KONWENCJA Nr 164
MIĘDZYNARODOWEJ ORGANIZACJI PRACY
dotycząca ochrony zdrowia i opieki medycznej marynarzy

Data wejścia w życie: 11 stycznia 1991 r.

Konferencja Ogólna Międzynarodowej Organizacji Pracy, zwołana do Genewy przez Radę Administracyjną Międzynarodowego Biura Pracy i zebrana tam w dniu 24 września 1987 r. na siedemdziesiątej czwartej sesji,

biorąc pod uwagę postanowienia Konwencji dotyczącej badania lekarskiego marynarzy, z 1946 r., Konwencji dotyczącej pomieszczenia załogi na statku (zrewidowanej), z 1949 r., Konwencji dotyczącej pomieszczenia załogi na statku (postanowienia uzupełniające), z 1970 r., Zalecenia dotyczącego apteczek pokładowych, z 1958 r., Zalecenia dotyczącego porad lekarskich na morzu, z 1958 r., i Konwencji i Zalecenia dotyczących zapobiegania wypadkom marynarzy przy pracy, z 1970 r.,

biorąc pod uwagę postanowienia międzynarodowej Konwencji dotyczącej norm szkolenia, świadectw i wacht marynarzy, z 1978 r., jeśli chodzi o szkolenia w zakresie pierwszej pomocy medycznej w razie wypadków lub chorób, które mogą wystąpić na pokładzie statku,

biorąc pod uwagę, że dla powodzenia działalności w dziedzinie ochrony zdrowia i opieki medycznej marynarzy niezbędne jest utrzymanie ścisłej współpracy między Międzynarodową Organizacją Pracy, Międzynarodową Organizacją Morską i Światową Organizacją Zdrowia w ich zakresach działalności,

biorąc pod uwagę, że poniższe normy zostały zgodnie z tym opracowane przy współpracy Międzynarodowej Organizacji Morskiej i Światowej Organizacji Zdrowia, i że przewiduje się kontynuowanie tej współpracy w zakresie stosowania tych norm,

postanowiwszy przyjąć niektóre wnioski dotyczące ochrony zdrowia i opieki medycznej marynarzy, która to sprawa stanowi czwarty punkt porządku dziennego sesji,

postanowiwszy, że wnioski te zostaną ujęte w formę konwencji międzynarodowej, przyjmuje dnia ósmego października tysiąc dziewięćset osiemdziesiątego siódmego roku następującą Konwencję, która otrzyma nazwę: Konwencja dotycząca ochrony zdrowia i opieki medycznej (marynarze), z 1987 r.:

Artykuł 1

1. Niniejsza Konwencja ma zastosowanie do każdego statku morskiego, będącego własnością publiczną lub prywatną, który jest zarejestrowany na terytorium jakiegokolwiek Członka, którego obowiązuje niniejsza Konwencja i który normalnie zajmuje się morską żeglugą handlową.
2. W zakresie, jaki wydaje się wykonalny, po konsultacji z reprezentatywnymi organizacjami armatorów statków rybackich i rybaków, właściwa władza zastosuje postanowienia niniejszej Konwencji do morskiego rybołówstwa handlowego.
3. W razie wątpliwości, czy dane statki mogą być uważane za zajmujące się morską żeglugą handlową lub morskim rybołówstwem handlowym dla celów niniejszej Konwencji, sprawę tę rozstrzyga właściwa władza po konsultacji z zainteresowanymi organizacjami armatorów, marynarzy i rybaków.
4. Dla celów niniejszej Konwencji określenie „marynarz” oznacza każdą osobę zatrudnioną w jakimkolwiek charakterze na pokładzie statku morskiego, do którego ma zastosowanie niniejsza Konwencja.

Artykuł 2

Niniejsza Konwencja będzie wprowadzana w życie w drodze ustawodawstwa krajowego, układów zbiorowych, zarządzeń wewnętrznych, orzeczeń arbitrażowych lub sądowych albo w każdy inny sposób właściwy ze względu na warunki krajowe.

Artykuł 3

Każdy Członek przez ustawodawstwo krajowe uczyni armatorów odpowiedzialnymi za utrzymanie statków we właściwych warunkach sanitarnych i higienicznych.

