KONWENCJA Nr 175
MIĘDZYNARODOWEJ ORGANIZACJI PRACY
dotycząca pracy w niepełnym wymiarze czasu

Data wejścia w życie: 28 lutego 1998 r.

Konferencja Ogólna Międzynarodowej Organizacji Pracy, zwołana do Genewy przez Radę Administracyjną Międzynarodowego Biura Pracy i zebrana tam w dniu 7 czerwca 1994 r. na osiemdziesiątej pierwszej sesji,

odnotowując właściwość, dla pracowników pracujących w niepełnym wymiarze czasu, postanowień Konwencji Nr 100 dotyczącej jednakowego wynagrodzenia, z 1951 r., Konwencji Nr 111 dotyczącej dyskryminacji (zatrudnienie i wykonywanie zawodu), z 1958 r. i Konwencji Nr 156 dotyczącej pracowników mających obowiązki rodzinne, z 1981 r.,

odnotowując właściwość dla tych pracowników Konwencji Nr 168 dotyczącej popierania zatrudnienia i ochrony przed bezrobociem, z 1988 r. i Zalecenia Nr 169 dotyczącego polityki zatrudnienia (postanowienia uzupełniające), z 1984 r.,

uznając znaczenie produktywnego i swobodnie wybranego zatrudnienia przez wszystkich pracowników, gospodarcze znaczenie pracy w niepełnym wymiarze czasu, potrzebę wzięcia pod uwagę w polityce zatrudnienia roli pracy w niepełnym wymiarze czasu w stwarzaniu dodatkowych możliwości zatrudnienia i potrzebę zapewnienia ochrony pracowników pracujących w niepełnym wymiarze czasu w dziedzinie dostępu do zatrudnienia, warunków pracy i zabezpieczenia społecznego,

postanowiwszy przyjąć niektóre wnioski dotyczące pracy w niepełnym wymiarze czasu, która to sprawa stanowi czwarty punkt porządku dziennego sesji,

postanowiwszy, że wnioski te zostaną ujęte w formę konwencji międzynarodowej,

przyjmuje dnia dwudziestego czwartego czerwca tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątego czwartego roku następującą Konwencję, która otrzyma nazwę: Konwencja dotycząca pracy w niepełnym wymiarze czasu, z 1994 r.:

Artykuł 1

Dla celów niniejszej Konwencji:
a) określenie „pracownik pracujący w niepełnym wymiarze czasu" oznacza zatrudnioną osobę, której normalny czas pracy jest krótszy niż porównywalnych pracowników pracujących w pełnym wymiarze czasu;
b) normalny czas pracy określony w lit. a) może być określany tygodniowo lub średnio w danym okresie zatrudnienia;
c) określenie „porównywalny pracownik pracujący w pełnym wymiarze czasu" dotyczy pracownika pracującego w pełnym wymiarze czasu, który:
i) ma ten sam rodzaj stosunku pracy;
ii) wykonuje taki sam lub podobny rodzaj pracy lub zawód;
iii) zatrudniony jest w tym samym zakładzie lub, jeżeli nie ma w tym zakładzie porównywalnego pracownika pracującego w pełnym wymiarze czasu, w tym samym przedsiębiorstwie lub, jeżeli nie ma w tym przedsiębiorstwie porównywalnego pracownika pracującego w pełnym wymiarze czasu, w tej samej gałęzi działalności, co zainteresowany pracownik pracujący w niepełnym wymiarze czasu;
d) pracownicy pracujący w pełnym wymiarze czasu dotknięci częściowym bezrobociem, tzn. zbiorowym i czasowym zmniejszeniem ich normalnego czasu pracy z przyczyn ekonomicznych, technicznych lub strukturalnych nie są uznawani za pracowników pracujących w niepełnym wymiarze czasu.

Artykuł 2

Niniejsza Konwencja nie narusza korzystniejszych postanowień stosowanych do pracowników pracujących w niepełnym wymiarze czasu przewidzianych w innych międzynarodowych konwencjach w sprawie pracy.

Artykuł 3

1. Niniejsza Konwencja ma zastosowanie do wszystkich pracowników pracujących w niepełnym wymiarze czasu, przyjmując, że każdy Członek może, po konsultacji z reprezentatywnymi zainteresowanymi organizacjami pracodawców i pracowników, wyłączyć całkowicie lub częściowo z zakresu jej stosowania określone kategorie pracowników lub przedsiębiorstw, jeżeli jej zastosowanie do nich powodowałoby szczególne problemy o podstawowym charakterze.
2. Każdy Członek, ratyfikujący Konwencję, który korzysta z możliwości, jaką daje poprzedzający ustęp, będzie w swoich sprawozdaniach ze stosowania Konwencji, składanych zgodnie z art. 22 Konstytucji Międzynarodowej Organizacji Pracy, wskazywał wszelkie szczególne kategorie pracowników lub przedsiębiorstw wyłączone ze stosowania wraz z podaniem przyczyn, dlaczego takie wyłączenie było lub ciągle jest uznane za niezbędne.

Artykuł 4

Należy podjąć działania w celu zapewnienia, że pracownicy pracujący w niepełnym wymiarze czasu korzystają z takiej samej ochrony, jaka jest zapewniona porównywalnym pracownikom pracującym w pełnym wymiarze czasu w zakresie;
a) prawa organizowania się, rokowań zbiorowych i działania jako przedstawiciele pracowników;
b) bezpieczeństwa i higieny pracy;
c) dyskryminacji w zatrudnieniu i wykonywaniu zawodu.

