zwołana do Genewy przez Radę Administracyjną Międzynarodowego Biura Pracy i zebrana tam w dniu 8 czerwca 1949 r. na trzydziestej drugiej sesji,

postanowiwszy przyjąć niektóre wnioski dotyczące rewizji Zalecenia dotyczącego pracowników migrujących, z 1939 r., i Zalecenia dotyczącego pracowników migrujących (współpraca między państwami), z 1939 r., przyjętych przez Konferencję na dwudziestej piątej sesji, która to sprawa stanowi jedenasty punkt porządku dziennego sesji,

postanowiwszy, że wnioski te zostaną ujęte w formę zalecenia, przyjmuje dnia pierwszego lipca tysiąc dziewięćset czterdziestego dziewiątego roku następujące Zalecenie, które otrzyma nazwę: Zalecenie dotyczące pracowników migrujących (zrewidowane), z 1949 r.

Konferencja, po przyjęciu Konwencji dotyczącej pracowników migrujących (zrewidowanej), z 1949 r., i pragnąc ją uzupełnić zaleceniem, zaleca, co następuje:

1. Dla celów niniejszego Zalecenia:
a) określenie „pracownik migrujący" oznacza osobę, która migruje z jednego kraju do innego w celu uzyskania zatrudnienia inaczej niż na własny rachunek; wyrażenie to obejmuje każdą osobę dopuszczoną prawnie do zatrudnienia w charakterze pracownika migrującego,
b) określenie „werbunek" oznacza:
i) najmowanie osoby znajdującej się na jakimś terytorium, na rachunek pracodawcy, znajdującego się na innym terytorium,
ii) fakt zobowiązania się wobec jakiejś osoby przebywającej na pewnym terytorium do zapewnienia jej zatrudnienia na innym terytorium, jak też podjęcie środków dotyczących czynności wymienionych pod i) oraz ii), w tym wyszukiwanie i dobór emigrantów, oraz przygotowanie ich do podróży,
c) określenie „wprowadzenie" oznacza wszelkie czynności wykonywane w celu zapewnienia lub ułatwienia przyjazdu lub dopuszczenia na dane terytorium osób zwerbowanych w warunkach wymienionych wyżej w ust. b),
d) określenie „kierowanie do pracy" oznacza wszelkie czynności, polegające na zapewnieniu lub ułatwieniu zatrudnienia osób, wprowadzonych w warunkach określonych wyżej w ust. c).

2. We wszystkich przypadkach, gdy w niniejszym Zaleceniu mowa jest o rządzie lub właściwej władzy terytorium emigracji, określenia te należy interpretować, jeżeli chodzi o migrantów, którzy są uchodźcami lub przesiedleńcami, jako oznaczające wszelki organ utworzony zgodnie z postanowieniami aktu międzynarodowego i mający za zadanie ochronę uchodźców i osób przesiedlonych, które nie korzystają z opieki żadnego rządu.

3. Niniejsze Zalecenie nie ma zastosowania:
a) do pracowników przygranicznych;
b) do przyjazdu na krótki okres osób wykonujących wolny zawód i artystów;
c) do marynarzy.

4. 1) Ogólnie biorąc, Państwa Członkowskie powinny prowadzić politykę rozwijania i wykorzystywania wszelkich możliwości zatrudniania i ułatwiania w tym celu międzynarodowego rozmieszczenia siły roboczej, a w szczególności jej ruchu z krajów posiadających nadwyżki siły roboczej do krajów, gdzie jej brak.
2) Środki zastosowane przez każde Państwo Członkowskie powinny należycie uwzględniać krajową sytuację siły roboczej, a rząd powinien konsultować się z zainteresowanymi organizacjami pracodawców i pracowników w sprawie wszelkich zagadnień o charakterze ogólnym, dotyczących migracji pracowników.

5. 1) Instytucja, której zadaniem w każdym kraju ma być bezpłatne udzielanie pomocy emigrantom i ich rodzinom, a w szczególności udzielanie im dokładnych informacji, powinna być powoływana przez:
a) władze publiczne;
b) jedną lub kilka organizacji dobrowolnych, które wykonują swe czynności nie dla zysku, zatwierdzonych w tym celu przez władze publiczne i podlegającą kontroli tych władz;
c) częściowo przez władze publiczne, a częściowo przez jedną lub kilka organizacji dobrowolnych, spełniających warunki wymienione wyżej w ust. b).
2) Instytucja ta powinna udzielać porad migrantom i ich rodzinom, w ich języku lub narzeczu, lub co najmniej w języku dla nich zrozumiałym, w sprawie emigracji, imigracji, warunków pracy i życia, w tym także warunków sanitarnych w miejscu przeznaczenia, powrotu do ich kraju pochodzenia i ogólnie biorąc we wszelkich sprawach mogących ich interesować jako migrantów.
3) Instytucja ta powinna ułatwiać migrantom i ich rodzinom dokonywanie formalności administracyjnych i innych kroków, jakich może ewentualnie wymagać ich powrót do kraju pochodzenia lub emigracji.
4) W celu ułatwienia przystosowania się migrantów powinny być zorganizowane kursy przygotowawcze, jeżeli uznane zostaną za potrzebne, dla zapoznania ich z ogólnymi warunkami i metodami pracy istniejącymi w kraju imigracji i nauczenia ich języka tego kraju. Państwa emigracji i imigracji powinny się porozumieć w sprawie zorganizowania tych kursów.

