ZALECENIE Nr 91
MIĘDZYNARODOWEJ ORGANIZACJI PRACY
dotyczące układów zbiorowych.

Sesja Konferencji: 34

Konferencja Ogólna Międzynarodowej Organizacji Pracy,

zwołana do Genewy przez Radę Administracyjną Międzynarodowego Biura Pracy i zebrana tam w dniu 6 czerwca 1951 r. na trzydziestej czwartej sesji,

postanowiwszy przyjąć niektóre wnioski dotyczące układów zbiorowych, która to sprawa stanowi piąty punkt porządku dziennego sesji,

postanowiwszy, że wnioski te zostaną ujęte w formę zalecenia, którego wprowadzenie w życie zostanie zapewnione przez zainteresowane strony lub przez władze publiczne zgodnie z metodą odpowiadającą warunkom krajowym,

przyjmuje dnia dwudziestego dziewiątego czerwca tysiąc dziewięćset pięćdziesiątego pierwszego roku następujące Zalecenie, które otrzyma nazwę: Zalecenie dotyczące układów zbiorowych, z 1951 r.:

I. PROCEDURA ROKOWAŃ ZBIOROWYCH

1. 1) Należałoby ustanowić mechanizm dostosowany do warunków istniejących w każdym kraju, w drodze umownej lub w drodze ustawodawczej, w zależności od metody odpowiadającej warunkom krajowym, bądź to w celu prowadzenia rokowań, zawierania, rewizji i odnawiania układów zbiorowych, bądź to w celu udzielania pomocy stronom podczas rokowania, zawierania, rewizji i odnawiania układów zbiorowych.
2) Organizacja, funkcjonowanie i zakres tego mechanizmu powinny być określone porozumieniami między stronami lub przez ustawodawstwo krajowe, stosownie do warunków krajowych.

II. DEFINICJA UKŁADÓW ZBIOROWYCH

2. 1) Dla celów niniejszego Zalecenia określenie „układ zbiorowy" oznacza wszelkie pisemne porozumienie dotyczące warunków pracy i zatrudnienia, zawierane z jednej strony przez pracodawcę lub grupę pracodawców, jedną lub kilka organizacji pracodawców, z drugiej strony przez jedną lub kilka reprezentatywnych organizacji pracowników, a w braku takich organizacji, przez przedstawicieli zainteresowanych pracowników, należycie wybranych i upoważnionych przez nich, zgodnie z ustawodawstwem krajowym.
2) Nic w niniejszej definicji nie powinno być interpretowane jako pociągające za sobą uznanie organizacji pracowników utworzonej, opanowanej lub finansowanej przez pracodawców lub ich przedstawicieli.

III. SKUTKI UKŁADÓW ZBIOROWYCH

3. 1) Wszelki układ zbiorowy powinien wiązać swych sygnatariuszy, jak również osoby, w których imieniu układ został zawarty. Pracodawcy i pracownicy, związani układem zbiorowym, nie powinni mieć możliwości umieszczania w umowach o pracę postanowień sprzecznych z postanowieniami układu zbiorowego.
2) Postanowienia takich umów o pracę, sprzeczne z układem zbiorowym, powinny być uznane za nieważne i powinny być zastąpione automatycznie odpowiednimi postanowieniami układu zbiorowego.
3) Postanowienia umów o pracę, korzystniejsze dla pracowników niż te, które przewiduje układ zbiorowy, nie powinny być uważane za sprzeczne z układem zbiorowym.
4) Jeżeli zapewnione jest skuteczne stosowanie postanowień układów zbiorowych przez strony tych układów, postanowienia przewidziane w poprzednich ustępach nie powinny być interpretowane jako wymagające środków ustawowych.

4. Postanowienia układu zbiorowego powinny mieć zastosowanie do wszystkich pracowników zainteresowanych grup zatrudnionych w zakładach objętych układem zbiorowym, chyba że układ ten stanowi wyraźnie inaczej.

IV. ZAKRES UKŁADÓW ZBIOROWYCH

5. 1) W razie potrzeby, uwzględniając obowiązujący system układów zbiorowych, należy podejmować środki, które określi ustawodawstwo krajowe i dostosowane do specyficznych warunków każdego kraju, w celu rozszerzenia wszystkich lub niektórych postanowień układu zbiorowego na wszystkich pracodawców i pracowników objętych zawodowym i terytorialnym zakresem stosowania układu.
2) Ustawodawstwo krajowe może uzależnić rozszerzenie działania układu zbiorowego w szczególności od następujących warunków:
a) układ zbiorowy powinien już obejmować pewną liczbę zainteresowanych pracodawców i pracowników, dostatecznie reprezentatywną z punktu widzenia właściwej władzy;
b) żądanie rozszerzenia działania układu zbiorowego powinno z reguły być zgłoszone przez jedną lub kilka organizacji pracowników albo pracodawców będących stronami w układzie zbiorowym;
c) przed rozszerzeniem układu, pracodawcy i pracownicy, do których miałby mieć zastosowanie ten układ, powinni mieć możliwość zgłoszenia swych uwag.

V. WYKŁADNIA UKŁADÓW ZBIOROWYCH

6. Spory wynikające z wykładni układu zbiorowego powinny podlegać odpowiedniej procedurze załatwiania, ustalonej bądź w drodze umowy pomiędzy stronami, bądź w drodze ustawodawczej, zgodnie z warunkami krajowymi.

VI. KONTROLA STOSOWANIA UKŁADÓW ZBIOROWYCH

7. Kontrola stosowania układów zbiorowych powinna być zapewniona bądź przez organizacje pracodawców i pracowników, będące stronami układów zbiorowych, bądź przez istniejące organy kontrolne lub organy powołane w tym celu.

VII. POSTANOWIENIA RÓŻNE

8. Ustawodawstwo krajowe może między innymi przewidywać:
a) zobowiązanie pracodawców związanych układami zbiorowymi do podjęcia odpowiednich kroków w celu podania do wiadomości zainteresowanym pracownikom tekstów układów zbiorowych mających zastosowanie do ich przedsiębiorstw;
b) zarejestrowanie lub złożenie układów zbiorowych i wszelkich zmian, które mogłyby być później do nich wprowadzane;
c) ustalenie minimalnego okresu, podczas którego układy zbiorowe, jeśli ich tekst nie zawiera postanowienia przeciwnego, powinny być uważane za obowiązujące, chyba że zostały przed ich wygaśnięciem zmienione lub anulowane przez strony.