Artykuł 4

Każdy Członek zapewni, by zostały podjęte środki gwarantujące marynarzom na pokładzie statków ochronę zdrowia i opiekę medyczną, które:
a) zapewnią stosowanie do marynarzy wszelkich przepisów ogólnych dotyczących ochrony zdrowia w pracy i opieki medycznej, odnoszących się do marynarzy, jak również przepisów specjalnych dotyczących pracy na pokładzie;
b) będą mieć na celu zapewnienie marynarzom ochrony zdrowia i opieki medycznej możliwie porównywalnej z tą, z jakiej powszechnie korzystają pracownicy na lądzie; c) zagwarantują marynarzom prawo do wizyt u lekarza w odwiedzanym porcie, gdzie jest to możliwe;
d) zapewnią, by marynarze wchodzący w skład załogi statku mieli prawo, zgodnie z ustawodawstwem i praktyką krajową, do bezpłatnej opieki medycznej i ochrony zdrowia;
e) nie ograniczą się do leczenia chorych marynarzy, lecz będą obejmować środki o charakterze zapobiegawczym i poświęcą szczególną uwagę rozwojowi programów popierania zdrowia i oświaty zdrowotnej, tak aby sami marynarze mogli odegrać aktywną rolę w zmniejszaniu występowania wśród nich zachorowań.

Artykuł 5

1. Każdy statek, do którego niniejsza Konwencja ma zastosowanie, jest zobowiązany do posiadania apteczki lekarskiej.
2. Zawartość apteczki lekarskiej i pokładowy sprzęt medyczny będzie określony przez właściwą władzę, biorąc pod uwagę takie czynniki, jak rodzaj statku, liczba osób na pokładzie oraz charakter przeznaczenia i czas trwania podróży.
3. Opracowując lub zmieniając przepisy krajowe dotyczące zawartości apteczek lekarskich i pokładowego sprzętu medycznego, właściwa władza weźmie pod uwagę międzynarodowe zalecenia w tym zakresie, takie jak najnowsze wydanie „Międzynarodowego poradnika medycznego dla statków” i „Listy podstawowych lekarstw” opublikowane przez Światową Organizację Zdrowia, a także postęp wiedzy medycznej i aprobowane metody leczenia.
4. Apteczka lekarska i jej zawartość, a także pokładowy sprzęt medyczny będą w sposób właściwy utrzymywane i kontrolowane w regularnych odstępach czasu nie przekraczających 12 miesięcy przez odpowiedzialne osoby wyznaczone przez właściwą władzę, które zapewnią kontrolę upływu daty ważności i warunków przechowywania wszystkich lekarstw.
5. Właściwa władza zapewni, by zawartość apteczki lekarskiej została spisana i oznakowana z użyciem nazw rodzajowych, oprócz firmowych, upływu dat ważności i warunków przechowywania i by odpowiadały one stosowanemu w kraju przewodnikowi medycznemu.
6. Właściwa władza zapewni, jeśli ładunek, który jest klasyfikowany jako niebezpieczny, nie został objęty najnowszym wydaniem „Poradnika pierwszej pomocy medycznej w razie wypadków związanych z niebezpiecznymi towarami", opublikowanego przez Międzynarodową Organizację Morską, by kapitan, marynarze i inne zainteresowane osoby zostali poinformowani o charakterze tych substancji, związanych z nimi zagrożeniach, niezbędnych środkach ochrony osobistej, odpowiednim postępowaniu medycznym i specjalistycznych odtrutkach. Takie specjalne odtrutki i środki ochrony osobistej powinny znajdować się na pokładzie, jeżeli przewożone są niebezpieczne towary.
7. W nagłych przypadkach i gdy lekarstwa przepisanego przez wykwalifikowany personel medyczny nie ma w apteczce lekarskiej, armator podejmie wszelkie niezbędne kroki w celu jego uzyskania, tak szybko, jak to tylko jest możliwe.

