ZALECENIE Nr 184
MIĘDZYNARODOWEJ ORGANIZACJI PRACY
dotyczące pracy nakładczej.

Sesja Konferencji: 83

Konferencja Ogólna Międzynarodowej Organizacji Pracy, zwołana do Genewy przez Radę Administracyjną Międzynarodowego Biura Pracy i zebrana tam w dniu 4 czerwca 1996 r., na osiemdziesiątej trzeciej sesji. przypominając, że wiele międzynarodowych konwencji i zaleceń z dziedziny pracy ustalających standardy ogólnego stosowania dotyczących warunków pracy nią zastosowanie do wykonawców pracy nakładczej, odnotowując, że szczególne warunki charakteryzujące pracę nakładczą wymagają poprawy stosowania tych konwencji i zaleceń do wykonawców pracy nakładczej i uzupełnienia ich standardami, które uwzględniają specyficzne cechy charakterystyczne pracy nakładczej, postanowiwszy przyjąć niektóre wnioski dotyczące pracy nakładczej, która to sprawa stanowi czwarty punkt porządku dziennego sesji, postanowiwszy, że wnioski te zostaną ujęte w formę Zalecenia uzupełniającego Konwencję dotyczącą pracy nakładczej, z 1996 r., przyjmuje dnia dwudziestego czerwca tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątego szóstego roku niniejsze Zalecenie, które otrzyma nazwę: Zalecenie dotyczące pracy nakładczej, z 1996 r. I. DEFINICJE I ZAKRES STOSOWANIA 1. Dla celów tego Zalecenia: a) określenie "praca nakładcza" oznacza pracę wykonywaną przez osobę, która ma być określana jako wykonawca pracy nakładczej, i) w jego lub jej domu lub w innych pomieszczeniach, które on lub ona wybrała, innych niż miejsce pracy pracodawcy; ii) za wynagrodzeniem; iii) której wynikiem jest produkt lub usługa określona przez pracodawcę, bez względu na to, kto dostarcza wykorzystywane wyposażenie, materiały lub inny wkład, tak długo, jak osoba ta nie ma stopnia swobody i niezależności gospodarczej niezbędnej do uznania jej za pracownika samodzielnego zgodnie z ustawodawstwem krajowym, przepisami lub orzeczeniami sądu; b) osoby mające status pracownika nie stają się wykonawcami pracy nakładczej w rozumieniu niniejszego Zalecenia tylko z powodu okazjonalnego wykonywania swojej pracy jako pracownicy w domu, a nie w ich normalnych miejscach pracy; c) określenie "pracodawca" oznacza osobę, fizyczną lub prawną która albo bezpośrednio lub przez pośrednika, bez względu na to czy pośrednicy są przewidziani w ustawodawstwie krajowym czy nie, zleca wykonanie pracy nakładczej zgodnie z jego lub jej działalnością zawodową. 2. Niniejsze Zalecenie stosuje się do wszystkich osób wykonujących pracę nakładczą w rozumieniu paragrafu 1. II. POSTANOWIENIA OGÓLNE 3.1. Każdy Członek, zgodnie z krajowym prawem i praktyką wskaże władzę lub władze upoważnione do formułowania i stosowania krajowej polityki dotyczącej pracy nakładczej, o której mowa w Artykule 3 Konwencji. 2. Tak daleko jak to jest możliwe, przy opracowywaniu i realizowaniu takiej polityki krajową, należy korzystać z organów trójstronnych lub organizacji pracodawców i pracowników, 3. Jeżeli nie istnieją zainteresowane organizacje wykonawców pracy nakładczej lub organizacje pracodawców zatrudniających wykonawców pracy nakładczej, władza lub władze, o których mowa w punkcie 1 powyżej powinny podjąć właściwe działania pozwalające takim pracownikom lub pracodawcom, na wyrażanie ich opinii na temat takiej polityki krajowej i na temat działań podjętych w celu jej realizacji, 4. Powinny być zbierane i uaktualniane szczegółowe informacje, w tym dane według płci, na temat zakresu i cech charakterystycznych pracy nakładczej, tak aby stanowiły one podstawę dla polityki krajowej dotyczącej pracy nakładczej i działań podjętych w celu jej realizacji. Informacje te powinny być publikowane i publicznie udostępniane, 5.1. Wykonawca