KONWENCJA Nr 173
MIĘDZYNARODOWEJ ORGANIZACJI PRACY
dotycząca ochrony roszczeń pracowników w wypadku niewypłacalności pracodawcy

Data wejścia w życie: 8 czerwca 1995 r.

Konferencja Ogólna Międzynarodowej Organizacji Pracy, zwołana do Genewy przez Radę Administracyjną Międzynarodowego Biura Pracy i zebrana tam w dniu 3 czerwca 1992 r. na siedemdziesiątej dziewiątej sesji,

podkreślając znaczenie ochrony roszczeń pracowników w wypadku niewypłacalności ich pracodawcy i przypominając postanowienia art. 11 Konwencji dotyczącej ochrony płacy, z 1949 r. i art. 11 Konwencji dotyczącej odszkodowania za wypadki przy pracy, z 1925 r., w tym przedmiocie,

odnotowując, że od czasu przyjęcia Konwencji dotyczącej ochrony płacy, z 1949 r., większą uwagę zwraca się na uzdrowienie niewypłacalnych przedsiębiorstw i że z powodu społecznych i gospodarczych konsekwencji niewypłacalności, w miarę możliwości powinny być poczynione wysiłki w celu uzdrowienia przedsiębiorstw i ochrony zatrudnienia,

odnotowując, że od czasu przyjęcia powyższych norm nastąpiły znaczne zmiany w ustawodawstwie i praktyce wielu Członków, które przyniosły poprawę ochrony roszczeń pracowników w wypadku niewypłacalności ich pracodawcy, i uznając, że nadszedł czas, by Konferencja przyjęła nowe normy w dziedzinie roszczeń pracowników,

postanowiwszy przyjąć niektóre wnioski dotyczące ochrony roszczeń pracowników w wypadku niewypłacalności pracodawcy, która to sprawa stanowi czwarty punkt porządku dziennego sesji,

postanowiwszy, że wnioski te zostaną ujęte w formę konwencji międzynarodowej;

przyjmuje dnia dwudziestego trzeciego czerwca tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątego drugiego roku następującą Konwencję, która otrzyma nazwę: Konwencja dotycząca ochrony roszczeń pracowników (niewypłacalność pracodawcy), z 1992 r.:

CZĘŚĆ I

POSTANOWIENIA OGÓLNE

Artykuł 1

1. Dla celów niniejszej Konwencji, określenie „niewypłacalność" odnosi się do sytuacji, w których zgodnie z ustawodawstwem i praktyką krajową zostało otwarte postępowanie w stosunku do majątku przedsiębiorstwa, dla zbiorowego zaspokojenia wierzycieli.
2. Dla celów niniejszej Konwencji, każdy Członek może rozszerzyć określenie „niewypłacalność" na inne sytuacje, w których roszczenia pracowników nie mogą być zaspokojone z powodu sytuacji finansowej pracodawcy, na przykład gdy wielkość majątku pracodawcy jest uznana za niewystarczającą, by uzasadnić otwarcie postępowania upadłościowego.
3. Zakres, w jakim majątek przedsiębiorcy jest przedmiotem postępowania, o którym mowa w ust. 1 powyżej, będzie określony w ustawodawstwie i praktyce krajowej.

Artykuł 2

Postanowienia niniejszej Konwencji będą stosowane przez ustawodawstwo lub w każdy inny sposób zgodny z praktyką krajową.