Artykuł 6

1. Każdy statek, do którego niniejsza Konwencja ma zastosowanie, jest zobowiązany do posiadania pokładowego poradnika medycznego przyjętego przez właściwą władzę.
2. Poradnik medyczny powinien wyjaśniać, w jaki sposób należy korzystać z zawartości apteczki lekarskiej; celem jego jest umożliwienie osobom nie będącym lekarzami opieki nad chorym lub ofiarą wypadku na pokładzie zarówno za pomocą porad medycznych otrzymywanych za pośrednictwem łączności radiowej lub satelitarnej, jak też i bez takich porad.
3. Opracowując lub zmieniając pokładowy poradnik medyczny właściwa władza uwzględni międzynarodowe zalecenia w tym zakresie, takie jak najnowsze wydanie „Międzynarodowego poradnika medycznego dla statków" i „Poradnika pierwszej pomocy medycznej w razie wypadków związanych z niebezpiecznymi towarami".

Artykuł 7

1. Właściwa władza zapewni, przez wcześniej przygotowany system, by porady medyczne za pomocą łączności radiowej lub satelitarnej, obejmujące porady specjalistyczne, były dostępne dla statków znajdujących się na morzu o każdej porze dnia i nocy.
2. Takie porady medyczne, włączając transmisję za pomocą łączności radiowej lub satelitarnej informacji medycznej między statkiem i osobami udzielającymi porad znajdującymi się na brzegu, powinny być dostępne bezpłatnie dla wszystkich statków bez względu na terytorium, na jakim zostały zarejestrowane.
3. W celu zapewnienia optymalnego korzystania z możliwości konsultacji medycznych za pomocą łączności radiowej lub satelitarnej:
a) wszystkie statki, do których stosuje się niniejsza Konwencja, wyposażone w radio, będą mieć na pokładzie pełną listę stacji radiowych, od których można otrzymać porady medyczne;
b) wszystkie statki, do których niniejsza Konwencja ma zastosowanie, wyposażone w system komunikacji satelitarnej, będą mieć pełną listę przybrzeżnych stacji naziemnych, od których można otrzymać porady medyczne;
c) listy będą uaktualniane i przechowywane pod opieką osoby zajmującej się na pokładzie łącznością.
4. Marynarze zwracający się o poradę medyczną za pomocą łączności radiowej lub satelitarnej zostaną poinstruowani w zakresie korzystania z pokładowego poradnika medycznego i działu medycznego najnowszego wydania ,,Międzynarodowego kodu sygnałów” opublikowanego przez Międzynarodową Organizację Morską, tak aby mogli zrozumieć rodzaj informacji niezbędnych dla konsultowanego lekarza oraz otrzymaną poradę.
5. Właściwa władza zapewni, by lekarze, udzielając porad medycznych zgodnie z niniejszym artykułem, zostali właściwie przeszkoleni i zapoznani z warunkami na pokładzie statku.

Artykuł 8

1. Wszystkie statki, do których niniejsza Konwencja ma zastosowanie, mające na swym pokładzie co najmniej 100 marynarzy i normalnie zajmujące się żeglugą międzynarodową o czasie trwania powyżej trzech dni, w składzie załogi będą mieć lekarza, który będzie odpowiedzialny za opiekę medyczną.
2. Ustawodawstwo krajowe określi, jakie inne statki będą zobowiązane do włączenia do składu załogi lekarza, biorąc pod uwagę, między innymi takie czynniki, jak okres trwania podróży, jej charakter i warunki, a także liczbę marynarzy na pokładzie.

