieczeństwa w stosowaniu azbestu, która to sprawa stanowi czwarty punkt porządku dziennego sesji,

postanowiwszy, że wnioski te zostaną ujęte w formę konwencji międzynarodowej,

przyjmuje dnia dwudziestego czwartego czerwca tysiąc dziewięćset osiemdziesiątego szóstego roku następującą Konwencję, która otrzyma nazwę: Konwencja dotycząca azbestu, z 1986 r.:

CZĘŚĆ I

ZAKRES STOSOWANIA I DEFINICJE

Artykuł 1

1. Niniejsza Konwencja ma zastosowanie do wszystkich czynności powodujących narażenie pracowników na działanie azbestu w czasie pracy.
2. Członek, który ratyfikuje niniejszą Konwencję, może, po konsultacji z najbardziej reprezentatywnymi zainteresowanymi organizacjami pracodawców i pracowników oraz na podstawie oceny zagrożenia zdrowia i stosowanych środków bezpieczeństwa, wyłączyć niektóre gałęzie działalności gospodarczej lub niektóre przedsiębiorstwa z zakresu stosowania niektórych postanowień Konwencji, jeżeli upewni się, że ich stosowanie do tych działalności lub przedsiębiorstw nie jest konieczne.
3. W razie decyzji o wyłączeniu niektórych gałęzi działalności gospodarczej lub niektórych przedsiębiorstw, właściwa władza weźmie pod uwagę częstotliwość, czas i poziom narażenia, jak również rodzaj pracy i warunki w miejscu pracy.

Artykuł 2

Dla celów niniejszej Konwencji:
a) określenie „azbest" oznacza włókniste formy krzemianów mineralnych należące do minerałów form skalnych grup serpentyn, tj. chryzotyl (azbest biały) i grupy amfibolów, tj. aktynolit, amozyt (azbest brązowy, cummingtonite — grunerite), antofilit, krokidolit (azbest niebieski), tremolit lub wszelkie mieszanki zawierające jeden lub więcej tych minerałów;
b) określenie „pył azbestu" oznacza zawieszone w powietrzu cząstki azbestu lub osadzone cząstki azbestu, które mogą znaleźć się w powietrzu w miejscu pracy;
c) określenie „zawieszony w powietrzu pył azbestu" oznacza dla celów pomiaru, cząstki pyłu mierzone metodą grawimetryczną lub inną równoważną metodą;
d) określenie „respirabilne włókna azbestu" oznacza włókna azbestu, których średnica jest mniejsza od 3 µm, a stosunek długości do średnicy jest większy od 3:1. Jedynie włókna o długości powyżej 5 µm będą brane pod uwagę dla celów pomiaru;
e) określenie „narażenie na działanie azbestu" oznacza narażenie w czasie pracy na zawieszone w powietrzu respirabilne włókna azbestu lub pyły azbestu, bez względu na to, czy pochodzą one z azbestu lub minerałów, materiałów lub produktów zawierających azbest;
f) określenie ,,pracownicy" obejmuje członków spółdzielni produkcyjnych;
g) określenie „przedstawiciele pracowników" oznacza przedstawicieli pracowników uznanych za takich przez ustawodawstwo lub praktykę krajową, zgodnie z Konwencją dotyczącą przedstawicieli pracowników, z 1971 r.

CZĘŚĆ II

ZASADY OGÓLNE

Artykuł 3

1. Ustawodawstwo krajowe określi środki, jakie powinny być podjęte w celu zapobiegania i kontroli zagrożeń dla zdrowia z powodu zawodowego narażenia na działanie azbestu oraz w celu ochrony pracowników przed tymi zagrożeniami.
2. Ustawodawstwo krajowe, przyjęte zgodnie z ust. 1 niniejszego artykułu, będzie okresowo rewidowane w świetle postępu technicznego i rozwoju wiedzy naukowej.
3. Właściwa władza może zezwolić na czasowe odstąpienie od środków określonych w ust. 1 niniejszego artykułu, na warunkach i w terminach, które będą określone po konsultacji z najbardziej reprezentatywnymi zainteresowanymi organizacjami pracodawców i pracowników.
4. W razie przyznawania odstąpień zgodnie z ust. 3 niniejszego artykułu, właściwa władza upewni się, czy podjęte zostały niezbędne środki ostrożności w celu ochrony zdrowia pracowników.

