KONWENCJA Nr 174
MIĘDZYNARODOWEJ ORGANIZACJI PRACY
dotycząca zapobiegania poważnym wypadkom przemysłowym

Konferencja Ogólna Międzynarodowej Organizacji Pracy, zwołana do Genewy przez Radę Administracyjną Międzynarodowego Biura Pracy i zebrana tam w dniu 2 czerwca 1993 r. na osiemdziesiątej sesji,

biorąc pod uwagę postanowienia właściwych międzynarodowych konwencji i zaleceń dotyczących pracy, w szczególności Konwencji i Zalecenia dotyczących bezpieczeństwa, zdrowia pracowników i środowiska pracy, z 1981 r., oraz Konwencji i Zalecenia dotyczących bezpieczeństwa przy używaniu substancji chemicznych w pracy, z 1990 r., i podkreślając potrzebę wyczerpujących i spójnych działań,

biorąc również pod uwagę Zbiór dyrektyw praktycznych MBP dotyczących zapobiegania poważnym wypadkom przemysłowym, opublikowany w 1991 r.,

mając na względzie potrzebę zapewnienia, że wszystkie stosowne środki podejmowane są w celu:
a) zapobiegania poważnym wypadkom,
b) zminimalizowania ryzyka poważnych wypadków,
c) zminimalizowania skutków poważnych wypadków,

zważywszy przyczyny tych wypadków, w tym błędy organizacyjne, czynnik ludzki, uszkodzenia części składowych, odchylenia od normalnych warunków funkcjonowania, ingerencję zewnętrzną i siły natury,

mając na względzie potrzebę współpracy Międzynarodowej Organizacji Pracy, Programu Ochrony Środowiska NZ oraz Światowej Organizacji Zdrowia, jak również innych właściwych organizacji międzyrządowych w ramach Międzynarodowego Programu Bezpieczeństwa Chemicznego,

postanowiwszy przyjąć niektóre wnioski dotyczące zapobiegania poważnym wypadkom przemysłowym, która to sprawa stanowi czwarty punkt porządku dziennego sesji,

postanowiwszy, że wnioski te zostaną ujęte w formę konwencji międzynarodowej,

przyjmuje dnia dwudziestego drugiego czerwca tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątego trzeciego roku następującą Konwencję, która otrzyma nazwę: Konwencja dotycząca zapobiegania poważnym wypadkom przemysłowym, z 1993 r.:

CZĘŚĆ I

ZAKRES STOSOWANIA I DEFINICJE

Artykuł 1

1. Celem niniejszej Konwencji jest zapobieganie poważnym wypadkom z udziałem substancji niebezpiecznych i ograniczanie skutków takich wypadków.
2. Niniejsza Konwencja ma zastosowanie do instalacji o poważnym zagrożeniu .
3. Niniejsza Konwencja nie ma zastosowania do:
a) instalacji nuklearnych i fabryk przetwarzających substancje radioaktywne, z wyłączeniem urządzeń tych instalacji, w których przetwarzane są substancje nieradioaktywne;
b) instalacji wojskowych;
c) transportu poza siedzibą instalacji, innego niż rurociągiem.
4. Każdy Członek, który ratyfikuje niniejszą Konwencję, może, po konsultacji z reprezentatywnymi organizacjami pracodawców i pracowników oraz innymi stronami, których może to dotyczyć, wyłączyć ze stosowania Konwencji instalacje lub gałęzie działalności gospodarczej, dla których równoważna ochrona jest zapewniona.

Artykuł 2

Jeżeli powstaną szczególne problemy o poważnym znaczeniu, tak że niemożliwa jest natychmiastowa i całkowita realizacja wszystkich środków zapobiegania i ochrony, przewidzianych w niniejszej Konwencji, każdy Członek opracuje, w konsultacji z najbardziej reprezentatywnymi organizacjami pracodawców i pracowników i innymi zainteresowanymi stronami, których może to dotyczyć, plany stopniowej realizacji wspomnianych środków w określonym czasie.