Artykuł 9

1. Wszystkie statki, do których niniejsza Konwencja ma zastosowanie, które nie mają w składzie swojej załogi lekarza, włączą do swojej załogi co najmniej jedną osobę, do której zwykłych obowiązków należeć będzie zajmowanie się opieką medyczną i zastosowanie lekarstw.
2. Osoby zajmujące się opieką medyczną na pokładzie, nie będące lekarzami, powinny ukończyć z wynikiem zadowalającym zatwierdzony przez właściwe władze kurs teoretyczny i praktyczny w zakresie pomocy lekarskiej. Kurs taki powinien obejmować:
a) dla statków o pojemności brutto poniżej 1600 ton, które normalnie mogą mieć dostęp do fachowej opieki medycznej i urządzeń medycznych w ciągu 8 godzin, szkolenie podstawowe, które pozwoli tym osobom udzielić natychmiastowej skutecznej pomocy medycznej w razie wypadków lub chorób, które mogą wystąpić na pokładzie statku, oraz skorzystać z porad medycznych za pośrednictwem łączności radiowej lub satelitarnej,
b) dla wszystkich innych statków bardziej zaawansowane szkolenie medyczne obejmujące szkolenie praktyczne na wydziale szpitala zajmującego się pomocą w nagłych wypadkach, jeśli jest to wykonalne, i szkolenie w zakresie stosowania takich technik jak terapia dożylna, co umożliwi zainteresowanym osobom efektywnie uczestniczyć w skoordynowanych programach pomocy medycznej dla statków na morzu i udzielanie chorym lub rannym opieki medycznej na zadowalającym poziomie, w czasie, w którym będą oni pozostawać na pokładzie. Jeśli jest to możliwe, szkolenie będzie prowadzone pod nadzorem lekarza mającego głęboką wiedzę i orientację w zakresie problemów medycznych oraz okoliczności związanych z zawodem marynarza, włączając wiedzę specjalistyczną w zakresie usług medycznych za pośrednictwem łączności radiowej i satelitarnej.
3. Kursy, o których mowa w niniejszym artykule, będą oparte na treści najnowszego wydania „Międzynarodowego poradnika medycznego dla statków", „Poradnika pierwszej pomocy medycznej w razie wypadków związanych z niebezpiecznymi towarami", „Dokumentu mającego służyć za poradnik — Poradnik w zakresie międzynarodowego szkolenia morskiego", opublikowanych przez Międzynarodową Organizację Morską i działu medycznego ,,Międzynarodowego kodu sygnałów", a także na podobnych poradnikach krajowych.
4. Osoby, o których mowa w ust. 2 niniejszego artykułu, i wszyscy inni marynarze wyznaczeni przez właściwą władzę będą poddani kursom, w okresach około pięcioletnich, które pozwolą im na utrzymanie i poszerzenie wiedzy i umiejętności oraz na zapoznanie się z nowościami.
5. Wszyscy marynarze w czasie morskiego szkolenia zawodowego będą poinstruowani w zakresie natychmiastowego działania, które trzeba podjąć w razie wystąpienia wypadku lub w innym nagłym przypadku na pokładzie.
6. Ponadto osoba lub osoby zajmujące się opieką medyczną na pokładzie, wyznaczony członek lub członkowie załogi otrzymają podstawowe szkolenie w zakresie opieki medycznej, umożliwiające im podjęcie natychmiastowego skutecznego działania w razie wypadków lub chorób, które mogą wystąpić na pokładzie statku.

Artykuł 10

Wszystkie statki, do których niniejsza Konwencja ma zastosowanie, dostarczą, jeśli jest to wykonalne, wszelką możliwą pomoc medyczną innym statkom, które mogą o tę pomoc prosić.

Artykuł 11

1. Na każdym statku o pojemności brutto co najmniej 500 ton i mającym na pokładzie co najmniej 15 marynarzy oraz zajmującym się żeglugą o czasie trwania powyżej 3 dni, powinna być odrębna izba dla chorych. Właściwa władza może złagodzić ten wymóg w przypadku statków zajmujących się żeglugą przybrzeżną.
2. Artykuł ten będzie stosowany, jeśli jest to rozsądne i wykonalne, na każdym statku o pojemności brutto od 200 do 500 ton i holownikach.
3. Niniejszy artykuł nie ma zastosowania do statków, których głównym środkiem napędowym jest żagiel.
4. Pomieszczenie szpitalne powinno być odpowiednio usytuowane, tak aby było łatwo dostępne i aby zapewnić wygodę osobom tam przebywającym oraz umożliwić właściwe ich doglądanie bez względu na pogodę.
5. Izba chorych powinna być zaprojektowana w taki sposób, by ułatwić konsultacje i udzielanie pierwszej pomocy medycznej.
6. Wejście, koje, oświetlenie, wentylacja, instalacje ogrzewcze i wodne powinny być tak zaprojektowane, aby zapewnić wygodę i ułatwić leczenie osób tam przebywających.
7. Właściwa władza określi wymaganą liczbę koi w izbie chorych.
8. Osobom przebywającym w izbie chorych będzie zapewniona do ich wyłącznych potrzeb ubikacja, stanowiąca część tego pomieszczenia lub znajdująca się w pobliżu.
9. Izba chorych będzie używana wyłącznie do potrzeb medycznych.