Artykuł 3

1. Każdy Członek, który ratyfikuje niniejszą Konwencję, przyjmuje albo obowiązki wynikające z Części II zapewniającej ochronę roszczeń pracowników w drodze przywileju, albo obowiązki wynikające z Części III zapewniającej ochronę roszczeń pracowników przez instytucję gwarancji, albo obowiązki wynikające z obu części. Wybór ten powinien być wskazany w deklaracji towarzyszącej ratyfikacji.
2. Każdy Członek, który przyjął początkowo tylko Część II albo tylko Część III niniejszej Konwencji, może następnie, w drodze deklaracji przekazanej Dyrektorowi Generalnemu Międzynarodowego Biura Pracy, rozszerzyć swoje przyjęcie na inną część. 3. Każdy Członek, który przyjmuje obowiązki wynikające z obu części Konwencji może, po konsultacji z najbardziej reprezentatywnymi organizacjami pracodawców i pracowników, ograniczyć stosowanie Części III do pewnych kategorii pracowników i do pewnych gałęzi działalności gospodarczej. Takie ograniczenia powinny być określone w deklaracji przyjęcia.
4. Każdy Członek, który ograniczył przyjęcie obowiązków wynikających z Części III zgodnie z ust. 3 powyżej, wskaże w pierwszym sprawozdaniu, przedkładanym zgodnie z art. 22 Konstytucji Międzynarodowej Organizacji Pracy, powody ograniczenia swojego przyjęcia. W następnych sprawozdaniach będzie dostarczał informacji o każdym rozszerzeniu ochrony wynikającej z Części III niniejszej Konwencji na inne kategorie pracowników lub inne gałęzie działalności gospodarczej.
5. Każdy Członek, który przyjął obowiązki wynikające z Części II i III niniejszej Konwencji, może po konsultacji z najbardziej reprezentatywnymi organizacjami pracodawców i pracowników wyłączyć ze stosowania Części II te roszczenia, które są chronione na mocy Części III.
6. Przyjęcie przez Członka obowiązków wynikających z Części II niniejszej Konwencji pociągnie za sobą, ipso jure, wygaśnięcie jego obowiązków wynikających z art. 11 Konwencji dotyczącej ochrony płacy, z 1949 r.
7. Każdy Członek, który przyjął tylko obowiązki wynikające z Części III Konwencji, może w drodze deklaracji przekazanej Dyrektorowi Generalnemu Międzynarodowego Biura Pracy wypowiedzieć obowiązki wynikające z art. 11 Konwencji dotyczącej ochrony płacy, z 1949 r., w stosunku do tych roszczeń, które są chronione na mocy Części III.

Artykuł 4

1. Z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w ust. 2 poniżej i wszelkich ograniczeń określonych zgodnie z art. 3 ust. 3, niniejsza Konwencja będzie stosowana do wszystkich pracowników i do wszystkich gałęzi działalności gospodarczej.
2. Właściwa władza, po konsultacji z najbardziej reprezentatywnymi organizacjami pracodawców i pracowników, może wyłączyć z Części II, Części III albo obu części niniejszej Konwencji określone kategorie pracowników, w szczególności pracowników urzędów państwowych, z powodu szczególnego charakteru ich stosunku pracy lub jeżeli istnieją innego rodzaju gwarancje, zapewniające im ochronę równoważną tej, jaką przewiduje Konwencja.
3. Każdy Członek korzystający z wyjątków przewidzianych w ust. 2 powyżej powinien w swoich sprawozdaniach, przedkładanych zgodnie z art. 22 Konstytucji Międzynarodowej Organizacji Pracy, przedstawić informacje na temat tych wyjątków, podając ich przyczyny.

CZĘŚĆ II

OCHRONA ROSZCZEŃ PRACOWNIKÓW W DRODZE PRZYWILEJU ROSZCZENIA CHRONIONE

Artykuł 5

W wypadku niewypłacalności pracodawcy, roszczenia pracowników wynikające z ich zatrudnienia będą chronione w drodze przywileju, tak by były zaspokojone z majątku niewypłacalnego pracodawcy, zanim nieuprzywilejowani wierzyciele otrzymają swoje udziały.

Artykuł 6

Przywilej obejmuje roszczenia pracowników przynajmniej:
a) z tytułu wynagrodzeń, za pewien okres, który nie będzie krótszy niż 3 miesiące, poprzedzający niewypłacalność lub zakończenie stosunku pracy;
b) z tytułu płatnych urlopów należnych za pracę wykonaną podczas roku, w którym nastąpiła niewypłacalność lub zakończenie stosunku pracy, jak również podczas roku poprzedniego;
c) z tytułu kwot należnych za inne rodzaje płatnej nieobecności, za pewien okres, który nie będzie krótszy niż 3 miesiące, poprzedzający niewypłacalność lub zakończenie stosunku pracy; i
d) z tytułu odpraw należnych pracownikom w wypadku zakończenia stosunku pracy.

