KONWENCJA Nr 184
MIĘDZYNARODOWEJ ORGANIZACJI PRACY
dotycząca bezpieczeństwa i zdrowia w rolnictwie

Konferencja Ogólna Międzynarodowej Organizacji Pracy, zwołana do Genewy przez Radę Administracyjną Międzynarodowego Biura Pracy i zebrana tam w dniu 5 czerwca 2001 r. na 89 sesji,

odnotowując zasady zawarte w stosownych międzynarodowych konwencjach i zaleceniach dotyczących pracy, w szczególności w Konwencji i Zaleceniu dotyczącym warunków pracy pracowników plantacji, z 1958 r., Konwencji i zaleceniu dotyczącym świadczeń w razie wypadków przy pracy i chorób zawodowych, z 1964 r., Konwencji i Zaleceniu dotyczącym inspekcji pracy w rolnictwie, z 1969 r. Konwencji i Zaleceniu dotyczącym bezpieczeństwa, zdrowia pracowników i środowiska pracy, z 1981 r., Konwencji i Zaleceniu dotyczącym pracowniczych służb zdrowia, z 1985 r., oraz Konwencji i Zaleceniu dotyczącym bezpieczeństwa przy używaniu substancji chemicznych w pracy, z 1990 r., podkreślając potrzebę wszechstronnego podejścia do rolnictwa i wzięcia pod uwagę szerszych ram zasad zawartych w innych instrumentach MOP mających zastosowanie do tego sektora, w szczególności Konwencji dotyczącej wolności związkowej i ochrony praw związkowych, z 1948 r., Konwencji dotyczącej stosowania zasad prawa organizowania się i rokowań zbiorowych, z 1949 r., Konwencji dotyczącej najniższego wieku dopuszczenia do zatrudnienia, z 1973 r. oraz Konwencji dotyczącej zakazu i natychmiastowych działań na rzecz eliminowania najgorszych form pracy dzieci, z 1999 r.,

odnotowując Trójstronną Deklarację Zasad dotyczących przedsiębiorstw wielonarodowych i polityki społecznej, jak również stosowne kodeksy praktyki, w szczególności Kodeks praktyki dotyczący rejestrowania i notyfikowania wypadków i chorób zawodowych, z 1996 r. oraz Kodeks praktyki dotyczący bezpieczeństwa i zdrowia w leśnictwie, z 1998 r.,

postanowiwszy przyjąć niektóre wnioski dotyczące bezpieczeństwa i zdrowia w rolnictwie, która to sprawa stanowi czwarty punkt porządku dziennego sesji,

postanowiwszy, że wnioski te zostaną ujęte w formę konwencji międzynarodowej,

przyjmuje dnia dwudziestego pierwszego czerwca dwutysięcznego pierwszego roku następującą Konwencję, która otrzyma nazwę: Konwencja dotycząca bezpieczeństwa i zdrowia w rolnictwie, z 2001 r.

I. ZAKRES

Artykuł 1

Dla celów niniejszej Konwencji określenie „rolnictwo” obejmuje czynności rolnicze i leśne, prowadzone w przedsiębiorstwach rolniczych, w tym uprawę roślin, prace leśne, hodowlę zwierząt i owadów, wstępne przetwarzanie produktów rolniczych i zwierzęcych przez lub w imieniu osoby prowadzącej przedsiębiorstwa, jak również używanie i utrzymanie maszyn, wyposażenia, urządzeń, narzędzi i instalacji rolniczych, w tym każdy proces, składowanie, obsługę lub transportowanie w przedsiębiorstwie rolniczym, które są bezpośrednio związane z produkcją rolniczą.

Artykuł 2

Dla celów niniejszej Konwencji określenie „rolnictwo” nie obejmuje:
a) gospodarowania na własne utrzymanie się,
b) procesów przemysłowych, które wykorzystują produkty rolnicze jako surowce i działań związanych, oraz
c) przemysłowej eksploatacji lasów.

