ZALECENIE Nr 21 MIĘDZYNARODOWEJ ORGANIZACJI PRACY dotyczące rozwoju ułatwień na rzecz wykorzystania czasu wolnego pracowników. Sesja Konferencji: 6 Konferencja Ogólna Międzynarodowej Organizacji Pracy, zwołana do Genewy przez Radę Administracyjną Międzynarodowego Biura Pracy i zebrana tam w dniu 16 czerwca 1924 r. na szóstej sesji, postanowiwszy przyjąć niektóre wnioski dotyczące rozwoju ułatwień na rzecz wykorzystania czasu wolnego pracowników, która to sprawa stanowi pierwszy punkt porządku dziennego sesji, postanowiwszy, że wnioski te zostaną ujęte w formę zalecenia, przyjmuje dnia piątego lipca tysiąc dziewięćset dwudziestego czwartego roku następujące Zalecenie, które otrzyma nazwę: Zalecenie dotyczące wykorzystania czasu wolnego, z 1924 r., w celu przedłożenia Członkom Międzynarodowej Organizacji Pracy do rozważenia nadania mu mocy w drodze ustawodawstwa krajowego lub w inny sposób zgodnie z postanowieniami Konstytucji Międzynarodowej Organizacji Pracy: Zważywszy, że przyjmując na pierwszej sesji w Waszyngtonie Konwencję dotyczącą czasu pracy, Konferencja Ogólna Międzynarodowej Organizacji Pracy postawiła sobie jako jeden z zasadniczych celów zagwarantowanie pracownikom, poza niezbędnymi godzinami snu, wystarczającego okresu na robienie tego, na co mają ochotę, lub innymi słowy wystarczającego okresu czasu wolnego; zważywszy, że w takim czasie wolnym pracownicy mają możliwość swobodnego rozwijania, w zależności od swych indywidualnych gustów, zdolności fizycznych, intelektualnych i moralnych i że rozwój ten ma duże znaczenie z punktu widzenia postępu cywilizacji; zważywszy, że dobrze ukierunkowane wykorzystanie czasu wolnego, umożliwiając pracownikowi rozwijanie bardziej zróżnicowanych zainteresowań i odpoczynek po wysiłku, jakiego wymaga jego zwykła praca, może nawet zwiększyć zdolności produkcyjne pracownika, podnieść jego wydajność pracy i przyczynić się w ten sposób do zagwarantowania, że ośmiogodzinny dzień pracy będzie w pełni wydajny; zważywszy, że uwzględniając zwyczaje panujące w różnych krajach i okoliczności lokalne, może być mimo wszystko użyteczne ustalenie zasad i metod, które obecnie wydają się ogólnie najlepiej dostosowane do zapewnienia najlepszego wykorzystania czasu wolnego i może być również pouczające zaznajomienie wszystkich krajów z tym, co uczyniono w tym kierunku; zważywszy, że wartość tych informacji jest szczególnie duża w chwili, gdy rozważana jest przez Członków Międzynarodowej Organizacji Pracy ratyfikacja Konwencji dotyczącej czasu pracy, Konferencja Ogólna zaleca: I. OCHRONA CZASU WOLNEGO Zważywszy, że uzgodniono, iż w krajach, gdzie czas pracy został ograniczony prawem, przez układy zbiorowe lub w jakikolwiek inny sposób, jeżeli wszystkie korzyści, których można oczekiwać po podjęciu takich środków, mają być zapewnione zarówno pracownikom jak i społeczeństwu, należy podjąć kroki w celu zapewnienia, by pracownicy mogli bez przeszkód korzystać z czasu wolnego przyznanego im w wyżej określony sposób; zważywszy, że ważne jest, by z jednej strony pracownicy w pełni doceniali wartość czasu wolnego, jaki został im zagwarantowany i starali się, w każdych okolicznościach, zrobić wszystko, by w pełni go zachować; aby z drugiej strony pracodawcy zawsze starali się ustalić wynagrodzenie w wystarczającym stopniu odpowiadające potrzebom pracowników, tak by ci ostatni nie musieli uciekać się, w czasie wolnym od pracy, do dodatkowej pracy zawodowej za wynagrodzeniem; Konferencja, uznając, że zakaz wydłużania pracy w swoim zawodzie za wynagrodzeniem