ZALECENIE Nr 95
MIĘDZYNARODOWEJ ORGANIZACJI PRACY
dotyczące ochrony macierzyństwa.

Sesja Konferencji: 35

Konferencja Ogólna Międzynarodowej Organizacji Pracy,

zwołana do Genewy przez Radę Administracyjną Międzynarodowego Biura Pracy i zebrana tam w dniu 4 czerwca 1952 r. na trzydziestej piątej sesji,

postanowiwszy przyjąć niektóre wnioski dotyczące ochrony macierzyństwa, która to sprawa stanowi siódmy punkt porządku dziennego sesji;

postanowiwszy, że wnioski te zostaną ujęte w formę zalecenia uzupełniającego Konwencję dotyczącą ochrony macierzyństwa (zrewidowaną), z 1952 r.

przyjmuje dnia dwudziestego ósmego czerwca tysiąc dziewięćset pięćdziesiątego drugiego roku następujące Zalecenie, które otrzyma nazwę: Zalecenie dotyczące ochrony macierzyństwa, z 1952 r.:

I. URLOP MACIERZYŃSKI

1.1) Jeżeli będzie to potrzebne dla zdrowia kobiety i ilekroć będzie to możliwe, urlop macierzyński przewidziany w art. 3 ust. 2 Konwencji dotyczącej ochrony macierzyństwa (zrewidowanej), z 1952 r., powinien być przedłużony tak, aby w całości osiągnął czternaście tygodni.
2) Organy kontroli powinny być uprawnione do przyznania w poszczególnych przypadkach, po przedłożeniu zaświadczenia lekarskiego, dodatkowego przedłużenia urlopu przedporodowego i poporodowego ponad okres przewidziany w art. 3 ustępy 4, 5 i 6 Konwencji dotyczącej ochrony macierzyństwa (zrewidowanej), z 1952 r., jeżeli takie przedłużenie okaże się potrzebne dla zdrowia matki i dziecka, a zwłaszcza w razie zaistnienia lub możliwości powstania anormalnych warunków, takich jak poronienie lub inne komplikacje przedporodowe lub poporodowe.

II. ŚWIADCZENIA MACIERZYŃSKIE

2.1) Ilekroć to będzie możliwe — świadczenia pieniężne, które mają być przyznane na podstawie art. 4 Konwencji dotyczącej ochrony macierzyństwa (zrewidowanej), z 1952 r. powinny być ustalone według stawki wyższej niż stawka minimalna przewidziana przez tę Konwencję; ilekroć okaże się to możliwe, stawka powinna wynosić 100% poprzedniego zarobku kobiety, branego pod uwagę dla obliczenia świadczeń.
2) Ilekroć to będzie możliwe — świadczenia lecznicze, które mają być przyznane na podstawie art. 4 Konwencji, powinny obejmować pomoc lekarzy medycyny ogólnej i lekarzy specjalistów, udzielaną osobom leczonym w szpitalu lub poza szpitalem, łącznie z wizytami w domu, pomoc dentystyczną, pomoc dyplomowanej położnej i inne usługi związane z macierzyństwem, zarówno w domu jak i szpitalu, opiekę pielęgniarską w domu lub w szpitalu albo w innym zakładzie leczniczym, utrzymanie w szpitalu lub w innym zakładzie leczniczym, dostarczanie środków farmaceutycznych, dentystycznych i innych środków leczniczych lub chirurgicznych oraz pomoc przedstawicieli innych zawodów uznanych prawnie za kompetentnych do udzielania usług związanych z pomocą położniczą pod odpowiednią kontrolą lekarską.
3) Świadczenia lecznicze powinny zmierzać do zachowania, przywrócenia lub poprawy zarówno stanu zdrowia chronionej kobiety, jak też jej zdolności do pracy i do zaspokojenia jej potrzeb osobistych.
4) Urzędy państwowe lub instytucje udzielające świadczeń leczniczych powinny wszelkimi środkami, uznanymi za właściwe, zachęcać chronione kobiety do korzystania z powszechnej służby zdrowia, oddanej do ich dyspozycji przez władze publiczne, lub innych instytucji uznanych przez władze publiczne.
5) Ponadto ustawodawstwo krajowe może upoważnić wymienione urzędy lub instytucje do podjęcia środków zmierzających do podniesienia poziomu zdrowia chronionych kobiet i ich dzieci.
6) Byłoby pożądane uzupełnić świadczenia wymienione w ustępach 1 i 2 innymi świadczeniami w naturze lub w gotówce, jak wyprawki dla niemowląt, lub zasiłki na kupno takich wyprawek, dostarczanie mleka lub udzielanie mlecznych zasiłków kobietom karmiącym swe dzieci itp.