6. Każde Państwo Członkowskie powinno na życzenie udzielać Międzynarodowemu Biuru Pracy i każdemu innemu Państwu Członkowskiemu informacji o swym ustawodawstwie dotyczącym emigracji, jak też o wszelkich postanowieniach administracyjnych dotyczących ograniczeń emigracyjnych i ułatwień, udzielanych emigrantom, oraz o użytecznych wskazówkach w sprawie kategorii osób pragnących emigrować.

7. Każde Państwo Członkowskie powinno na życzenie udzielać Międzynarodowemu Biuru Pracy i każdemu innemu Państwu Członkowskiemu informacji o swym ustawodawstwie dotyczącym imigracji, jak też o wszelkich postanowieniach administracyjnych w sprawie zezwoleń na przyjazd, jeżeli są one wymagane, o liczbie i kwalifikacjach zawodowych osób, których imigracja jest pożądana, o swym ustawodawstwie dotyczącym dopuszczenia pracowników migrujących i o wszelkich specjalnych udogodnieniach przewidzianych dla emigrantów, jak też o każdym innym zarządzeniu mającym na celu ułatwienie dostosowania się emigrantów do organizacji gospodarczej i socjalnej kraju imigracji.

8. Należyty odstęp czasu powinien, jeśli to możliwe, oddzielać datę ogłoszenia od daty wejścia w życie wszelkich postanowień, zmieniających warunki, którym podlegają pozwolenia na imigrację lub przyjmowanie migrantów do pracy tak, aby te warunki mogły być we właściwym czasie podane do wiadomości osób przygotowujących się do emigrowania.

9. Powinny być zastosowane odpowiednie środki w celu należytego rozpowszechnienia, w odpowiednim czasie, najważniejszych postanowień wymienionych w poprzednim ustępie, w językach najpowszechniej znanych migrantom.

10. Migracje powinny być ułatwione przez odpowiednie zarządzenia mające na celu:
a) zapewnienie w razie potrzeby pracownikom migrującym, po ich przybyciu do kraju przeznaczenia, zadowalającego mieszkania, wyżywienia i odzieży;
b) zapewnienie w razie potrzeby wyszkolenia zawodowego, umożliwiającego pracownikom migrującym nabycie kwalifikacji wymaganych w kraju imigracyjnym;
c) zezwolenie, z uwzględnieniem ograniczeń ustalonych przez ustawodawstwo krajowe dotyczące wywozu i przewozu dewiz, na przekazywanie każdej części zarobków i oszczędności pracownika migrującego, jaką pragnie on przekazać;
d) dopomaganie - jeżeli chodzi o migracje stałe - w przekazywaniu z kraju imigracyjnego, w granicach przewidzianych przez ustawodawstwo krajowe o wywozie i przywozie dewiz, kapitału pracowników migrujących, jeżeli tego pragną;
e) zapewnienie dostępu do szkół migrantom i członkom ich rodzin.

11. Powinno się pomagać migrantom i członkom ich rodzin w uzyskiwaniu dostępu do wczasów i ułatwień bytowych; ponadto powinny być zastosowane w razie potrzeby postanowienia dotyczące zapewnienia migrantom korzystania ze specjalnych ułatwień w początkowym okresie instalowania się w kraju imigracji.

12. Jeżeli chodzi o pracowników migrujących, zwerbowanych na podstawie umów dotyczących migracji zbiorowych pod kontrolą rządową, pracownicy migrujący powinni korzystać z pomocy lekarskiej udzielanej obywatelom własnym.