Artykuł 4

Właściwa władza będzie konsultowała z najbardziej reprezentatywnymi zainteresowanymi organizacjami pracodawców i pracowników środki, jakie mają być podjęte dla wprowadzania w życie postanowień niniejszej Konwencji.

Artykuł 5

1. Stosowanie ustawodawstwa przyjętego zgodnie z art. 3 niniejszej Konwencji będzie zapewnione przez odpowiedni i wystarczający system inspekcji.
2. Ustawodawstwo krajowe będzie przewidywało niezbędne środki, uwzględniając stosowanie odpowiednich kar, w celu zapewnienia skutecznego wykonania i przestrzegania postanowień niniejszej Konwencji.

Artykuł 6

1. Pracodawcy będą odpowiedzialni za stosowanie ustalonych środków.
2. W każdym przypadku, gdy więcej niż dwóch pracodawców prowadzi działalność jednocześnie w tym samym miejscu pracy, będą oni ze sobą współpracować w celu stosowania ustalonych środków, bez uszczerbku dla odpowiedzialności każdego z nich za zdrowie i bezpieczeństwo pracowników, których zatrudnia. Właściwa władza określi — w razie potrzeby — ogólne warunki tej współpracy.
3. Pracodawcy, we współpracy ze służbami bezpieczeństwa i higieny pracy i po konsultacji z zainteresowanymi przedstawicielami pracowników, przygotują zasady postępowania w sytuacjach krytycznych.

Artykuł 7

Pracownicy będą zobowiązani w granicach ich odpowiedzialności do przestrzegania ustalonych zasad w zakresie bezpieczeństwa i zdrowia, mających na celu zapobieganie i kontrolę zagrożeń dla zdrowia z powodu zawodowego narażenia na działanie azbestu oraz ochronę pracowników przed tymi zagrożeniami.

Artykuł 8

Pracodawcy i pracownicy lub ich przedstawiciele będą ze sobą możliwie najściślej współpracowali na wszystkich szczeblach przedsiębiorstwa w celu stosowania środków ustalonych zgodnie z niniejszą Konwencją.

CZĘŚĆ III

ŚRODKI ZAPOBIEGAWCZE I OCHRONNE

Artykuł 9

Ustawodawstwo krajowe, przyjęte zgodnie z art. 3 niniejszej Konwencji, będzie przewidywać, że narażeniu na działanie azbestu należy zapobiec lub je kontrolować w drodze stosowania jednego lub kilku następujących środków:
a) poddania pracy, w której może występować narażenie na działanie azbestu, obowiązkowi odpowiednich uregulowań określających środki kontroli technicznej i metody pracy, uwzględniając higienę miejsca pracy;
b) wydania specjalnych przepisów i procedur postępowania, włącznie z wydawaniem zezwoleń na stosowanie azbestu lub niektórych rodzajów azbestu albo produktów zawierających azbest lub dla niektórych procesów pracy.

Artykuł 10

Jeżeli jest to niezbędne dla ochrony zdrowia pracowników i wykonalne z technicznego punktu widzenia, ustawodawstwo krajowe będzie przewidywać jeden lub kilka następujących środków:
a) kiedy tylko jest to możliwe, zastępowanie azbestu lub niektórych rodzajów azbestu albo produktów zawierających azbest innymi materiałami lub produktami albo stosowanie alternatywnej technologii, ocenionej naukowo przez właściwą władzę, jako nieszkodliwej lub mniej szkodliwej;
b) całkowity lub częściowy zakaz stosowania azbestu lub niektórych rodzajów azbestu albo produktów zawierających azbest w niektórych procesach pracy.

Artykuł 11

1. Stosowanie krokidolitu i produktów zawierających te włókna będzie zakazane.
2. Właściwa władza będzie upoważniona, po konsultacji z najbardziej reprezentatywnymi zainteresowanymi organizacjami pracodawców i pracowników do udzielenia zezwolenia na odstąpienie od zakazu zawartego w ust. l niniejszego artykułu, jeżeli zastąpienie jest praktycznie niemożliwe, pod warunkiem, że zostały podjęte kroki dla zapewnienia, iż zdrowie pracowników nie jest zagrożone.

Artykuł 12

1. Rozpylanie wszelkich form azbestu będzie zakazane.
2. Właściwa władza będzie upoważniona, po konsultacji z najbardziej reprezentatywnymi zainteresowanymi organizacjami pracodawców i pracowników, do udzielenia zezwolenia na odstąpienie od zakazu zawartego w ust. l niniejszego artykułu, jeżeli inne metody są praktycznie niemożliwe do zastosowania, pod warunkiem, że zostały podjęte kroki dla zapewnienia, iż zdrowie pracowników nie jest zagrożone.