u tego samego lub u innego pracodawcy, po odpracowaniu ustawowych godzin pracy, jest trudny do wprowadzenia w życie i że nawet może się czasem wydawać, iż zakaz ten narusza prawo pracowników do dysponowania swoim czasem wolnym według własnego wyboru, uważa jednak, że należy zwrócić uwagę na środki podjęte w tym. kierunku przez pewną liczbę krajów; Konferencja zaleca, aby rządy popierały i ułatwiały zawieranie układów zbiorowych zapewniających pracownikom, w zamian za ustawowy czas pracy, normalne warunki życia i ustalających, na zasadzie swobodnego porozumienia między pracodawcami i pracownikami, środki, które należy podjąć, aby powstrzymać pracowników przed uciekaniem się do dodatkowej płatnej pracy; zważywszy z drugiej strony, że uzgodniono zapewnienie pracownikom wszelkich ułatwień, aby umożliwić im wykorzystanie w najlepszy sposób czasu wolnego, który zostaje im niniejszym zagwarantowany, Konferencja zaleca: a) aby, uwzględniając potrzeby różnych gałęzi przemysłu, zwyczaje lokalne, różnorodne zdolności i zwyczaje każdego rodzaju pracowników, każdy Członek zbadał sposoby zorganizowania dnia pracy tak, by zapewnić możliwie największą ciągłość czasu wolnego od pracy; b) aby, za pomocą dobrze pomyślanego systemu transportu oraz poprzez przyznanie specjalnych ułatwień w zakresie taryf opłat i rozkładów jazdy, umożliwić pracownikom ograniczenie do minimum czasu przejazdów między miejscem zamieszkania a miejscem pracy i aby organizacje pracodawców i pracowników były w szerokim zakresie konsultowane przez publiczne władze transportowe lub przez prywatne przedsiębiorstwa transportu co do wyboru środków najlepiej odpowiadających zapewnieniu takiego systemu. II. CZAS WOLNY A HIGIENA SPOŁECZNA Zważywszy, że wykorzystanie czasu wolnego pracowników nie może być rozważane niezależnie od ogólnych środków podejmowanych przez społeczeństwo dla popierania zdrowia i dobrobytu wszystkich klas społeczeństwa, Konferencja, powstrzymując się od szczegółowego badania każdego z ważnych problemów dobrobytu, których rozwiązanie może przyczynić się do poprawy sytuacji pracowników, zaleca Członkom: a) zachęcanie do higieny indywidualnej poprzez zapewnienie publicznej łaźni, pływalni, itp.; b) podejmowanie środków prawnych lub działań prywatnych na rzecz walki z alkoholizmem, gruźlicą, chorobami wenerycznymi i z uprawianiem gier hazardowych. III. POLITYKA MIESZKANIOWA Zważywszy, że korzystne jest, w interesie pracowników i całego społeczeństwa sprzyjanie wszystkiemu, co może zapewnić harmonijny rozwój życia rodzinnego; zważywszy, że najskuteczniejszym sposobem ochrony pracowników przed niebezpieczeństwami wymienionymi powyżej jest udostępnienie im odpowiedniego miejsca zamieszkania; Konferencja zaleca zwiększanie, gdy to konieczne we współpracy z zainteresowanymi władzami krajowymi lub lokalnymi, liczby zdrowych i tanich mieszkań, spełniających podstawowe warunki w zakresie zdrowia i wygód, bądź w osiedlach-ogrodach, bądź w aglomeracjach miejskich. IV. INSTYTUCJE WYKORZYSTANIA CZASU WOLNEGO 1. Nie roszcząc sobie prawa do dokonywania wyboru między niezliczonymi instytucjami, które stwarzają pracownikom możliwości dowolnych zajęć odpowiadających ich indywidualnym gustom i których rozwój zależy od zwyczajów i obyczajów każdego kraju lub regionu, Konferencja zwraca jednak uwagę Członków na konieczność unikania sytuacji, w której wysiłki zostaną rozproszone na tworzenie instytucji nie odpowiadających jakimś określonym potrzebom. Konferencja pragnie podkreślić znaczenie uwzględniania, przy tworzeniu i rozwijaniu powyższych instytucji, aspiracji, gustów oraz szczególnych oczekiwań pracowników, dla których są one tworzone. 