13. 1) Jeżeli wymaga tego interes migranta, Państwa Członkowskie powinny zobowiązać każdego pośrednika, zajmującego się werbunkiem, wprowadzaniem lub kierowaniem do pracy pracowników migrujących na rachunek pracodawcy, do zaopatrzenia się w pozwolenie na piśmie tego pracodawcy lub w inny dowód świadczący o tym, że działa on na jego rachunek.
2) Dokument ten powinien być sporządzony w języku urzędowym państwa emigracyjnego lub być przetłumaczony na ten język i powinien zawierać wszelkie potrzebne dane o pracodawcy, jak też o charakterze i rozmiarach czynności w zakresie werbunku, o ciążącym na pośredniku wprowadzaniu lub kierowaniu do pracy oraz o zaofiarowanym zatrudnieniu łącznie z warunkami wynagrodzenia.

14. 1) Dobór techniczny pracowników migrujących powinien być wykonywany z możliwie najmniejszym ograniczeniem migracji, stwierdzając jednak, czy posiadają oni kwalifikacje do wykonywania żądanej pracy.
2) Dokonywanie takiego doboru powinno być powierzone:
a) bądź instytucjom urzędowym;
b) bądź, w odpowiednich przypadkach, instytucjom prywatnym terytorium imigracji, należycie upoważnionym i kontrolowanym, w razie potrzeby w interesie pracownika migrującego, przez właściwą władzę terytorium emigracji.
3) Prawo dokonywania czynności selekcyjnych powinno być uzależnione od uprzedniego zezwolenia właściwej władzy terytorium, gdzie te czynności się odbywają, w warunkach i w przypadkach przewidzianych bądź przez ustawodawstwo obowiązujące na tym terytorium, bądź w porozumieniu pomiędzy rządem terytorium emigracji i rządem terytorium imigracji.
4) Jeżeli to możliwe, pracownicy pragnący migrować powinni być przed opuszczeniem kraju emigracji zbadani w celu doboru zawodowego i lekarskiego przez przedstawiciela właściwej władzy kraju imigracji.
5) Jeżeli czynności werbunkowe przybierają wystarczające rozmiary, powinny być zawierane układy przewidujące porozumiewanie się i ścisłą współpracę pomiędzy właściwymi władzami zainteresowanych terytoriów emigracji i imigracji.
6) Czynności wymienione w poprzednich ustępach niniejszego artykułu powinny się odbywać w możliwie największej bliskości miejsca, gdzie migrant zostaje zwerbowany.

15. 1) Powinny być w drodze umowy zastosowane środki w celu upoważnienia każdego migrującego pracownika, wprowadzonego na stałe, aby mogli mu towarzyszyć lub do niego przybyć członkowie jego rodziny.
2) Przesiedlenie się członków rodziny tak upoważnionego pracownika migrującego, uprawnionych do towarzyszenia mu lub połączenia się z nim, powinno być specjalnie ułatwiane zarówno przez kraj emigracji, jak i przez kraj imigracji.
3) Dla celów niniejszego ustępu, za członków rodziny pracownika migrującego należy uważać jego żonę i małoletnie dzieci; powinny być rozpatrywane życzliwie wnioski o rozciągnięcie tych korzyści na innych członków rodziny pracownika migrującego, będących na jego utrzymaniu.

16. 1) Pracownicy migrujący, uprawnieni do przebywania na danym terytorium i członkowie ich rodzin uprawnieni do towarzyszenia im lub połączenia się z nimi, powinni otrzymać, jeśli to możliwe, zatrudnienie na tych samych warunkach, co obywatele danego kraju.
2) W krajach, gdzie zatrudnienie pracowników migrujących podlega ograniczeniom, należy, jeśli to możliwe:
a) zaprzestać stosowania tych ograniczeń do migrujących pracowników, którzy przebywają w kraju imigracji przez ustalony okres czasu, którego trwanie nie powinno przekraczać w zasadzie pięciu lat;
b) zaprzestać stosowania tych ograniczeń do żony i dzieci w wieku zdolnym do pracy, którym pozwolono towarzyszyć pracownikowi migrującemu lub połączyć się z nim, jednocześnie z ustaniem stosowania ograniczeń do tego pracownika.

17. W krajach, gdzie liczba pracowników migrujących jest dość znaczna, warunki zatrudnienia tych pracowników powinny podlegać specjalnemu nadzorowi, który może być sprawowany, zależnie od okoliczności, bądź przez specjalną służbę inspekcji, bądź przez inspektorów pracy lub innych urzędników wyspecjalizowanych do tego zadania.