III. POSTANOWIENIA NA KORZYŚĆ KARMIĄCYCH MATEK I NIEMOWLĄT

3.1) Ilekroć to będzie możliwe, przerwy w pracy w celu karmienia niemowlęcia powinny wynosić łącznie co najmniej półtorej godziny w dągu dnia pracy; powinny być dozwolone zmiany ich częstotliwości i czasu trwania po przedłożeniu zaświadczenia lekarskiego.
2) Powinny być podjęte środki w celu zorganizowania, możliwie poza przedsiębiorstwami, w których pracują kobiety, ośrodków do karmienia dzieci, jak też dla ich pielęgnowania w ciągu dnia; ilekroć to będzie możliwe, powinny być wydane postanowienia, aby te ośrodki i opieka były opłacane lub co najmniej subwencjonowane kosztem społecznym lub w ramach systemu zabezpieczenia społecznego.
3) Wyposażenie ośrodków dla karmienia i pielęgnowania dzieci w dągu dnia, warunki higieniczne, jakim one powinny odpowiadać, jak też liczebność i kwalifikacje personelu powinny odpowiadać typowym normom, ustalonym przez odpowiednie przepisy i powinny być zatwierdzone i kontrolowane przez właściwą władzę.

IV. OCHRONA ZATRUDNIENIA

4.1) Ilekroć to będzie możliwe, okres, w czasie którego zgodnie z art. 6 Konwencji dotyczącej ochrony macierzyństwa (zrewidowanej), z 1952 r., pracodawca nie ma prawa wypowiedzieć kobiecie pracy, powinien rozpoczynać się od dnia, w którym pracodawca dowiedział się o zaświadczeniu lekarskim stwierdzającym ciążę tej kobiety; okres ten powinien być przedłużony co najmniej o jeden miesiąc po zakończeniu urlopu macierzyńskiego, przewidzianego w art. 3 wymienionej Konwencji.
2) Takie przyczyny, jak ciężkie przewinienie kobiety, ustanie działalności przedsiębiorstwa, w którym kobieta jest zatrudniona, lub wygaśnięcie jej umowy o pracę, mogą być uważane przez ustawodawstwo krajowe za uzasadnione przyczyny jej zwolnienia z pracy w okresie, w którym kobieta podlega ochronie. Jeżeli istnieją rady zakładowe, byłoby pożądane, aby konsultowano się z nimi w przedmiocie takich zwolnień.
3) W czasie usprawiedliwionej nieobecności kobiety przed porodem i po porodzie powinny być zabezpieczone jej prawa wynikające ze stażu pracy, jak też Jej prawo do ponownego zatrudnienia przy poprzedniej pracy lub pracy równorzędnej, wynagradzanej tą samą stawką płacy.

V. OCHRONA ZDROWIA KOBIET W OKRESIE MACIERZYŃSTWA

5.1) Praca nocna i w godzinach nadliczbowych powinna być zabroniona dla kobiet w ciąży i kobiet karmiących, a ich godziny pracy powinny być rozłożone w taki sposób, aby miały one zapewnione odpowiednie okresy wypoczynku.
2) Zatrudnianie kobiety przy pracach, uznanych przez właściwą władzę za niebezpieczne dla jej zdrowia lub dla zdrowia jej dziecka, powinno być zabronione w okresie dąży i w czasie co najmniej trzech miesięcy po porodzie lub jeszcze dłużej, jeżeli kobieta karmi swe dziecko.
3) Prace wymienione w ust. 2 powinny obejmować w szczególności:
a) wszelkie prace uciążliwe:
i) wymagające podnoszenia, ciągnienia lub popychania wielkich ciężarów,
ii) wymagające nadmiernego lub nadzwyczajnego wysiłku fizycznego, a w szczególności długotrwałej postawy stojącej,
b) prace wymagające specjalnego wysiłku równowagi;
c) prace, w których używane są maszyny wywołujące wstrząsy.
4) Kobieta zatrudniona zwykle przy pracy, uznanej przez właściwą władzę za szkodliwą dla jej zdrowia, powinna mieć prawo do przeniesienia bez obniżki płacy do innego zajęcia, nie zagrażającego jej zdrowiu.
5) Takie samo prawo do przeniesienia z powodu macierzyństwa powinno być również przyznane w indywidualnych przypadkach każdej kobiecie, która przedłoży zaświadczenie lekarskie wykazujące, że zmiana rodzaju pracy potrzebna jest w interesie jej zdrowia i zdrowia jej dziecka.