Artykuł 3

1. Właściwa władza Członka, który ratyfikuje niniejszą Konwencję, po konsultacjach z zainteresowanymi reprezentatywnymi organizacjami pracodawców i pracowników:
a) może wyłączyć z zakresu stosowania niniejszej Konwencji lub niektórych jej postanowień, pewne przedsiębiorstwa rolnicze lub pewne kategorie pracowników, jeżeli powodują one szczególne problemy o znaczącym charakterze, i
b) będzie, w przypadku takich wyłączeń, sporządzać plany stopniowego obejmowania wszystkich przedsiębiorstw i wszystkich kategorii pracowników.
2. Każdy Członek wymieni, w pierwszym sprawozdaniu ze stosowania Konwencji przedkładanym zgodnie z artykułem 22 Konstytucji Międzynarodowej Organizacji Pracy, wszystkie wyłączenia, których dokonano zgodnie z ustępem 1a) niniejszego Artykułu wraz z podaniem przyczyn takich wyłączeń. W następnych sprawozdaniach, przedstawi środki podjęte w celu stopniowego rozszerzania postanowień Konwencji na zainteresowanych pracowników.

II. POSTANOWIENIA OGÓLNE

Artykuł 4

1. W świetle warunków i praktyki krajowej oraz po konsultacjach z zainteresowanymi reprezentatywnymi organizacjami pracodawców i pracowników, Członkowie przyjmą, będą realizowali i dokonywali okresowego przeglądu wszechstronnej polityki krajowej dotyczącej bezpieczeństwa i zdrowia w rolnictwie. Celem tej polityki będzie zapobieganie wypadkom i zagrożeniom zdrowia wynikającym, związanym lub występującym w trakcie pracy, poprzez eliminowanie, minimalizowanie lub kontrolowanie zagrożeń w rolniczym środowisku pracy.
2. W tym celu ustawodawstwo i przepisy krajowe:
a) wyznaczą właściwą władzę odpowiedzialną za realizowanie polityki oraz stosowanie ustawodawstwa i przepisów krajowych dotyczących bezpieczeństwa i zdrowia zawodowego w rolnictwie,
b) określą prawa i obowiązki pracodawców i pracowników w zakresie bezpieczeństwa i zdrowia zawodowego w rolnictwie.
c) ustanowią mechanizmy koordynowania pomiędzy sektorami wśród stosownych władz i organów w sektorze rolnym oraz zdefiniują ich funkcje i obowiązki, z uwzględnieniem ich uzupełniania się oraz krajowych warunków i praktyki.
3. Wyznaczona właściwa władza zapewni, zgodnie z ustawodawstwem i przepisami krajowymi, środki naprawcze i stosowne sankcje, w tym, gdzie to właściwe, zawieszenie lub ograniczenie takich czynności rolniczych, które stanowią nieuchronne zagrożenie dla bezpieczeństwa i zdrowia pracowników, do czasu kiedy warunki powodujące zawieszenie lub ograniczenie zostaną poprawione.

Artykuł 5

1. Członkowie zapewnią, że istnieje stosowny i właściwy system inspekcji rolniczych miejsc pracy i że jest on wyposażony we właściwe środki.
2. Zgodnie z ustawodawstwem krajowym właściwa władza może powierzyć, na zasadach pomocniczych, pewne funkcje inspekcyjne na szczeblu regionalnym lub lokalnym, właściwym służbom rządowym, instytucjom publicznym lub prywatnym albo może połączyć te służby lub instytucje w wykonywaniu takich funkcji.

III. ŚRODKI ZAPOBIEGAWCZE I OCHRONNE OGÓLNIE

Artykuł 6

1. Jeżeli jest to zgodne z ustawodawstwem i przepisami krajowymi, pracodawca będzie miał obowiązek zapewnienia bezpieczeństwa i zdrowia pracowników w każdej sytuacji związanej z pracą.
2. Ustawodawstwo i przepisy krajowe albo właściwa władza, będą stanowić, że kiedykolwiek w rolniczym miejscu pracy prowadzi działania dwóch lub więcej pracodawców albo kiedykolwiek dwóch lub więcej pracodawców albo jedna lub więcej osób pracujących na własny rachunek, będą oni współpracować przy przestrzeganiu wymogów dotyczących bezpieczeństwa i zdrowia. Gdzie to stosowne, właściwa władza określi ogólne procedury takiej współpracy.