18.1) Jeżeli pracownik migrujący został zgodnie z przepisami przyjęty do pracy na terytorium Państwa Członkowskiego, państwo to powinno w miarę możliwości powstrzymać się od wydalania ze swego terytorium tego pracownika, a także członków jego rodziny, z powodu niedostatecznych dochodów pracownika lub sytuacji na rynku pracy, chyba że został zawarty w tym celu układ pomiędzy właściwymi władzami zainteresowanych terytoriów emigracji i imigracji.
2) Taki układ powinien przewidywać:
a) że będzie brany pod uwagę czas pobytu pracownika migrującego na terytorium imigracji i że w zasadzie nie będzie wolno wydalić żadnego pracownika migrującego, jeżeli przebywa na tym terytorium ponad pięć lat;
b) że migrant wyczerpał swe prawa do świadczeń z ubezpieczenia na wypadek bezrobocia;
c) że migrant będzie korzystał z okresu wypowiedzenia w odpowiednim terminie, dającym mu możność zlikwidowania swego mienia;
d) że będą poczynione odpowiednie kroki dla przewiezienia pracownika i członków jego rodziny;
e) że będą zastosowane niezbędne środki, aby pracownik migrujący i członkowie jego rodziny byli traktowani właściwie;
f) że koszty powrotu migranta i członków jego rodziny, jak też przewozu jego sprzętów domowych na miejsce przeznaczenia nie będą go obciążały.

19. Powinny być poczynione odpowiednie kroki przez władze zainteresowanych terytoriów, aby konsultowano się z organizacjami pracodawców i pracowników w sprawie czynności dotyczących werbunku, wprowadzenia i kierowania do pracy migrantów.

20. Jeżeli migrujący pracownicy lub członkowie ich rodzin, którzy pozostali nadal obywatelami państwa ich pochodzenia, powracają do swego kraju. Państwo to powinno zapewnić tym osobom korzystanie z różnych środków pomocy dla ubogich i bezrobotnych, jak też ułatwić bezrobotnym powrót do pracy, zwalniając ich od wszelkiego wstępnego warunku pobytu lub zatrudnienia w kraju lub miejscowości.

21. 1) Państwa Członkowskie powinny, zależnie od okoliczności, uzupełnić Konwencję dotyczącą pracowników migrujących (zrewidowaną), z 1949 r., oraz poprzedzające ustępy niniejszego Zalecenia przez dwustronne układy, które wskazałyby tryb, według którego powinny być stosowane zasady zawarte w wymienionej Konwencji i w mniejszym Zaleceniu. 2) Przy zawieraniu takich dwustronnych układów Państwa Członkowskie powinny uwzględniać postanowienia Modelowego Porozumienia, załączonego do niniejszego Zalecenia, dla opracowania odpowiednich przepisów dotyczących organizacji migracji pracowników i reglamentacji warunków przesiedlania i zatrudnienia pracowników migrujących, w tym także uchodźców i osób przesiedlonych.

ZAŁĄCZNIK

MODELOWE POROZUMIENIE W SPRAWIE TYMCZASOWYCH I STAŁYCH MIGRACJI PRACOWNIKÓW, W TYM TAKŻE UCHODŹCÓW I OSÓB PRZESIEDLONYCH

Artykuł 1

Wymiana informacji

1. Właściwa władza terytorium imigracji dostarczać będzie periodycznie właściwej władzy terytorium emigracji [a jeżeli chodzi o uchodźców i osoby przesiedlone, organowi powołanemu zgodnie z postanowieniami aktu międzynarodowego, któremu zlecono ochronę uchodźców i osób przesiedlonych, nie korzystających z ochrony żadnego rządu] odpowiednich informacji dotyczących:
a) postanowień ustawowych i administracyjnych dotyczących przyjazdu, zatrudnienia, pobytu i osiedlenia migrantów i ich rodzin;
b) liczby, kategorii i kwalifikacji zawodowych migrantów pożądanych;
c) warunków pracy i bytu migrantów, a w szczególności kosztów utrzymania i płac minimalnych w zależności od kategorii zawodowych i okręgów zatrudnienia, ewentualnych zasiłków dodatkowych, rodzaju zatrudnienia będącego do dyspozycji, ewentualnych premii płaconych przy przyjmowaniu, systemów zabezpieczenia społecznego i opieki lekarskiej, postanowień dotyczących przewozu migrantów, ich narzędzi i mienia, postanowień dotyczących mieszkania, zaopatrzenia w żywność i odzież, zarządzeń dotyczących przekazywania oszczędności migrantów i innych sum należnych na mocy niniejszego porozumienia;
d) szczególnych ułatwień udzielanych ewentualnie migrantom;
e) ułatwień udzielanych migrantom w nauce ogólnej i w szkoleniu zawodowym;
f) środków mających na celu popieranie szybkiej adaptacji migrantów;
g) procedury i formalności wymaganych dla naturalizacji.