pracy nakładczej powinien być pisemnie informowany na temat jego lub jej szczególnych warunków zatrudnienia albo w każdy inny właściwy sposób zgodny z ustawodawstwem i praktyką krajową, 2. Informacje takie powinny w szczególności obejmować; a) nazwisko i adres pracodawcy oraz pośrednika, jeżeli on istnieje; b) skalę lub poziom płatności oraz metody kalkulacji płacy; i c) rodzaj pracy, jaka ma być wykonana. III. KONTROLA PRACY NAKŁADCZEJ 6. Właściwa władza szczebla krajowego, i jeżeli to właściwe, regionalnego, branżowego lub lokalnego, powinna utrzymywać rejestr pracodawców zatrudniających wykonawców pracy nakładczej i wszelkich pośredników, z których korzystają ci pracodawcy. W tym celu, władza taka powinna określić, jakie informacje pracodawcy powinni przedkładać lub utrzymywać do dyspozycji władzy, 7.1. Pracodawcy powinni być zobowiązani do poinformowania właściwej władzy o zleceniu wykonania pracy nakładczej po raz pierwszy, 2. Pracodawcy powinni również prowadzić rejestr wszystkich wykonawców pracy nakładczej, prowadzony według płci, którym zlecają pracę, 3. Pracodawcy powinni także prowadzić spis wszystkich prac zlecanych wykonawcom pracy nakładczej, który określa: a) wyznaczony czas; b) poziom wynagrodzenia; c) koszty poniesione, jeżeli są przez wykonawcę pracy nakładczej i kwotę w związku z tym im zwracaną; d) wszelkie potrącenia dokonywane zgodnie w ustawodawstwem i przepisami krajowymi; i e) kwotę należnego wynagrodzenia brutto, wynagrodzenie wypłacane netto wraz z datą płatności, 4. Kopia spisu, o którym mowa w ustępie 3 powinna być również przekazywana wykonawcy pracy nakładczej. 8. W zakresie, w jakim jest to zgodne z ustawodawstwem lub praktyką krajową dotyczącą poszanowania prywatności, inspektorzy pracy lub inni urzędnicy upoważnieni do wprowadzania w życie postanowień stosowanych do pracy nakładczej powinni mieć prawo wchodzenia do części mieszkania lub innych pomieszczeń prywatnych, w których wykonywana jest praca nakładcza. 9. W przypadkach poważnych i powtarzających się naruszeń ustawodawstwa i przepisów stosowanych do pracy nakładczej powinny być podjęte niezbędne środki, w tym możliwość zakazu zlecania wykonania pracy nakładczej, zgodnie z ustawodawstwem i praktyką krajową. IV. MINIMALNY WIEK 10. Ustawodawstwo i przepisy krajowe dotyczące minimalnego wieku dopuszczania do zatrudnienia lub pracy powinny mieć zastosowanie do pracy nakładczej. V. PRAWO ORGANIZOWANIA SIĘ l ROKOWAŃ ZBIOROWYCH 11. Ustawowe lub administracyjne ograniczenia albo inne przeszkody dotyczące: a) wykonywania prawa wykonawców pracy nakładczej do tworzenia ich własnych organizacji lub wstępowania do organizacji pracowników według własnego wyboru oraz uczestniczenia w działalności takich organizacji; i b) wykonywania prawa organizacji wykonawców pracy nakładczej do wstępowania do federacji tub konfederacji; powinny być określone i eliminowane. 12. Powinny być podjęte działania w celu zachęcania do prowadzenia rokowań zbiorowych jako sposobu określania czasu i warunków pracy wykonawców pracy nakładczej. VI. WYNAGRODZENIE 13. Powinny być określone minimalne stawki płac za pracę nakładczą zgodnie z ustawodawstwem i praktyką krajową 14.1. Stawki wynagrodzenia dla wykonawców pracy nakładczej powinny być określone w drodze rokowań zbiorowych, a w przypadku ich braku w drodze: a) decyzji właściwej władzy, po konsultacjach z najbardziej reprezentatywnymi organizacjami pracodawców i pracowników, oraz z zainteresowanymi organizacjami wykonawców pracy nakładczej i tych pracodawców, którzy zatrudniają wykonawców pracy nakładczej, lub kiedy te nie istnieją, przedstawicielami wykonawców pracy nakładczej i pracodawców zatrudniających wykonawców pracy nakładczej; lub b) innych właściwych mechanizmów ustalania płac na szczeblu krajowym, branżowym lub lokalnym, 2. Jeżeli stawki wynagrodzenia nie są określone według jednego ze sposobów wymienionych w punkcie 1 powyżej, powinny być one określone w drodze porozumienia między wykonawcą pracy nakładczej i pracodawcą. 