Artykuł 7

W celu przestrzegania polityki krajowej, o której mowa w artykule 4 Konwencji, ustawodawstwo i przepisy krajowe albo właściwa władza ustanowi, z uwzględnieniem wielkości przedsiębiorstwa i charakteru jego działania, że pracodawca:
a) będzie przeprowadzał właściwe oszacowanie ryzyka związanego z bezpieczeństwem i zdrowiem pracowników oraz na podstawie tych wyników, przyjmował środki prewencyjne i ochronne w celu zapewnienia, że wszystkie czynności rolnicze, miejsca pracy, maszyny, wyposażenie, środki chemiczne, narzędzia i procesy pozostające pod kontrolą pracodawcy są, we wszystkich warunkach, w jakich mają być wykorzystywane, bezpieczne i zgodne z określonymi standardami bezpieczeństwa i zdrowia, i
b) zapewni, że zabezpieczone jest wszystkim pracownikom w rolnictwie, z uwzględnieniem ich poziomu wykształcenia i różnic językowych, adekwatne i właściwe szkolenie, w tym na temat bezpieczeństwa i zdrowia oraz niezbędne poradnictwo lub nadzór, informacje dotyczące zagrożeń i ryzyka związanego z ich pracą oraz działanie, jakie ma być podjęte dla ich ochrony,
c) będzie podejmował natychmiastowe kroki w celu powstrzymania działalności, kiedy istnieje nieuchronne i poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa i zdrowia oraz, jeżeli to właściwe, ewakuowania pracowników.

Artykuł 8

1. Pracownicy w rolnictwie będą mieli prawo do:
a) informacji i konsultacji w sprawach bezpieczeństwa i zdrowia, w tym zagrożeń wynikających z nowych technologii,
b) udziału w stosowaniu i dokonywaniu przeglądu środków w zakresie bezpieczeństwa i zdrowia i, zgodnie z ustawodawstwem i praktyką krajową, wybierania swoich przedstawicieli w komitetach do spraw bezpieczeństwa i zdrowia.
c) oddalenia się z miejsca zagrożenia wynikającego z ich działań w pracy, kiedy mają uzasadnione przekonanie, że istnieje nieuchronne lub poważne zagrożenie ich bezpieczeństwa i zdrowia oraz niezwłocznego poinformowania zwierzchnika. Nie powinni oni cierpieć niekorzyści wynikających z tych działań.
2.Pracownicy w rolnictwie i ich przedstawiciele będą mieli obowiązek przestrzegania określonych środków w dziedzinie bezpieczeństwa i zdrowia oraz współpracy z pracodawcami w celu umożliwienia pracodawcom wypełniania ich obowiązków i powinności.
3. Procedury wykonywania praw i obowiązków, o których mowa w ustępach 1 i 2 będą ustanowione przez ustawodawstwo i przepisy krajowe, właściwą władzę, układy zbiorowe lub w inny właściwy sposób.
4. Jeżeli postanowienia niniejszej Konwencji są realizowane jak to stanowi ustęp 3, będą miały miejsce uprzednie konsultacje z reprezentatywnymi zainteresowanymi organizacjami pracodawców i pracowników.

BEZPIECZEŃSTWO MASZYN I ERGONOMIA

Artykuł 9

1. Ustawodawstwo i przepisy krajowe albo właściwa władza, będą określały, że maszyny, wyposażenie, w tym środki ochrony osobistej, urządzenia i narzędzia ręczne wykorzystywane w rolnictwie są zgodne z krajowymi lub innymi uznanymi standardami bezpieczeństwa i zdrowia oraz że są właściwie zainstalowane, utrzymywane i nadzorowane.
2. Właściwa władza podejmie środki w celu zapewnienia, że producenci, importerzy i dostawcy przestrzegają standardów, o których mowa w ustępie 1 oraz zapewniają użytkownikom i, na życzenie, właściwej władzy, w oficjalnym języku lub językach państwa korzystającego, adekwatne i stosowne informacje, w tym znaki ostrzegające o zagrożeniu.
3. Pracodawcy zapewnią, żeby pracownicy otrzymywali i rozumieli, przekazywane przez producentów, importerów i dostawców, informacje na temat bezpieczeństwa i zdrowia.