2. Właściwa władza terytorium emigracji [a jeżeli chodzi o uchodźców i osoby przesiedlone, organ powołany zgodnie z postanowieniami aktu międzynarodowego i mający za zadanie ochronę uchodźców i osób przesiedlonych, nie korzystających z ochrony żadnego rządu] powinna podać te informacje do wiadomości zainteresowanych osób i instytucji.

3. Właściwa władza terytorium emigracji (a jeżeli chodzi o uchodźców i osoby przesiedlone, organ powołany zgodnie z postanowieniami aktu międzynarodowego i mający za zadanie ochronę uchodźców i osób przesiedlonych, nie korzystających z ochrony żadnego rządu] dostarczać będzie periodycznie właściwej władzy terytorium imigracji odpowiednich informacji dotyczących:
a) postanowień ustawowych i administracyjnych dotyczących emigracji;
b) liczby i kwalifikacji zawodowych osób pragnących emigrować, jak też składu ich rodzin;
c) systemu zabezpieczenia społecznego;
d) specjalnych ułatwień ewentualnie udzielanych migrantom;
e) środowiska i warunków życia, do jakich migranci są przyzwyczajeni;
f) postanowień obowiązujących w sprawie wywozu kapitału.

4. Właściwa władza terytorium imigracji powinna podawać te informacje do wiadomości zainteresowanych osób i instytucji.

5. Informacje wymienione powyżej w ustępach l do 4 powinny być również komunikowane Międzynarodowemu Biuru Pracy przez każdą ze stron, o którą chodzi.

Artykuł 2

Środki przeciwko mylącej propagandzie

1. Strony zgadzają się na zastosowanie na swych terytoriach, w stopniu, w jakim na to zezwala ustawodawstwo krajowe, wszelkich możliwych środków przeciwko mylącej propagandzie dotyczącej emigracji i imigracji.

2. W tym celu strony będą współpracowały w razie potrzeby z właściwymi władzami innych zainteresowanych państw.

Artykuł 3

Formalności administracyjne

Strony zgadzają się na zastosowanie środków w celu przyspieszenia i uproszczenia załatwiania formalności administracyjnych w sprawie wyjazdu, podróży, przyjazdu, pobytu i osiedlenia się migrantów i, jeśli to możliwe — członków ich rodzin; środki te będą obejmowały w miarę potrzeby także organizację usług tłumaczy.

Artykuł 4

Ważność dokumentów

1. Strony ustalą warunki, jakim powinny odpowiadać, aby zostać uznane za ważne na terytorium imigracji, dokumenty wystawione przez właściwą władzę terytorium emigracji i odnoszące się do migrantów oraz do członków ich rodzin [a jeżeli chodzi o uchodźców i osoby przesiedlone, przez organ powołany zgodnie z postanowieniami aktu międzynarodowego i mający za zadanie ochronę uchodźców i osób przesiedlonych, nie korzystających z ochrony żadnego rządu], dotyczące:
a) stanu cywilnego;
b) sytuacji prawnej;
c) kwalifikacji zawodowych;
d) wykształcenia ogólnego i wyszkolenia zawodowego;
e) przynależności do systemów zabezpieczenia społecznego.

3. Jeżeli chodzi o uchodźców i osoby przesiedlone, właściwa władza terytorium imigracji uzna ważność każdego dokumentu podróży, wydanego w zastępstwie paszportu krajowego przez właściwą władzę kraju emigracji, a zwłaszcza dokumentów podróży wydanych zgodnie z postanowieniami układu międzynarodowego (na przykład, dokument podróży ustalony przez układ z dnia 15 października 1946 r. i paszport Nansenowski)].

Artykuł 5

Warunki i kryteria migracji

1. Strony określą za wspólną zgodą:
a) warunki do wypełnienia przez migrantów i członków ich rodzin, dotyczące wieku, zdatności fizycznej, zdrowia oraz kwalifikacji zawodowych dla różnych gałęzi działalności gospodarczej i różnych kategorii zawodowych,
b) kategorie członków rodziny migrantów, uprawnionych do towarzyszenia im lub połączenia się z nimi.

2. Strony określą również, zgodnie z postanowieniami art. 28 niniejszego porozumienia:
a) rozmiary ilościowe i kategorie zawodowe migrantów, którzy mają być zwerbowani w ciągu określonego czasu;
b) strefy werbunkowe oraz strefy kierowania do pracy i osiedlenia [jeżeli jednak chodzi o uchodźców i osoby przesiedlone, to ustalenie stref werbunku będzie zarezerwowane dla organu powołanego zgodnie z postanowieniami aktu międzynarodowego i mającego za zadanie ochronę uchodźców i osób przesiedlonych, nie korzystających z ochrony żadnego rządu].