Artykuł 5

Należy podjąć, właściwe ze względu na ustawodawstwo i praktykę krajową, działania w celu zapewnienia, że pracownicy pracujący w niepełnym wymiarze czasu nie otrzymują, wyłącznie ze względu na to, że pracują w niepełnym wymiarze czasu, podstawowego wynagrodzenia, które obliczone proporcjonalnie do czasu pracy, wydajności lub wykonanych sztuk jest niższe od podstawowego wynagrodzenia porównywalnych pracowników pracujących w pełnym wymiarze czasu obliczonego według tej samej metody.

Artykuł 6

Ustawowe systemy zabezpieczenia społecznego, które oparte są na pracy zawodowej, będą dostosowane tak, aby pracownicy pracujący w niepełnym wymiarze czasu korzystali z uprawnień równoważnych tym, z jakich korzystają porównywalni pracownicy pracujący w pełnym wymiarze czasu; uprawnienia takie mogą być określane proporcjonalnie do czasu pracy, składek lub zarobków albo według innych metod zgodnych z ustawodawstwem i praktyką krajową.

Artykuł 7

Należy podjąć działania w celu zapewnienia, że pracownicy pracujący w niepełnym wymiarze czasu korzystają z uprawnień równoważnych tym, z jakich korzystają porównywalni pracownicy pracujący w pełnym wymiarze czasu w zakresie:
a) ochrony macierzyństwa;
b) ustania zatrudnienia;
c) corocznych płatnych urlopów i płatnych dni świątecznych; i
d) zwolnień lekarskich;
jest zrozumiałe, że finansowe uprawnienia mogą być określane proporcjonalnie do czasu pracy lub zarobków.

Artykuł 8

1. Pracownicy pracujący w niepełnym wymiarze czasu, których czas pracy lub zarobki są poniżej określonych progów, mogą być przez Członka wykluczeni:
a) z zakresu stosowania wszelkich ustawowych systemów zabezpieczenia społecznego określonych w art. 6, z wyłączeniem świadczeń z tytułu wypadków przy pracy;
b) z zakresu stosowania wszelkich innych działań podjętych w dziedzinach określonych w art. 7, z wyłączeniem środków na rzecz ochrony macierzyństwa, innych niż zapewniane w ustawowych systemach zabezpieczenia społecznego.
2. Progi, o których mowa w ust, l, będą stosownie niskie, aby nie wyłączać nadmiernie dużego procentu pracowników pracujących w niepełnym wymiarze czasu.
3. Każdy Członek, którzy korzysta z możliwości określonej w ust. l powyżej, będzie:
a) dokonywał okresowego przeglądu obowiązujących progów;
b) określał w swoich sprawozdaniach ze stosowania Konwencji, składanych zgodnie z art. 22 Konstytucji Międzynarodowej Organizacji Pracy, obowiązujące progi, przyczyny tego i czy rozważane jest stopniowe rozszerzanie ochrony wyłączonych pracowników.
4. Określanie, przegląd lub rewidowanie progów, o których mowa w niniejszym artykule, będzie konsultowane z najbardziej reprezentatywnymi organizacjami pracodawców i pracowników.

Artykuł 9

1. Należy podjąć działania ułatwiające dostęp do produktywnej i swobodnie wybranej pracy w niepełnym wymiarze czasu, która zaspokaja potrzeby zarówno pracodawców jak i pracowników, pod warunkiem, że zapewniona jest ochrona, o której mowa w artykułach 4 do 7.
2. Działania takie będą obejmować:
a) przegląd ustawodawstwa i przepisów, które mogą zapobiegać lub zniechęcać do zatrudniania lub przyjmowania pracy w niepełnym wymiarze czasu;
b) korzystanie, tam gdzie one istnieją, ze służb zatrudnienia, w celu określania i upowszechniania możliwości pracy w niepełnym wymiarze czasu w ramach ich działalności informacyjnej i zmierzającej do zatrudnienia;
c) szczególną uwagę, w polityce zatrudnienia, na potrzeby i preferencje grup szczególnych, takich jak bezrobotni, pracownicy mający obowiązki rodzinne, pracownicy starsi, pracownicy niepełnosprawni i pracownicy podejmujący kształcenie lub szkolenie.
3. Działania takie mogą obejmować również zbieranie i rozpowszechnianie informacji na temat stopnia, w jakim praca w niepełnym wymiarze czasu odpowiada gospodarczym i społecznym celom pracodawców i pracowników.

Artykuł 10

Gdzie jest to właściwe, będą podjęte działania w celu zapewnienia, że przejście z pracy w pełnym wymiarze czasu do pracy w niepełnym wymiarze czasu, i odwrotnie, jest dobrowolne, zgodnie z ustawodawstwem i praktyką krajową.

Artykuł 11

Postanowienia niniejszej Konwencji będą realizowane w drodze ustawodawstwa i przepisów, chyba że wprowadzane są one w życie w drodze układów zbiorowych lub w każdy inny sposób zgodny z praktyką krajową. Przyjęcie takiego ustawodawstwa lub przepisów będzie konsultowane z najbardziej reprezentatywnymi organizacjami pracodawców i pracowników.

* * *

Artykuły 12—19: Standardowe postanowienia końcowe 1.

_________________________________________

1 Patrz Załącznik I