Artykuł 10

Ustawodawstwo i przepisy krajowe będą określały, że maszyny i wyposażenie rolnicze:
a) będą używane tylko do takiej pracy, do której są przeznaczone, chyba że ich użycie w innym celu niż ten, do którego je przeznaczono, zostało określone jako bezpieczne zgodnie z ustawodawstwem i praktyką krajową oraz w szczególności, że nie będą używane do transportu ludzi, chyba że są przeznaczone lub przystosowane do przewozu osób, i
b) będą obsługiwane przez przeszkolone i kompetentne osoby, zgodnie z ustawodawstwem i praktyką krajową.

OBSŁUGIWANIE I TRANSPORT MATERIAŁÓW

Artykuł 11

1. Właściwa władza, po konsultacjach z reprezentatywnymi zainteresowanymi organizacjami pracodawców i pracowników, ustanowi wymogi w zakresie bezpieczeństwa i zdrowia przy obsługiwaniu i transporcie materiałów, w szczególności przy ręcznym obsługiwaniu. Wymogi takie będą oparte na ocenie ryzyka, standardach technicznych i opinii lekarskiej, z uwzględnieniem wszystkich stosownych warunków, w jakich praca jest wykonywana zgodnie z ustawodawstwem i praktyką krajową.
2. Od pracowników nie będzie się wymagać ani nie będzie się im zezwalać na ręczne obsługiwanie lub transportowanie ładunku, który z powodu ciężaru lub charakteru może stanowić zagrożenie dla ich zdrowia lub bezpieczeństwa.

WŁAŚCIWE ZARZĄDZANIE SUBSTANCJAMI CHEMICZNYMI

Artykuł 12

1. Właściwa władza podejmie środki, zgodnie z ustawodawstwem i praktyką krajową, w celu zapewnienia, że:
a) istnieje właściwy krajowy lub inny system zatwierdzony przez właściwą władzę, ustalający specyficzne kryteria w odniesieniu do importu, klasyfikowania, opakowania i znakowania substancji chemicznych używanych w rolnictwie oraz zakazywania lub ograniczania ich używania,
b) ci, którzy produkują, importują, dostarczają, sprzedają, przewożą, przechowują lub pozbywają się substancji chemicznych używanych w rolnictwie, przestrzegają krajowych lub innych uznanych standardów bezpieczeństwa i zdrowia oraz zapewniają użytkownikom i, na życzenie, właściwej władzy, stosowne i należyte informacje w stosownym oficjalnym języku lub językach państwa, i
c) istnieje właściwy system bezpiecznego zbierania, utylizowania i pozbywania się odpadów chemicznych, przeterminowanych środków chemicznych i pustych kontenerów po substancjach chemicznych tak, aby uniknąć ich wykorzystania dla innych celów oraz wyeliminowania lub zminimalizowania zagrożenia bezpieczeństwa i zdrowia oraz środowiska.

Artykuł 13

1. Ustawodawstwo i przepisy krajowe lub właściwa władza zapewni, że istnieją środki prewencyjne i ochronne w zakresie używania substancji chemicznych oraz postępowania z odpadami chemicznymi na szczeblu przedsiębiorstwa.
2. Środki te będą obejmowały m.in.:
a) przygotowywanie, obsługiwanie, stosowanie, przechowywanie i transport substancji chemicznych,
b) działania rolnicze prowadzące do uwalniania substancji chemicznych,
c) utrzymanie, naprawę i czyszczenie wyposażenia i kontenerów po substancjach chemicznych, i
d) pozbywanie się pustych kontenerów oraz posługiwanie się i pozbywanie się odpadów chemicznych i przestarzałych substancji chemicznych.