Artykuł 3

Dla celów niniejszej Konwencji:
a) określenie „substancja niebezpieczna" oznacza substancję lub mieszaninę substancji, które ze względu na właściwości chemiczne, fizyczne lub toksyczne, same lub w połączeniu, stanowią zagrożenie;
b) określenie „wielkość progowa" oznacza, dla każdej substancji lub kategorii substancji niebezpiecznych, taką ilość określoną w ustawodawstwie krajowym w nawiązaniu do specyficznych warunków, której przekroczenie stwarza poważne zagrożenie instalacji;
c) określenie „instalacja o poważnym zagrożeniu" oznacza instalację, która produkuje, przetwarza, transportuje, używa, usuwa lub przechowuje, stale albo czasowo, jedną lub więcej niebezpiecznych substancji lub kategorii substancji w ilościach, które przekraczają wartość progową;
d) określenie „poważny wypadek" oznacza nagłe zdarzenie, takie jak poważna emisja, pożar lub eksplozja — w czasie działalności w instalacji o poważnym zagrożeniu, podczas którego występuje jedna lub więcej niebezpiecznych substancji i powodujące poważne, natychmiastowe albo opóźnione, zagrożenie dla pracowników, ludności lub środowiska;
e) określenie „raport o stanie bezpieczeństwa" oznacza dokument pisemny zawierający informacje techniczne, dotyczące zarządzania i funkcjonowania, obejmujące ryzyko i niebezpieczeństwa dla instalacji o poważnym zagrożeniu i sposoby ich kontroli oraz uzasadniający środki podjęte dla zapewnienia bezpieczeństwa instalacji;
f) określenie „quasi-wypadek" oznacza każde nagłe wydarzenie, z udziałem jednej lub kilku niebezpiecznych substancji, które gdyby nie zapobieżono skutkom, nie podjęto przeciwdziałań lub nie uruchomiono systemu bezpieczeństwa, mogłyby spowodować poważny wypadek.

CZĘŚĆ II

ZASADY OGÓLNE

Artykuł 4

1. W świetle ustawodawstwa, warunków i praktyki krajowej oraz w konsultacji z najbardziej reprezentatywnymi organizacjami pracodawców i pracowników oraz z innymi zainteresowanymi stronami, których może to dotyczyć, każdy Członek będzie opracowywać, stosować i dokonywać okresowego przeglądu spójnej polityki krajowej dotyczącej ochrony pracowników, społeczeństwa i środowiska przed ryzykiem poważnych wypadków.
2. Polityka ta będzie realizowana w drodze środków zapobiegania i ochrony instalacji o poważnym zagrożeniu i, gdzie to możliwe, popierania korzystania z najlepszych dostępnych technologii bezpieczeństwa.

Artykuł 5

1. Właściwa władza lub organ zatwierdzony albo uznany przez właściwą władzę będzie opracowywać, po konsultacji z najbardziej reprezentatywnymi organizacjami pracodawców i pracowników oraz innymi zainteresowanymi stronami, których może to dotyczyć, zgodnie z ustawodawstwem krajowym lub normami międzynarodowymi, system identyfikacji instalacji o poważnym zagrożeniu, jak określono w art. 3 c), na podstawie listy substancji niebezpiecznych lub kategorii substancji niebezpiecznych albo obydwu, wraz z ich właściwymi wielkościami progowymi.
2. System wspomniany w ust. 1 powyżej będzie regularnie rewidowany i uaktualniany.

Artykuł 6

Właściwa władza, po konsultacji z reprezentatywnymi organizacjami zainteresowanych pracodawców i pracowników będzie wprowadzać specjalne postanowienie w celu ochrony poufnych informacji, przekazywanych lub udostępnianych, zgodnie z artykułami 8, 12, 13 lub 14, których ujawnienie mogłoby powodować szkodę w interesie pracodawcy, jeśli takie postanowienie nie powoduje poważnego zagrożenia dla pracowników, ludności lub środowiska.

CZĘŚĆ III

ODPOWIEDZIALNOŚĆ PRACODAWCÓW IDENTYFIKACJA

Artykuł 7

Pracodawcy określą wszelkie instalacje o poważnym zagrożeniu, które podlegają ich kontroli, na podstawie systemu przewidzianego w art. 5.

NOTYFIKACJA

Artykuł 8

1. Pracodawcy będą informować właściwą władzę o wszelkich instalacjach o poważnym zagrożeniu, które zidentyfikowali:
a) w określonym czasie dla istniejących instalacji;
b) w przypadku nowych instalacji, przed ich uruchomieniem.
2. Pracodawcy będą ponadto informować właściwą władzę przed każdym stałym zamknięciem instalacji o poważnym zagrożeniu.