Artykuł 13

Ustawodawstwo krajowe będzie przewidywało zobowiązanie pracodawców do powiadamiania właściwej władzy, w sposób i w zakresie przez nią określonym, o niektórych rodzajach pracy obejmujących narażenie na działanie azbestu.

Artykuł 14

Producenci i dostawcy azbestu oraz wytwórcy i dostawcy produktów zawierających azbest będą odpowiedzialni za właściwe oznakowanie opakowań i, gdzie jest to właściwe, produktów w języku i w sposób łatwy do zrozumienia przez zainteresowanych pracowników i użytkowników oraz zgodnie z ustaleniami właściwej władzy.

Artykuł 15

1. Właściwa władza określi limity narażenia pracowników na działanie azbestu lub inne kryteria narażenia dla potrzeb oceny środowiska pracy.
2. Limity narażenia lub inne kryteria narażenia będą ustalane i okresowo rewidowane oraz aktualizowane w świetle postępu technologicznego i rozwoju wiedzy technologicznej i naukowej.
3. We wszystkich miejscach pracy, w których pracownicy są narażeni na działanie azbestu, pracodawca podejmie wszelkie środki niezbędne do zapobiegania lub kontroli uwalniania się pyłu azbestu do powietrza, upewnienia się, że limity narażenia lub inne kryteria narażenia są przestrzegane oraz dla zmniejszenia narażenia do tak niskiego poziomu, jaki jest możliwy do wprowadzenia w praktyce.
4. Jeżeli środki podjęte zgodnie z ust. 3 niniejszego artykułu nie zdołają utrzymać narażenia na działanie azbestu w limitach narażenia lub nie spełnią innych kryteriów narażenia określonych zgodnie z ust. 1 niniejszego artykułu, pracodawca dostarczy, utrzyma, i gdzie jest to niezbędne, zastąpi, bezpłatnie dla pracowników, odpowiedni sprzęt ochronny dróg oddechowych i specjalną odzież ochronną. Sprzęt ochronny dróg oddechowych będzie odpowiadał normom określonym przez właściwą władzę i będzie używany jedynie jako środek uzupełniający, tymczasowy, nagły lub wyjątkowy, a nie jako środek zastępujący kontrolę techniczną.

Artykuł 16

Każdy pracodawca będzie odpowiedzialny za opracowanie i stosowanie praktycznych środków w celu zapobiegania i kontroli narażenia na działanie azbestu pracowników, których zatrudnia i ich ochronę przed zagrożeniem azbestem.

Artykuł 17

1. Rozbiórka urządzeń lub budowli zawierających sypkie azbestowe materiały izolacyjne i usuwanie azbestu z budynków lub budowli, w których azbest może znaleźć się w powietrzu, będzie przeprowadzana jedynie przez pracodawców lub przedsiębiorców, którzy są uznani przez właściwą władzę jako kwalifikowani do dokonywania tej pracy, zgodnie z postanowieniami niniejszej Konwencji, i którzy są upoważnieni do prowadzenia tej pracy.
2. Pracodawca lub przedsiębiorca będzie zobowiązany przed rozpoczęciem prac rozbiórkowych sporządzić plan prac określający środki, jakie należy podjąć, uwzględniając środki zmierzające do:
a) zapewnienia pracownikom wszelkiej niezbędnej ochrony;
b) zmniejszenia uwalniania się pyłu azbestu do powietrza;
c) zabezpieczenia usuwania odpadów zawierających azbest, zgodnie z art. 19 niniejszej Konwencji.
3. Plany pracy, o których mowa w ust. 2 niniejszego artykułu będą konsultowane z pracownikami lub z ich przedstawicielami.

Artykuł 18

1. Jeśli odzież osobista pracowników może zostać skażona pyłem azbestu, pracodawca, zgodnie z ustawodawstwem krajowym i po konsultacji z przedstawicielami pracowników, dostarczy odpowiednią odzież roboczą, która nie będzie noszona poza miejscem pracy.
2. Składowanie i czyszczenie używanej odzieży roboczej i specjalnej odzieży ochronnej będzie dokonywane w kontrolowanych warunkach według wymagań właściwej władzy, aby zapobiec uwalnianiu się pyłu azbestu.
3. Zabieranie do domu odzieży roboczej i specjalnej odzieży ochronnej oraz sprzętu ochrony osobistej będzie zabronione przez ustawodawstwo krajowe.
4. Pracodawca będzie odpowiedzialny za czyszczenie, konserwację i magazynowanie odzieży roboczej, specjalnej odzieży ochronnej i sprzętu ochrony osobistej.
5. Pracodawca zapewni pracownikom narażonym na działanie azbestu odpowiednie urządzenia do mycia, kąpieli lub prysznice w miejscu pracy.