15. Dla szczególnej pracy wynagradzanej od wykonanej sztuki, stawka wynagrodzenia wykonawcy pracy nakładczej powinna być porównywalna do tej, jaką otrzymuje pracownik w przedsiębiorstwie pracodawcy, lub jeżeli nie ma takiego pracownika, w innym przedsiębiorstwie w gałęzi działalności i danym regionie. 16. Wykonawcy pracy nakładczej powinni otrzymywać rekompensatę za: a) koszty poniesione w związku z pracą, takie jak koszty używania energii i wody, komunikacji i utrzymania maszyn i wyposażenia; oraz b) czas poświęcony na utrzymanie maszyn i wyposażenia, wymianę części, sortowanie, rozpakowywanie i pakowanie oraz inne podobne działania 17.1. Ustawodawstwo i przepisy krajowe dotyczące ochrony płac powinny być stosowane do wykonawców pracy nakładczej. 2. Ustawodawstwo i przepisy krajowe powinny zapewniać wcześniejsze ustalenie kryteriów dokonywania potrąceń i powinny chronić wykonawców pracy nakładczej przed nieuzasadnionymi potrąceniami za wadliwą pracę lub uszkodzone materiały. 3. Wykonawcy pracy nakładczej powinni być wynagradzani albo przy przekazywaniu każdej partii wykonanej pracy lub w regularnych odstępach czasu, nie przekraczających jednego miesiąca, 18. Jeżeli korzysta się z pośrednika, pośrednik i pracodawca powinni być solidarnie odpowiedzialni za wypłacanie wynagrodzenia należnego wykonawcom pracy nakładczej, zgodnie z ustawodawstwem i praktyką krajową. VII. BEZPIECZEŃSTWO ZAWODOWE l ZDROWIE 19. Właściwa władza powinna zapewnić rozpowszechnianie wskazówek dotyczących przepisów i środków ochrony bezpieczeństwa i zdrowia, które powinny być przestrzegane przez pracodawców i wykonawców pracy nakładczej. Gdzie jest to możliwe, wskazówki takie powinny być tłumaczone na języki zrozumiałe dla wykonawców pracy nakładczej. 20. Pracodawcy powinni być zobowiązani do: a) informowania wykonawców pracy nakładczej o wszelkich zagrożeniach, znanych lub które powinny być znane pracodawcy, towarzyszących zleconej im pracy i o środkach ostrożności, jakie mają być podjęte i zapewnienia im, gdzie jest to właściwe, niezbędnego szkolenia; b) zapewniania, że maszyny, części lub inne wyposażenie dostarczone wykonawcom pracy nakładczej są zaopatrzone we właściwe urządzenia zabezpieczające i podjęcia uzasadnionych kroków dla zapewnienia, że są one właściwie utrzymywane; i c) dostarczania wykonawcom pracy nakładczej bezpłatnych, niezbędnych środków ochrony osobistej. 21. Wykonawcy pracy nakładczej powinni być zobowiązani do; a) przestrzegania określonych środków ochrony bezpieczeństwa i zdrowia; b) podjęcia niezbędnej ochrony swojego bezpieczeństwa i zdrowia oraz innych osób, na które może wpłynąć ich praca lub zaniedbanie w pracy, w tym właściwego korzystania z materiałów, maszyn, części i innego wyposażenia oddanego do ich dyspozycji. 22.1. Wykonawca pracy nakładczej, który odmawia wykonania pracy, co do której on lub ona ma uzasadnione podejrzenie, że stanowi ona grożące i poważne zagrożenie dla jego lub jej bezpieczeństwa i zdrowia, powinien być w sposób zgodny z ustawodawstwem i praktyką krajową chroniony przed niesprawiedliwymi konsekwencjami. Wykonawca pracy nakładczej powinien niezwłocznie zgłosić taką sytuację pracodawcy. 