ZARZĄDZENIA NA SZCZEBLU INSTALACJI

Artykuł 9

W odniesieniu do każdej instalacji o poważnym zagrożeniu pracodawcy będą ustanawiać i utrzymywać udokumentowany system kontroli poważnego zagrożenia, który zawiera postanowienia dotyczące:
a) określania i analizy zagrożeń oraz oszacowania ryzyka, w tym rozważenia możliwości wzajemnego oddziaływania między substancjami;
b) środków technicznych, w tym projektowania, systemów bezpieczeństwa, budowy, doboru substancji chemicznych, działania, utrzymania i systematycznej inspekcji instalacji;
c) środków organizacyjnych, w tym szkolenia i instruktażu personelu, dostarczania sprzętu w celu zapewnienia bezpieczeństwa, liczebności personelu, czasu pracy, określenia obowiązków kontroli kooperantów z zewnątrz i pracowników zatrudnionych na czas określony w miejscu instalacji;
d) planów i procedur postępowania w nagłych wypadkach, w tym:
i) przygotowanie skutecznych planów i określenie procedur postępowania w nagłych wypadkach, w tym procedur medycznych stosowanych w sytuacji wystąpienia takich wypadków lub zagrożenia nimi, z okresową oceną i rozwojem ich skuteczności oraz ich rewidowaniem w razie potrzeby;
ii) dostarczanie władzom lub organom odpowiedzialnym za przygotowanie planów i procedur postępowania w nagłych wypadkach informacji na temat możliwości wypadków i planów postępowania, w celu ochrony ludności i środowiska poza miejscem usytuowania instalacji;
iii) wszelkie niezbędne konsultacje z takimi władzami i organami;
e) środków mających na celu ograniczenie skutków poważnego wypadku;
f) konsultacji z pracownikami i ich przedstawicielami;
g) poprawy systemu, w tym zbieranie informacji i analiza wypadków i quasi-wypadków. Wyciągnięte wnioski będą dyskutowane z pracownikami i ich przedstawicielami oraz będą zarejestrowane zgodnie z ustawodawstwem i praktyką krajową.

RAPORTY O STANIE BEZPIECZEŃSTWA

Artykuł 10

1. Pracodawcy będą przygotowywać raport o stanie bezpieczeństwa zgodnie z wymogami art. 9.
2. Raport będzie sporządzany:
a) w przypadku istnienia instalacji o poważnym zagrożeniu, w takim okresie po notyfikacji, jaki ustala ustawodawstwo krajowe;
b) w przypadku nowych instalacji o poważnym zagrożeniu, przed ich uruchomieniem.

Artykuł 11

Pracodawcy będą dokonywać przeglądów, uaktualniać i poprawiać raporty o stanie bezpieczeństwa:
a) w przypadku zmian mających znaczny wpływ na poziom bezpieczeństwa w instalacji, na jej działanie lub ilość używanych niebezpiecznych substancji;
b) jeżeli uzasadnia to postęp wiedzy technicznej lub oszacowanie ryzyka;
c) w takich odstępach czasu, które ustalone są przez ustawodawstwo krajowe;
d) na prośbę właściwej władzy.

Artykuł 12

Pracodawcy będą przekazywać lub udostępniać właściwej władzy raporty o stanie bezpieczeństwa, o których mowa w artykułach 10 i 11.

RAPORTY Z WYPADKÓW

Artykuł 13

Pracodawcy będą informować właściwą władzę i inne organy do tego ustanowione, natychmiast po powstaniu poważnego wypadku.

Artykuł 14

1. Pracodawca będzie, w ściśle ustalonym okresie po poważnym wypadku, przedstawiał właściwej władzy szczegółowy raport zawierający analizę przyczyn tego wypadku i wskazujący jego natychmiastowe skutki w miejscu oraz wszelkie działania podjęte dla złagodzenia jego skutków.
2. Raport będzie zawierał zalecenia określające działania, jakie należy podjąć, aby uniknąć powtórnego wypadku.

CZĘŚĆ IV

ODPOWIEDZIALNOŚĆ WŁAŚCIWEJ WŁADZY PLANY POSTĘPOWANIA W NAGŁYCH WYPADKACH POZA MIEJSCEM USYTUOWANIA INSTALACJI

Artykuł 15

Biorąc pod uwagę informacje przedstawione przez pracodawcę, właściwa władza będzie zapewniać przygotowanie, uaktualnianie we właściwych terminach i koordynowanie z odpowiednimi władzami i organami planów i procedur postępowania w nagłych wypadkach, zawierających postanowienia dotyczące ochrony ludności i środowiska poza miejscem usytuowania każdej instalacji o poważnym zagrożeniu.

Artykuł 16

Właściwa władza będzie zapewniać, że:
a) informacje o środkach bezpieczeństwa i właściwym postępowaniu w razie poważnego wypadku są rozpowszechniane wśród ludności, która może być nim dotknięta i że takie informacje są uaktualniane i ponownie rozpowszechniane we właściwych odstępach czasu;
b) alarm, w razie poważnego wypadku, jest ogłaszany tak szybko, jak jest to możliwe;
c) jeżeli poważny wypadek może mieć wpływ na państwa sąsiednie, informacje wymagane w literach a) i b) powyżej są, w celu zapewnienia współpracy i koordynacji, przekazywane zainteresowanym państwom.