Artykuł 19

1. Zgodnie z ustawodawstwem i praktyką krajową pracodawcy są zobowiązani usuwać odpady zawierające azbest w sposób, który nie stwarza ryzyka ani dla zdrowia pracowników, z pracownikami zajmującymi się odpadami azbestu łącznie, ani dla ludności w sąsiedztwie przedsiębiorstwa.
2. Stosowne środki będą podjęte przez właściwą władzę i pracodawców w celu zapobieżenia zanieczyszczeniu środowiska ogólnego pyłem azbestu uwalnianym z miejsca pracy.

CZĘŚĆ IV

NADZÓR NAD ŚRODOWISKIEM I ZDROWIEM PRACOWNIKÓW

Artykuł 20

1. Gdzie jest to niezbędne do ochrony zdrowia pracowników, pracodawca dokona pomiaru stężenia zawieszonego w powietrzu w miejscu pracy pyłu azbestu i kontroli narażenia pracowników na działanie azbestu w odstępach czasu i za pomocą metod określonych przez właściwą władzę.
2. Protokoły dotyczące kontroli środowiska pracy i narażenia pracowników na działanie azbestu będą przechowywane przez okres ustalony przez właściwą władzę.
3. Zainteresowani pracownicy, ich przedstawiciele i służby inspekcji będą miały dostęp do tych protokołów.
4. Pracownicy lub ich przedstawiciele będą mieli prawo żądania przeprowadzenia kontroli środowiska pracy i odwoływania się do właściwej władzy w sprawie wyników kontroli.

Artykuł 21

1. Pracownicy, którzy są lub byli narażeni na działanie azbestu, będą korzystali, zgodnie z ustawodawstwem i praktyką krajową z takich badań lekarskich, jakie są niezbędne dla kontroli ich zdrowia w związku z zagrożeniem zawodowym i dla rozpoznania chorób zawodowych spowodowanych narażeniem na działanie azbestu.
2. Kontrola zdrowia pracowników w związku ze stosowaniem azbestu nie wpłynie w żaden sposób na utratę ich zarobków. Będzie ona bezpłatna i, jeśli to jest tylko możliwe, odbędzie się w czasie pracy.
3. Pracownicy będą należycie informowani o wynikach badań lekarskich i otrzymają indywidualną poradę dotyczącą stanu ich zdrowia w powiązaniu z pracą.
4. Jeżeli stałe zatrudnienie na stanowisku pociągającym za sobą ryzyko narażenia na działanie azbestu jest z punktu widzenia lekarskiego niewskazane, będą podjęte wszelkie kroki, zgodne z warunkami i praktyką krajową, w celu dostarczenia zainteresowanym pracownikom innych środków umożliwiających im utrzymanie dochodu.
5. Właściwa władza powinna opracować system zawiadamiania o chorobach zawodowych spowodowanych azbestem.

CZĘŚĆ V

INFORMACJA I KSZTAŁCENIE

Artykuł 22

1. Właściwa władza, w konsultacji i we współpracy z najbardziej reprezentatywnymi zainteresowanymi organizacjami pracodawców i pracowników, podejmie odpowiednie kroki w celu rozpowszechniania informacji i kształcenia wszystkich zainteresowanych w zakresie zagrożenia zdrowia spowodowanego narażeniem na działanie azbestu i metod zapobiegania i kontroli.
2. Właściwa władza zapewni, aby pracodawcy opracowali pisemne procedury i politykę na temat środków kształcenia i okresowego szkolenia pracowników w zakresie zagrożenia spowodowanego azbestem oraz metod zapobiegania i kontroli.
3. Pracodawca zapewni, aby wszyscy pracownicy narażeni lub którzy mogą być narażeni na działanie azbestu byli informowani o zagrożeniu zdrowia w związku z ich pracą, pouczeni o środkach zapobiegawczych i prawidłowym wykonywaniu pracy i stale szkoleni w tym zakresie.

* * *
Artykuły 23-30: Standardowe postanowienia końcowe 1.

_________________________________________

1 Patrz Zalacznik I