KONWENCJA Nr 171
MIĘDZYNARODOWEJ ORGANIZACJI PRACY
dotycząca pracy nocnej

Data wejścia w życie: 4 stycznia 1995 r.

Konferencja Ogólna Międzynarodowej Organizacji Pracy, zwołana do Genewy przez Radę Administracyjną Międzynarodowego Biura Pracy i zebrana tam w dniu 6 czerwca 1990 r. na siedemdziesiątej siódmej sesji,

biorąc pod uwagę postanowienia międzynarodowych konwencji i zaleceń dotyczących pracy nocnej dzieci i młodocianych, a w szczególności Konwencji i Zalecenia dotyczących ograniczenia pracy nocnej dzieci i młodocianych w zajęciach nieprzemysłowych, z 1946 r., Konwencji dotyczącej pracy nocnej młodocianych w przemyśle (zrewidowanej), z 1948. r., i Zalecenia dotyczącego pracy nocnej dzieci i młodocianych w rolnictwie, z 1921 r.,

biorąc pod uwagę postanowienia międzynarodowych konwencji i zaleceń dotyczących pracy nocnej kobiet, a w szczególności postanowienia Konwencji dotyczącej pracy nocnej kobiet (zrewidowanej), z 1948 r., oraz Protokołu do niej, z 1990 r., Zalecenia dotyczącego pracy nocnej kobiet w rolnictwie, z 1921 r., oraz ust. 5 Zalecenia dotyczącego ochrony macierzyństwa, z 1952 r.,

biorąc pod uwagę postanowienia Konwencji dotyczącej ochrony macierzyństwa (zrewidowanej), z 1952 r.,

postanowiwszy przyjąć niektóre wnioski dotyczące pracy nocnej, która to sprawa stanowi czwarty punkt porządku dziennego sesji,

postanowiwszy, że wnioski te zostaną ujęte w formę konwencji międzynarodowej,

przyjmuje dnia dwudziestego szóstego czerwca tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątego roku następującą Konwencję, która otrzyma nazwę: Konwencja dotycząca pracy nocnej, z 1990 r.:

Artykuł 1

Dla celów niniejszej Konwencji: a) określenie „praca nocna" oznacza każdą pracę wykonywaną w okresie nie krótszym niż siedem następujących po sobie godzin, włączając okres między północą a godziną 5 rano, który będzie określony przez właściwą władzę po konsultacji z najbardziej reprezentatywnymi organizacjami pracodawców i pracowników lub w drodze układów zbiorowych; b) określenie „pracownik nocny" oznacza osobę zatrudnioną, której praca wymaga wykonywania znacznej liczby godzin pracy w nocy, przekraczającej określony wymiar. Wymiar ten będzie ustalony przez właściwą władzę po konsultacji z najbardziej reprezentatywnymi organizacjami pracodawców i pracowników lub w drodze układów zbiorowych.

Artykuł 2

1. Niniejsza Konwencja ma zastosowanie do wszystkich zatrudnionych osób, z wyjątkiem tych, które są zatrudnione w rolnictwie, hodowli, rybołówstwie, transporcie morskim i żegludze śródlądowej. 2. Członek, który ratyfikuje niniejszą Konwencję, może, po konsultacji z zainteresowanymi reprezentatywnymi organizacjami pracodawców i pracowników, wyłączyć całkowicie lub częściowo z zakresu jej stosowania określone kategorie pracowników, jeśli stosowanie do nich tej Konwencji stworzy szczególne problemy istotnej natury. 3. Każdy Członek, który skorzysta z możliwości określonej w ust. 2 niniejszego artykułu, wskaże w swoich sprawozdaniach ze stosowania niniejszej Konwencji, przedstawionych zgodnie z art. 22 Konstytucji Międzynarodowej Organizacji Pracy, szczególne kategońe pracowników w ten sposób wyłączonych z zakresu stosowania Konwencji oraz przyczyny ich wyłączenia. Przedstawi on także wszystkie środki podjęte w celu stopniowego rozszerzania postanowień niniejszej Konwencji na zainteresowanych pracowników.

Artykuł 3

1. Specjalne środki wynikające z charakteru pracy nocnej, obejmujące co najmniej te, o których mowa w artykułach 4 do 10, będą podjęte na rzecz pracowników nocnych w celu ochrony ich zdrowia, ułatwienia im wypełnienia obowiązków rodzinnych i społecznych, zapewnienia możliwości rozwoju zawodowego i przyznania im właściwych rekompensat. Środki takie będą również podjęte w dziedzinie bezpieczeństwa i ochrony macierzyństwa na rzecz wszystkich pracowników wykonujących pracę nocną. 2. Środki, o których mowa w ust. 1 powyżej, mogą być wprowadzane stopniowo.

Artykuł 4

1. Pracownicy, na swoją prośbę, będą mieli prawo do korzystania z nieodpłatnej oceny stanu zdrowia i otrzymania porady w zakresie zmniejszenia lub uniknięcia problemów zdrowotnych związanych z ich pracą: a) przed podjęciem zatrudnienia w charakterze pracownika nocnego; b) w regularnych odstępach czasu w okresie takiego zatrudnienia; c) jeśli w czasie tego zatrudnienia mają oni problemy zdrowotne, które nie są spowodowane innymi czynnikami niż wynikające z wykonywania pracy nocnej. 2. Z wyjątkiem wniosku o niezdolności do pracy nocnej, wyniki tych ocen nie będą przekazywane osobom trzecim bez zgody pracowników ani nie będą wykorzystywane na ich niekorzyść.