USYTUOWANIE INSTALACJI O POWAŻNYM ZAGROŻENIU

Artykuł 17

Właściwa władza będzie ustalać ogólną politykę dotyczącą usytuowania, określającą odpowiednie odległości między projektowanymi instalacjami o poważnym zagrożeniu a obszarami zamieszkałymi, obszarami pracy, oraz właściwe środki dla instalacji istniejących. Polityka ta powinna być zgodna z Zasadami Ogólnymi ustalonymi w Części II Konwencji.

INSPEKCJA

Artykuł 18

1. Właściwa władza będzie współpracować z właściwie wykwalifkowanym, wyszkolonym i kompetentnym personelem o stosownych umiejętnościach technicznych i zawodowych w celu kontrolowania, badania, szacowania i udzielania porad w sprawach problemów wynikających z Konwencji i zapewnienia zgodności jej postanowień z ustawodawstwem krajowym.
2. Przedstawiciele pracodawcy i pracowników instalacji o poważnym zagrożeniu będą mieli możliwość towarzyszenia inspektorom nadzorującym stosowanie środków określonych w niniejszej Konwencji, chyba że inspektorzy uznają, w świetle ogólnych instrukcji właściwej władzy, że może to być niekorzystne dla wykonywania ich obowiązków.

Artykuł 19

Właściwa władza będzie miała prawo zawiesić wszelkie operacje, które stwarzają duże zagrożenie poważnego wypadku.

CZĘŚĆ V

PRAWA I OBOWIĄZKI PRACOWNIKÓW I ICH PRZEDSTAWICIELI

Artykuł 20

W instalacji o poważnym zagrożeniu, w celu zapewnienia bezpiecznego systemu pracy, będą przeprowadzane zgodnie z właściwymi mechanizmami współpracy konsultacje z pracownikami i ich przedstawicielami. W szczególności pracownicy i ich przedstawiciele będą:
a) stosownie i dostatecznie informowani o ryzyku związanym z instalacją o poważnym zagrożeniu i o jego możliwych następstwach;
b) informowani o wszelkich zarządzeniach, instrukcjach lub zaleceniach wydanych przez właściwą władzę;
c) uczestniczyć w konsultacjach podczas przygotowywania i mieć dostęp do następujących dokumentów:
i) raportów o stanie bezpieczeństwa;
ii) planów i procedur postępowania w nagłych wypadkach;
iii) raportów z wypadków;
d) regularnie instruowani i przeszkalani w dziedzinie praktyki i procedur zapobiegania poważnym wypadkom, kontroli wydarzeń mogących doprowadzić do poważnego wypadku oraz procedur postępowania w sytuacjach powstałych w następstwie tych wypadków;
e) w zakresie swoich obowiązków i bez ryzyka popadnięcia w sytuację niekorzystną podejmować działania naprawcze i, gdy jest to niezbędne, przerywać działalność, jeżeli na podstawie swojego wykształcenia i doświadczenia mają uzasadnione przeświadczenie, że istnieje duże zagrożenie poważnego wypadku oraz powiadamiać swoich zwierzchników lub podnosić alarm, jeżeli jest to właściwe, przed lub zaraz po podjęciu takich działań;
f) dyskutować z pracodawcą na temat potencjalnych zagrożeń, które ich zdaniem mogą spowodować poważny wypadek, i będą mieli prawo do informowania właściwej władzy o takich zagrożeniach.

Artykuł 21

Pracownicy zatrudnieni w miejscu instalacji o poważnym zagrożeniu będą:
a) stosować się do wszystkich praktyk i procedur dotyczących zapobiegania poważnym wypadkom i kontroli wydarzeń, które mogłyby doprowadzić do poważnego wypadku w instalacji o poważnym zagrożeniu;
b) stosować się do wszystkich procedur postępowania w nagłych wypadkach, w przypadku gdyby taki wypadek nastąpił.

CZĘŚĆ VI

ODPOWIEDZIALNOŚĆ PAŃSTW EKSPORTUJĄCYCH

Artykuł 22

Jeżeli w państwie będącym eksporterem stosowanie substancji niebezpiecznych, technologii lub procesów jest zabronione jako potencjalne źródło poważnego wypadku, państwo to poinformuje o tym zakazie i jego powodach każdy kraj importujący.

* * *

CZEŚĆ VII

POSTANOWIENIA KOŃCOWE

Artykuły 23 — 30: Standardowe postanowienia końcowe 1.

_________________________________________

1 Patrz Załącznik I