2. W przypadku grożącego i poważnego zagrożenia dla bezpieczeństwa lub zdrowia wykonawcy pracy nakładczej, jego lub jej rodziny albo społeczeństwa, jak określa inspektor pracy lub inny urzędnik bezpieczeństwa publicznego, kontynuowanie wykonywania pracy nakładczej powinno być zabronione do czasu podjęcia właściwych kroków dla poprawy sytuacji. VIII. CZAS PRACY. OKRESY ODPOCZYNKU l URLOPU 23. Wyznaczony termin dostarczenia przez wykonawcę pracy nakładczej partii pracy nie powinien pozbawiać wykonawcy pracy nakładczej możliwości korzystania z dziennego i tygodniowego odpoczynku, porównywalnego do tego, z jakiego korzystają inni pracownicy. 24. Ustawodawstwo i przepisy krajowe powinny ustalać warunki, zgodnie z którymi wykonawcy pracy nakładczej powinni być upoważnieni do korzystania, jak inni pracownicy, z dni ustawowo wolnych od pracy, corocznych płatnych urlopów i płatnych zwolnień. IX. ZABEZPIECZENIE SPOŁECZNE l OCHRONA MACIERZYŃSTWA 25. Wykonawcy pracy nakładczej powinni korzystać z ochrony w zakresie zabezpieczenia społecznego. Może to mieć miejsce w drodze: a) rozszerzenia istniejących postanowień zabezpieczenia społecznego na wykonawców pracy nakładczej; b) przystosowania systemów zabezpieczenia społecznego do objęcia nimi wykonawców pracy nakładczej; lub c) rozwoju systemów specjalnych lub funduszy dla wykonawców pracy nakładczej, 26. Ustawodawstwo i przepisy z dziedziny ochrony macierzyństwa powinny mieć zastosowanie do wykonawców pracy nakładczej. X. OCHRONA W WPADKU ROZWIĄZANIA ZATRUDNIENIA 27. Wykonawcy pracy nakładczej powinni korzystać z takiej samej ochrony jeśli chodzi o rozwiązanie stosunku zatrudnienia jak inni pracownicy. Xl. ROZWIĄZYWANIE SPORÓW 28. Właściwa władza powinna zapewnić istnienie mechanizmów rozwiązywania sporów między wykonawcą pracy nakładczej i pracodawcą lub pośrednikiem, z którego pracodawca korzysta. XII. PROGRAMY DOTYCZĄCE PRACY NAKŁADCZEJ 29.1. Każdy Członek powinien, we współpracy z organizacjami pracodawców i pracowników, promować i popierać programy, które: a) informują wykonawców pracy nakładczej o ich prawach i rodzajach pomocy jaka jest im dostępna; b) podnoszą świadomość w sprawach związanych z pracą nakładczą wśród organizacji pracodawców i pracowników, organizacji pozarządowych i publicznych; c) ułatwiają organizowanie się wykonawców pracy nakładczej w organizacje według ich własnego wyboru, w tym w spółdzielnie; d) zapewniają szkolenie w celu poprawy ich umiejętności (w tym umiejętności nietradycyjnych, kierowniczych i negocjacyjnych), produktywności i zwiększania ich możliwości zatrudnienia i możliwości uzyskiwania dochodów; e) zapewniają szkolenia, które prowadzone są możliwie blisko miejsca zamieszkania wykonawców pracy nakładczej i nie wymagają spełnienia nieuzasadnionych formalnych kwalifikacji; f) poprawiają bezpieczeństwo i zdrowie wykonawców pracy nakładczej poprzez ułatwianie im dostępu do wyposażenia, narzędzi, surowców i innych podstawowych materiałów, które są bezpieczne i dobrej jakości; g) ułatwiają tworzenie centrów i sieci dla wykonawców pracy nakładczej w celu dostarczania im informacji i usług oraz zmniejszenia ich izolacji; h) ułatwiają dostęp do kredytów, lepszych warunków mieszkaniowych i opieki nad dzieckiem, i i) promują uznawanie pracy nakładczej jako ważnego doświadczenia zawodowego. 2. Dostęp do takich programów powinien być zapewniony wykonawcom pracy nakładczej w rolnictwie. 3. Powinny być przyjęte szczególne programy w celu wyeliminowania pracy dzieci w pracy nakładczej. XIll. DOSTĘP DO INFORMACJI 30. Jeżeli jest to możliwe do zastosowania, informacje dotyczące pnaw i ochrony wykonawców pracy nakładczej oraz obowiązków pracodawców wobec wykonawców pracy nakładczej, jak również programy, o których mowa w ustępie 29, powinny być zapewniane w językach zrozumiałych dla wykonawców pracy nakładczej.