3. W celu przeprowadzenia werbunku migrantów odpowiadających potrzebom technicznym terytorium emigracji i mogących się łatwo dostosować do warunków istniejących na tym terytorium, strony ustalą kryteria, według których będzie się postępować przy doborze technicznym migrantów.

4. Ustalając te kryteria obie strony wezmą pod uwagę:
a) jeżeli chodzi o selekcję lekarską zainteresowanych:
i) charakter badania lekarskiego, jakiemu podlegać będą migranci (ogólne badanie lekarskie, badanie radiologiczne, badanie laboratoryjne, itd.);
ii) zestawienie list chorób i ułomności fizycznych, które decydują wyraźnie o niezdolności do pracy w pewnych zawodach;
iii) minimalne warunki higieny przewidziane przez międzynarodowe konwencje o higienie i dotyczące ruchów ludności z kraju do kraju;
b) co się tyczy doboru zawodowego:
i) kwalifikacje migrantów wymagane dla każdego zawodu lub kategorii zawodowej;
ii) inne zawody, które wymagają od pracowników kwalifikacji lub zdolności analogicznych, aby odpowiadać potrzebom poszczególnych przemysłów, dla których trudno zwerbować dostateczną liczbę pracowników wykwalifikowanych;
iii) rozwój testów psychotechnicznych;
c) co się tyczy doboru opartego na wieku migrantów: elastyczność, z jaką powinny być stosowane kryteria w tej sprawie, aby sprostać z jednej strony wymaganiom, jakie stawiają różne zatrudnienia, a z drugiej różnicy zdolności jednostek w określonym wieku.

Artykuł 6

Organizacja werbunku, wprowadzania i kierowania do pracy

1. Instytucje lub osoby, które dokonują czynności werbunku, wprowadzania i kierowania do pracy migrantów i członków ich rodzin powinny być wyznaczone imiennie przez właściwe władze zainteresowanych terytoriów [a jeżeli chodzi o uchodźców albo o osoby przesiedlone, przez organ powołany zgodnie z postanowieniami aktu międzynarodowego, któremu powierzono ochronę uchodźców i osób przesiedlonych, nie korzystających z ochrony żadnego rządu, z jednej strony, a właściwą władzą terytorium imigracji, z drugiej strony] z zastrzeżeniem aprobaty obu stron.

2. Z zastrzeżeniem postanowień następnego ustępu, do wykonywania czynności werbunku, wprowadzania i kierowania do pracy będą dopuszczone jedynie:
a) państwowe urzędy pośrednictwa pracy lub inne urzędowe organy terytorium, gdzie wykonywane są te czynności;
b) organy urzędowe na innym terytorium niż to, na którym wykonywane są czynności, a uprawnione do wykonywania takich czynności na tym terytorium przez układ zawarty między stronami,
c) każdy organ powołany zgodnie z postanowieniami aktu międzynarodowego.

3. Poza tym, jeśli ustawodawstwo krajowe każdej ze stron na to pozwala oraz z zastrzeżeniem aprobaty i kontroli właściwych władz tych stron, czynności werbunku, wprowadzania i kierowania do pracy będą mogły być wykonywane przez:
a) pracodawcę lub osobę będącą na jego usługach i działającą w jego imieniu;
b) biura prywatne.

4. Koszty administracyjne wynikające z werbunku, wprowadzania i kierowania do pracy migrującego pracownika nie powinny go obciążać.

Artykuł 7

Badanie selekcyjne

1. Każdy kandydat na migranta powinien podlegać odpowiedniemu badaniu na terytorium emigracji; badanie takie powinno pociągać dla niego jak najmniej niedogodności.

2. Co się tyczy organizacji selekcji migrantów, strony uzgodnią:
a) uznanie i skład organów oficjalnych i organów prywatnych, dopuszczonych przez właściwą władzę terytorium imigracji do wykonywania czynności selekcyjnych na terytorium emigracji;
b) zorganizowanie badań selekcyjnych, ośrodki, w których będą się one odbywały i podział kosztów związanych z tymi badaniami;
c) współpracę właściwych władz obu stron, a w szczególności ich urzędów zatrudnienia przy organizowaniu selekcji.

Artykuł 8

Informacje i pomoc, jakich należy dostarczyć migrantom

1. Migrant, który po zbadaniu lekarskim i zawodowym został dopuszczony do ośrodka zbiórki lub selekcji, otrzyma w zrozumiałym dla siebie języku wszystkie informacje, jakie byłyby mu jeszcze potrzebne, dotyczące rodzaju pracy, do jakiej został przyjęty, okręgu zatrudnienia, przedsiębiorstwa, do którego został przeznaczony i zarządzeń podjętych w związku z jego podróżą, jak również warunków życia i pracy, w tym także warunków higieny, oraz innych warunków z tym związanych, istniejących w kraju lub okręgu, do którego się udaje.