Artykuł 12

1. Właściwa władza opracuje formularz raportu medycznego dla marynarzy jako wzorzec dla użytku lekarzy okrętowych, kapitanów lub osób zajmujących się opieką medyczną na pokładzie oraz szpitali lub lekarzy na lądzie.
2. Formularz będzie specjalnie opracowany, tak aby ułatwić wymianę informacji medycznych i podobnych dotyczących marynarzy między statkiem a brzegiem w przypadku chorób lub wypadku.
3. Informacje zawarte w formularzu raportu medycznego będą poufne i nie będą używane w innym celu niż dla ułatwienia leczenia marynarzy.

Artykuł 13

1. Członkowie, których obowiązuje niniejsza Konwencja, będą ze sobą współpracować w popieraniu ochrony zdrowia marynarzy i opieki medycznej nad nimi na pokładzie statku. 2. Współpraca ta może obejmować następujące sprawy:
a) rozwój i koordynację poszukiwań i ratowania oraz organizację szybkiej pomocy medycznej i ewakuacji na morzu poważnie chorych lub zranionych znajdujących się na pokładzie statku dzięki takim systemom, jak okresowe zgłaszanie pozycji statku, ośrodki koordynacji akcji ratunkowej i usługi helikopterów w nagłych przypadkach, zgodnie z postanowieniami Międzynarodowej Konwencji dotyczącej poszukiwań i akcji ratunkowej na morzu, z 1979 r., i „Podręcznika dotyczącego poszukiwań i akcji ratunkowej w żegludze handlowej" oraz ,,Podręcznika dotyczącego poszukiwań i akcji ratunkowej" Międzynarodowej Organizacji Morskiej;
b) optymalne wykorzystanie statków rybackich z lekarzem na pokładzie i statków stacjonarnych na morzu, które mogą zapewnić usługi szpitalne i ratownicze;
c) opracowanie i prowadzenie na bieżąco międzynarodowej listy lekarzy i zakładów leczniczych dostępnych na całym świecie dla celów pomocy medycznej dla marynarzy w nagłych przypadkach;
d) przewożenie marynarzy do portu, jeśli potrzebują oni pilnego leczenia;
e) repatriację marynarzy przebywających w zagranicznych szpitalach tak szybko, jak jest to wykonalne, zgodnie z poradą medyczną lekarzy odpowiedzialnych za przypadek, która uwzględnia życzenia i potrzeby marynarzy;
f) zorganizowanie osobistej pomocy marynarzom w czasie repatriacji, zgodnie z poradą medyczną lekarzy odpowiedzialnych za przypadek, która uwzględnia życzenia i potrzeby marynarzy;
g) starania mające na celu tworzenie ośrodków zdrowia dla marynarzy do:
i) prowadzenia badań w dziedzinie sytuacji zdrowotnej, leczenia medycznego i profilaktyki zdrowotnej marynarzy;
ii) szkolenia personelu medycznego i pomocniczego w zakresie medycyny morskiej;
h) zbieranie i ocena danych statystycznych w zakresie wypadków przy pracy, chorób i nieszczęśliwych wypadków marynarzy oraz ich integrację i harmonizowanie z wszelkimi istniejącymi krajowymi systemami badań statystycznych w zakresie wypadków przy pracy, chorób i nieszczęśliwych wypadków obejmujących inne kategorie pracowników;
i) organizowanie międzynarodowej wymiany informacji technicznej, materiału i personelu szkoleniowego, a także międzynarodowych kursów szkoleniowych, seminariów i grup roboczych;
j) zapewnienie wszystkim marynarzom specjalnych usług leczniczych, profilaktycznych i medycznych w porcie lub udostępnianie im powszechnych usług zdrowotnych, medycznych i rehabilitacyjnych;
k) zajmowanie się repatriacją ciał lub popiołów zmarłych marynarzy zgodnie z życzeniem najbliższych krewnych, tak szybko, jak jest to wykonalne.
3. Współpraca międzynarodowa w dziedzinie ochrony zdrowia i opieki medycznej marynarzy będzie oparta na porozumieniach dwu- lub wielostronnych albo na konsultacjach między Państwami Członkowskimi.

* * *

Artykuły 14-21: Standardowe postanowienia końcowe 1.

_________________________________________

1 Patrz Zalacznik I