2. Jednocześnie spośród instytucji, które mogą pomóc w pełnym i harmonijnym rozwoju jednostki i rodziny oraz przyczynić się do ogólnego postępu społeczeństwa, Konferencja zaleca systemy, które mają na celu: a) poprawę gospodarki domowej i życia rodzinnego pracowników (ogródki pracownicze, działki ziemi, drobna hodowla, itd.), które łączą korzyści wypoczynku z poczuciem uzupełniania, choćby w niewielkim stopniu, zasobów rodzinnych; b) rozwój tężyzny i zdrowia fizycznego pracowników przez uprawianie gier i sportów, które umożliwiają młodym pracownikom, pracującym w wysoce wyspecjalizowanych warunkach panujących w nowoczesnym przemyśle, wyzwolenie energii w sposób zachęcający do inicjatywy i ducha rywalizacji; c) rozwój szkolnictwa zawodowego i domowego oraz szkolnictwa ogólnego (biblioteki, czytelnie, wykłady, kursy zawodowe, kursy szkolenia ogólnego, itd.), które realizuje jedną z najgłębszych potrzeb pracowników i które stwarza najlepsze możliwości postępu społeczeństwom przemysłowym. 3. Ponadto Konferencja zaleca Członkom zachęcanie do tych form działalności przez przyznawanie dotacji organizacjom, które zajmują się moralnym, intelektualnym i fizycznym rozwojem pracowników. V. SWOBODNE KORZYSTANIE Z INSTYTUCJI Zważywszy, że od wielu lat pracownicy z wielkich krajów uprzemysłowionych zawsze starali się zapewnić sobie życie w pełnej wolności i niezależności poza zakładem pracy lub fabryką i że wykazują oni szczególny niepokój wobec obcej ingerencji w ich życie prywatne; zważywszy, że intensywność tego poczucia doprowadziła nawet do sprzeciwiania się wszelkim próbom zajmowania się na szczeblu krajowym lub międzynarodowym sprawą wykorzystania czasu wolnego w obawie przed możliwym ograniczeniem ich wolności; zważywszy, że Konferencja, doceniając motywy, które doprowadziły do utworzenia instytucji mających zachęcać do mądrego wykorzystania czasu wolnego pracowników, sugeruje, aby Członkowie zwrócili uwagę animatorom tych instytucji na konieczność zabezpieczenia wolności indywidualnej pracowników przed wszelkimi systemami lub inicjatywami, które zmierzałyby do narzucenia pracownikom bezpośrednio lub pośrednio korzystania z danej konkretnej instytucji; zważywszy, że najpraktyczniejsze i najskuteczniejsze są instytucje utworzone i rozwinięte przez osoby z nich korzystające, Konferencja, uznając, że w wielu przypadkach, gdy władze publiczne lub pracodawcy udzielają pomocy finansowej lub innej dla popierania tworzenia działek pracowniczych, gier lub instytucji szkoleniowych i w konsekwencji są uprawnione do domagania się udziału w ich zarządzaniu, zaleca podjęcie wszelkich starań, aby uniknąć jakichkolwiek naruszeń wolności osób, dla których takie instytucje zostały utworzone; nie rozważając żadnej systematycznej organizacji zajęć czasu wolnego, ale mając na uwadze kilka udanych inicjatyw mających na celu ich wspomaganie, Konferencja zaleca następnie, by każdy Członek rozważył możliwość popierania tworzenia komisji regionalnych lub lokalnych, składających się z przedstawicieli władz publicznych, organizacji pracodawców i pracowników oraz zrzeszeń spółdzielczych, dla koordynacji i harmonizacji działalności różnych instytucji tworzących możliwości wypoczynku; Konferencja zaleca również Członkom zorganizowanie aktywnej i skutecznej propagandy w każdym kraju w celu wykształcenia świadomości potrzeby racjonalnego wykorzystania przez pracowników ich czasu wolnego.