2. Po przyjeździe do kraju przeznaczenia, w ośrodku przyjęcia, jeśli taki istnieje, lub w miejscu zamieszkania migranci i członkowie ich rodzin otrzymają wszystkie dokumenty potrzebne do pracy, pobytu i osiedlenia się w danym kraju oraz informacje i porady dotyczące warunków bytu i pracy; powinni oni otrzymać również wszelką inną pomoc, której potrzebowaliby dla przystosowania się do warunków istniejących w kraju imigracji.

Artykuł 9

Nauka i przygotowanie zawodowe

Strony powinny uzgodnić swą działalność, dotyczącą organizacji dla migrantów kursów nauczania, które podawać będą wiadomości ogólne o kraju imigracji oraz obejmować będą naukę języka tego kraju i przygotowanie zawodowe.

Artykuł 10

Wymiana praktykantów

Strony zgadzają się na popieranie wymiany praktykantów i na ustalenie w oddzielnym porozumieniu warunków regulujących tę wymianę.

Artykuł 11

Warunki transportu

1. W czasie podróży z miejsca zamieszkania do ośrodka zbiórki lub selekcji i w czasie przebywania w wymienionym ośrodku, migranci i członkowie ich rodzin otrzymywać będą od właściwej władzy terytorium migracji [a jeżeli chodzi o uchodźców i osoby przesiedlone, od organu powołanego zgodnie z postanowieniami aktu międzynarodowego, mającego za zadanie ochronę uchodźców i osób przesiedlonych, nie korzystających z ochrony żadnego rządu] wszelką pomoc, jakiej mogliby potrzebować.

2. W czasie podróży z ośrodka zbiórki lub selekcji do miejsca zatrudnienia i w czasie pobytu w ośrodku przyjęcia, jeżeli taki istnieje, władze terytorium emigracji i imigracji powinny zapewnić, każda w ramach swej kompetencji, higienę i urządzenia socjalne dla migrantów i członków ich rodzin oraz dostarczyć im wszelkiej pomocy, jakiej mogliby potrzebować.

3. Przewóz migrantów i członków ich rodzin odbywać się będzie zgodnie z obowiązującym ustawodawstwem, we właściwych warunkach, odpowiadających transportowi osób.

4. Strony ustalą za wspólną zgodą warunki i sposób stosowania postanowień mniejszego artykułu.

Artykuł 12

Koszty podróży i utrzymania

Strony określą metody regulowania kosztów podróży migrantów i członków ich rodzin z miejsca ich zamieszkania do miejsca przeznaczenia, kosztów utrzymania w czasie podróży, kosztów choroby lub leczenia szpitalnego i kosztów przewozu ich rzeczy osobistych.

Artykuł 13

Przekazywanie funduszów

1. Właściwa władza terytorium emigracji powinna, w granicach możliwości i w ramach ustawodawstwa krajowego dotyczącego wwozu i wywozu obcych walut, zezwolić na wywiezienie i ułatwić wywóz ze swego kraju przez migrantów i członków ich rodzin sum, których mogliby potrzebować w celu swego pierwszego urządzenia się za granicą.

2. Właściwa władza terytorium imigracji powinna, w granicach możliwości i w ramach ustawodawstwa krajowego, dotyczącego wwozu i wywozu obcych walut, zezwolić i ułatwić periodyczne przekazywanie na terytorium emigracji oszczędności i wszelkich innych sum, należnych na mocy niniejszego porozumienia.

3. Przekazywanie funduszów, dozwolonych zgodnie z ustępami l i 2 wyżej, powinno być dokonywane według przyjętego kursu wymiany.

4. Strony podejmą wszelkie potrzebne środki dla uproszczenia i przyspieszenia formalności administracyjnych dotyczących przekazywania funduszów, aby fundusze te dochodziły do adresatów w możliwie szybkim terminie.

5. Strony ustalą, czy i w jakich warunkach migrant może być zobowiązany do przekazywania części swego zarobku na utrzymanie rodziny pozostałej w swoim kraju lub na terytorium, które opuścił.

Artykuł 14

Adaptacja i naturalizacja

Właściwa władza terytorium migracji podejmie kroki w celu ułatwienia adaptacji do warunków krajowych, klimatycznych, gospodarczych i społecznych oraz w celu uproszczenia procedury naturalizacji migrantów i członków ich rodzin.

Artykuł 15

Kontrola warunków życia i pracy

1. Powinny być wydane postanowienia w sprawie kontrolowania przez właściwą władzę lub przez należycie uprawnione organy kraju imigracji warunków życia i pracy migrantów, w tym także warunków higienicznych.