HODOWLA ZWIERZĄT I OCHRONA PRZED ZAGROŻENIAMI BIOLOGICZNYMI

Artykuł 14

Ustawodawstwo i przepisy krajowe zapewnią, że zagrożenie infekcją, alergią lub zatruciem będzie wyeliminowane lub ograniczone do minimum, kiedy używane są czynniki biologiczne oraz prowadzone są czynności związane z obsługiwaniem zwierząt, terenów hodowli zwierząt i stajni są zgodne z krajowymi lub innymi określonymi standardami w dziedzinie bezpieczeństwa i zdrowia.

INSTALACJE ROLNICZE

Artykuł 15

Budowa, utrzymanie i naprawa instalacji rolniczych powinna być zgodna z ustawodawstwem krajowym, regulacjami i wymogami w zakresie bezpieczeństwa i zdrowia.

IV. INNE POSTANOWIENIA

MŁODZI PRACOWNICY I PRACA NIEBEZPIECZNA

Artykuł 16

1. Minimalny wiek dopuszczenia do zatrudnienia w rolnictwie, które ze względu na swój charakter lub okoliczności, w jakich jest wykonywane, może stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa i zdrowia osób młodych, nie będzie niższy niż 18 lat.
2. Rodzaje zatrudnienia lub pracy, do których ma zastosowanie ustęp 1, będą określone przez ustawodawstwo i przepisy krajowe lub przez właściwą władzę, po konsultacjach z reprezentatywnymi zainteresowanymi organizacjami pracodawców i pracowników.
3. Pomimo postanowień ustępu 1, ustawodawstwo lub przepisy krajowe albo właściwa władza może, po konsultacjach z reprezentatywnymi zainteresowanymi organizacjami pracodawców, pracowników, zezwolić na wykonywanie pracy, o której mowa w tym ustępie, od 16 lat, pod warunkiem, że zapewnione jest właściwe początkowe szkolenie i że bezpieczeństwo i zdrowie młodych pracowników jest w pełni chronione.

PRACOWNICY CZASOWI I SEZONOWI

Artykuł 17

Będą podjęte środki w celu zapewnienia, że pracownicy czasowi i sezonowi mają zapewnioną taką samą ochronę w zakresie bezpieczeństwa i zdrowia, jaka jest zapewniona porównywalnym pracownikom zatrudnionym w rolnictwie w pełnym wymiarze czasu pracy.

PRACUJĄCE KOBIETY PRZED I PO PORODZIE

Artykuł 18

Będą podjęte środki w celu zapewnienia, że uwzględniane są specyficzne potrzeby pracujących w rolnictwie kobiet w odniesieniu do ciąży, okresu karmienia i ochrony zdrowia związanego z prokreacją.

UŁATWIENIA W ZAKRESIE OPIEKI I ZAKWATEROWANIA

Artykuł 19

Ustawodawstwo i przepisy krajowe lub właściwa władza, będą określały, po konsultacjach z zainteresowanymi reprezentatywnymi organizacjami pracodawców i pracowników:
a) bezpłatne zapewnianie pracownikowi właściwych ułatwień w zakresie opieki, i
b) minimalne standardy w zakresie zakwaterowania pracowników, od których za względu na charakter pracy, wymaga się czasowego lub stałego zamieszkania w przedsiębiorstwie.

ROZWIĄZANIA DOTYCZĄCE CZASU PRACY

Artykuł 20

Czas pracy, praca nocna i okresy wypoczynku pracowników w rolnictwie będzie zgodny z ustawodawstwem i przepisami krajowymi albo układami zbiorowymi.

UBEZPIECZENIE OD WYPADKÓW I CHORÓB ZAWODOWYCH

Artykuł 21

1. Zgodnie z ustawodawstwem i praktyka krajową, pracownicy w rolnictwie będą objęci systemem ubezpieczenia lub systemem zabezpieczenia społecznego od wypadków i chorób zawodowych, jak również od inwalidztwa i innych związanych z pracą zagrożeń dla zdrowia, zapewniającym ochronę, która jest przynajmniej równoważna ochronie, z jakiej korzystają pracownicy w innych sektorach.
2. Systemy takie mogą stanowić albo część systemu krajowego lub mieć wszelką inną właściwą formę zgodną z ustawodawstwem i praktyką krajową.