Artykuł 5

Odpowiednie środki pierwszej pomocy będą udostępnione pracownikom wykonującym pracę nocną, w tym środki zaradcze, pozwalające, w razie potrzeby, na szybkie skierowanie pracowników do miejsca, w którym zapewniona im zostanie odpowiednia opieka.

Artykuł 6

1. Pracownicy nocni, którzy z uwagi na stan zdrowia zostali uznani za niezdolnych do wykonywania pracy nocnej, będą przeniesieni, gdy jest to możliwe, na podobne stanowisko pracy, którą będą mogli wykonywać. 2. Jeżeli przeniesienie na takie stanowisko pracy nie jest możliwe, pracownikom będą przyznane takie same świadczenia, jak innym pracownikom, którzy nie są zdolni do pracy lub nie mogą jej otrzymać. 3. Pracownik nocny uznany za tymczasowo niezdolnego do pracy nocnej będzie korzystać z takiej samej ochrony przed zwolnieniem z pracy lub wypowiedzeniem umowy o pracę, jak inni pracownicy, którzy nie mogą pracować ze względów zdrowotnych.

Artykuł 7

1. Będą podjęte środki dla zapewnienia innej pracy niż praca nocna pracownicom, które w przeciwnym wypadku byłyby zmuszone do wykonywania tej pracy: a) przed i po urodzeniu dziecka, w okresie co najmniej szesnastu tygodni, z tego co najmniej osiem tygodni w okresie przed przewidywaną datą porodu; b) w dodatkowych okresach na podstawie zaświadczenia lekarskiego stwierdzającego, że jest to konieczne dla zdrowia matki lub dziecka; i) w czasie ciąży; ii) w czasie poza okresem po urodzeniu dziecka, ustalonym zgodnie z lit. a) powyżej, którego długość będzie określona przez właściwą władzę po konsultacji z najbardziej reprezentatywnymi organizacjami pracodawców i pracowników. 2. Środki, o których mowa w ust. 1 niniejszego artykułu, mogą obejmować przeniesienie do pracy dziennej tam, gdzie jest to możliwe, przyznanie świadczeń z zabezpieczenia społecznego lub przedłużenie urlopu macierzyńskiego. 3. W ciągu okresów, o których mowa w ust. 1 niniejszego artykułu: a) pracownica nie będzie zwolniona z pracy ani nie otrzyma wypowiedzenia umowy o pracę, z wyjątkiem uzasadnionych przypadków nie związanych z dążą lub porodem; b) dochód pracownicy będzie utrzymany na poziomie pozwalającym na zapewnienie utrzymania jej samej i dziecka na odpowiednim poziomie życia; utrzymanie tego dochodu może być zapewnione przez którykolwiek ze środków wymienionych w ust. 2 niniejszego artykułu, przez inne odpowiednie środki lub ich połączenie; c) pracownica nie utraci korzyści związanych z zajmowanym stanowiskiem, stażem pracy, możliwościami awansu, które mogą być związane ze stanowiskiem pracy nocnej, które normalnie zajmuje. 4. Postanowienia niniejszego artykułu nie będą prowadzić do zmniejszania ochrony i świadczeń związanych z urlopem macierzyńskim.

Artykuł 8

Rekompensaty przyznawane pracownikom nocnym w formie czasu pracy wynagrodzenia lub podobnych świadczeń będą brać pod uwagę charakter pracy nocnej.

Artykuł 9

Pracownikom nocnym będą zapewnione właściwe usługi socjalne oraz, gdzie jest to konieczne, pracownikom, którzy wykonują pracę nocną.

Artykuł 10

1. Przed wprowadzeniem rozkładów pracy wymagających służby pracowników nocnych, pracodawca będzie konsultować z zainteresowanymi przedstawicielami pracowników szczegóły tych rozkładów i formy organizacji pracy nocnej, które są najlepiej przystosowane do przedsiębiorstwa i jego personelu, jak również niezbędne środki w dziedzinie higieny pracy i usług socjalnych. W przedsiębiorstwach, które zatrudniają pracowników nocnych, takie konsultacje będą odbywać się regularnie. 2. Dla celów niniejszego artykułu określenie „przedstawiciele pracowników" oznacza osoby, które są uznane za takie przez ustawodawstwo lub praktykę krajową, zgodnie z Konwencją dotyczącą przedstawicieli pracowników, z 1971 r.

Artykuł 11

1. Postanowienia niniejszej Konwencji mogą być wprowadzone w żyde w drodze ustawodawstwa, układów zbiorowych, orzeczeń arbitrażowych lub decyzji sądowych, w drodze połączenia tych środków, albo w jakikolwiek inny sposób właściwy dla warunków krajowych i praktyki. Jeżeli nie zostały one wprowadzone w życie za pomocą innych środków, będą wprowadzone w drodze ustawodawstwa. 2. W przypadku gdy postanowienia Konwencji są wprowadzone w żyde w drodze ustawodawstwa, będzie to poprzedzone konsultacją z najbardziej reprezentatywnymi organizacjami pracodawców i pracowników.

* * *

Artykuły 12—19: Standardowe postanowienia końcowe 1.

_________________________________________

1 Patrz Załącznik I