OGRANICZENIA

Artykuł 7

1. Ustawodawstwo krajowe może ograniczyć ochronę roszczeń pracowników w drodze przywileju do określonej kwoty, która nie będzie niższa od społecznie akceptowanego poziomu.
2. Gdy przywilej przyznany roszczeniom pracowników jest w ten sposób ograniczony, określona kwota będzie waloryzowana w razie potrzeby dla utrzymania jej wartości.

ZASADA PIERWSZEŃSTWA

Artykuł 8

1. Ustawodawstwo krajowe nada roszczeniom pracowników wyższą pozycję uprzywilejowania niż większości innych uprzywilejowanych roszczeń, w szczególności roszczeń państwa i systemu ubezpieczeń społecznych.
2. Jednakże gdy roszczenia pracowników są chronione przez instytucję gwarancji, zgodnie z Częścią III niniejszej Konwencji, roszczenia tak chronione mogą mieć niższą pozycję uprzywilejowania niż roszczenia państwa i systemu ubezpieczeń społecznych.

CZĘŚĆ III

OCHRONA ROSZCZEŃ PRACOWNIKÓW PRZEZ INSTYTUCJĘ GWARANCJI

ZASADY OGÓLNE

Artykuł 9

Zaspokojenie roszczeń pracowników wobec pracodawcy wynikających z zatrudnienia będzie gwarantowane przez instytucję gwarancji, gdy wypłata nie może być dokonana przez pracodawcę z powodu jego niewypłacalności.

Artykuł 10

Wprowadzając w życie tę część Konwencji, każdy Członek może, po konsultacji z najbardziej reprezentatywnymi organizacjami pracodawców i pracowników, przyjąć odpowiednie środki dla uniknięcia możliwych nadużyć.

Artykuł 11

1. Organizacja, zarząd, działanie i finansowanie instytucji gwarantujących wynagrodzenie będą określone stosownie do art. 2.
2. Poprzedni ustęp nie przeszkodzi Członkowi, zgodnie z jego szczególnymi właściwościami i potrzebami, w zezwoleniu towarzystwom ubezpieczeniowym na zapewnianie ochrony przewidzianej w art. 9, pod warunkiem, że zaproponują wystarczające gwarancje.

ROSZCZENIA CHRONIONE PRZEZ INSTYTUCJĘ GWARANCJI

Artykuł 12

Roszczenia pracowników chronione zgodnie z tą częścią niniejszej Konwencji będą obejmowały przynajmniej:
a) roszczenia pracowników z tytułu wynagrodzeń za pewien okres, który nie będzie krótszy niż osiem tygodni, poprzedzający niewypłacalność lub zakończenie stosunku pracy;
b) roszczenia pracowników z tytułu płatnych urlopów należnych za pracę wykonaną podczas pewnego okresu, który nie będzie krótszy niż sześć miesięcy, poprzedzający niewypłacalność lub zakończenie stosunku pracy;
c) roszczenia pracowników z tytułu kwot należnych za inne rodzaje płatnej nieobecności za pewien okres, który nie będzie krótszy niż osiem tygodni, poprzedzający niewypłacalność lub zakończenie stosunku pracy; i
d) odprawy należne pracownikom w wypadku zakończenia stosunku pracy.

Artykuł 13

1. Roszczenia chronione stosownie do tej części niniejszej Konwencji mogą być ograniczone do określonej kwoty, która nie będzie niższa od społecznie akceptowanego poziomu.
2. Gdy chronione roszczenia są w ten sposób ograniczone, określona kwota będzie waloryzowana w razie potrzeby dla utrzymania jej wartości.

PRZEPISY KOŃCOWE

Artykuł 14

Niniejsza Konwencja nowelizuje Konwencję dotyczącą ochrony płacy, z 1949 r., w zakresie objętym art. 3 ustępy 6 i 7 powyżej, ale nie zamyka możliwości dalszych ratyfikacji tej Konwencji.

* * *

Artykuły 15—22: Standardowe postanowienia końcowe 1.

_________________________________________

1 Patrz Załącznik I