POSTANOWIENIA KOŃCOWE

Artykuł 22

Dyrektor Generalny Międzynarodowego Biura Pracy zostanie poinformowany o formalnych ratyfikacjach niniejszej Konwencji w celu ich zarejestrowania.

Artykuł 23

1. Niniejsza Konwencja będzie obowiązywała tylko tych Członków Międzynarodowej Organizacji Pracy, których ratyfikacje zostaną zarejestrowane przez Dyrektora Generalnego Międzynarodowego Biura Pracy.
2. Wejdzie ona w życie po upływie 12 miesięcy od daty zarejestrowania przez Dyrektora Generalnego ratyfikacji niniejszej Konwencji przez dwóch Członków.
3. Następnie Konwencja ta wejdzie w życie dla każdego Członka po upływie 12 miesięcy od daty zarejestrowania jego ratyfikacji.

Artykuł 24

1. Członek, który ratyfikował niniejszą Konwencję, może ją wypowiedzieć po upływie dziesięciu lat od daty początkowego wejścia jej w życie aktem przekazanym Dyrektorowi Generalnemu Międzynarodowego Biura Pracy i przez niego zarejestrowanym. Wypowiedzenie to nabierze mocy dopiero po upływie jednego roku od daty jego zarejestrowania.
2. Każdy Członek, który ratyfikował niniejszą Konwencję, a który w ciągu roku po upływie dziesięcioletniego okresu, wymienionego w poprzednim ustępie, nie skorzystał z prawa wypowiedzenia przewidzianego w niniejszym Artykule, będzie związany postanowieniami niniejszej Konwencji na nowy okres dziesięciu lat i następnie będzie mógł ją wypowiedzieć po upływie każdego okresu dziesięciu lat z zachowaniem warunków przewidzianych w niniejszym Artykule.

Artykuł 25

1. Dyrektor Generalny Międzynarodowego Biura Pracy zawiadomi wszystkich Członków Międzynarodowej Organizacji Pracy o zarejestrowaniu wszystkich ratyfikacji i aktów wypowiedzenia przekazanych mu przez Członków Organizacji.
2. Zawiadamiając Członków Organizacji o zarejestrowaniu drugiej zgłoszonej mu ratyfikacji, Dyrektor Generalny zwróci uwagę Członków Organizacji na datę wejścia w życie niniejszej Konwencji.

Artykuł 26

Dyrektor Generalny Międzynarodowego Biura Pracy udzieli Sekretarzowi Generalnemu Organizacji Narodów Zjednoczonych w celu zarejestrowania, zgodnie z Artykułem 102 Karty Narodów Zjednoczonych, wyczerpujących informacji o wszystkich ratyfikacjach i aktach wypowiedzenia, które zarejestrował zgodnie z postanowieniami poprzednich Artykułów.

Artykuł 27

Rada Administracyjna Międzynarodowego Biura Pracy, w każdym przypadku, gdy uzna to za potrzebne, przedstawi Konferencji Ogólnej sprawozdanie ze stosowania niniejszej Konwencji i rozpatrzy, czy należy wpisać na porządek dzienny Konferencji sprawę całkowitej lub częściowej jej rewizji.

Artykuł 28

1. W razie przyjęcia przez Konferencję nowej konwencji wprowadzającej całkowitą lub częściową rewizję niniejszej Konwencji i o ile nowa konwencja nie stanowi inaczej:
a) ratyfikacja przez Członka nowej konwencji wprowadzającej rewizję spowoduje z mocy samego prawa, bez względu na postanowienia Artykułu 11 powyżej, natychmiastowe wypowiedzenie niniejszej Konwencji z zastrzeżeniem, że nowa konwencja wprowadzająca rewizję wejdzie w życie;
b) począwszy od daty wejścia w życie nowej konwencji wprowadzającej rewizję, niniejsza Konwencja przestanie być otwarta do ratyfikacji przez Członków.
2. Niniejsza Konwencja pozostanie w każdym razie w mocy w swej aktualnej formie i treści dla tych Członków, którzy ją ratyfikowali, a nie ratyfikowali konwencji wprowadzającej rewizję.

Artykuł 29

Teksty angielski i francuski niniejszej Konwencji są jednakowo autentyczne.