2. Jeżeli chodzi o migracje czasowe, strony podejmą potrzebne środki, aby przy przeprowadzaniu tej kontroli uprawnieni przedstawiacie terytorium emigracji [a jeżeli chodzi o uchodźców lub osoby przesiedlone, przedstawiacie organu powołanego zgodnie z postanowieniami aktu międzynarodowego, który ma za zadanie ochronę uchodźców i osób przesiedlonych, nie korzystających z ochrony żadnego rządu] współpracowali z właściwą władzą lub z należycie uprawnionymi instytucjami terytorium imigracji.

3. W ustalonym czasie, którego trwanie określone zostanie przez strony, migranci korzystać będą ze specjalnej opieki, jeżeli chodzi o sprawy dotyczące warunków ich zatrudnienia.

4. Opieka nad warunkami zatrudnienia i życia będzie mogła być sprawowana bądź przez normalną służbę inspekcji pracy kraju imigracji, bądź przez służbę specjalną dla migrantów; w razie potrzeby środki te będą zastosowane we współpracy z zatwierdzonymi organizacjami dobrowolnymi.

5. Jeżeli zajdzie potrzeba, będą zastosowane środki, aby przedstawiacie terytorium emigracji [a jeżeli chodzi o uchodźców i osoby przesiedlone, przedstawiacie organu powołanego zgodnie z postanowieniami aktu międzynarodowego, który ma za zadanie ochronę uchodźców i osób przesiedlonych, nie korzystających z ochrony żadnego rządu] mogli współpracować z wymienionymi wyżej służbami.

Artykuł 16

Regulowanie sporów

1. W razie sporu pomiędzy migrantem a jego pracodawcą, migrant będzie miał dostęp do właściwych władz sądowych lub będzie mógł w każdy inny sposób przedłożyć swe skargi, zgodnie z ustawodawstwem terytorium imigracji.

2. Władze ustanowią każdą inną procedurę potrzebną do regulowania sporów powstających w związku z wykonaniem umowy.

Artykuł 17

Równość traktowania

l. Właściwa władza terytorium imigracji będzie traktować migrantów i członków ich rodzin, jeśli chodzi o zatrudnienia, do których mogą oni być przyjęci, nie mniej przychylnie niż własnych obywateli na podstawie postanowień ustawowych lub administracyjnych lub zbiorowych układów pracy.

2. Ta równość traktowania będzie stosowana bez różnicy narodowości, rasy, wyznania lub płci do migrantów, którzy przebywają legalnie w granicach terytorium imigracji, jeżeli chodzi o następujące sprawy:
a) jeśli sprawy te są regulowane przez ustawodawstwo lub zależą od władz administracyjnych;
i) wynagrodzenie (łącznie z zasiłkami rodzinnymi, gdy stanowią one część wynagrodzenia), czas pracy, odpoczynek tygodniowy, godziny nadliczbowe, płatne urlopy, ograniczenie pracy nakładczej, wiek dopuszczenia do pracy, nauka zawodu i szkolenie zawodowe, praca kobiet i młodocianych;
ii) przynależność do organizacji zawodowych i korzystanie z uprawnień wynikających z układów zbiorowych;
iii) dopuszczenie do szkół, do nauki zawodu i na kursy lub do szkół kształcenia zawodowego i technicznego z zastrzeżeniem, że nie będzie to z uszczerbkiem dla obywateli kraju imigracji;
iv) wczasy i urządzenia socjalne.
b) podatki, opłaty i składki z tytułu pracy, pobieranych od pracowników;
c) higiena, bezpieczeństwo i pomoc lekarska;
d) sprawy sądowe dotyczące kwestii objętych niniejszą umową.

Artykuł 18

Dostęp do zajęć i zawodów oraz prawo nabywania własności nieruchomej

Równość traktowania stosowana będzie również, jeżeli chodzi o:
a) dostęp do zajęć i zawodów w granicach przewidzianych przez ustawodawstwo krajowe;
b) nabywanie, posiadanie i przekazywanie własności miejskiej lub wiejskiej.

Artykuł 19

Odżywianie i artykuły żywnościowe

Migranci i członkowie ich rodzin korzystać będą z takiego samego traktowania jak pracownicy krajowi tego samego zawodu, jeżeli chodzi o zaopatrzenie w żywność.

Artykuł 20

Warunki mieszkaniowe

Właściwa władza terytorium imigracji powinna upewnić się, że migranci i członkowie ich rodzin posiadają higieniczne i przyzwoite mieszkanie, w miarę istnienia potrzebnej ilości mieszkań.

Artykuł 21

Zabezpieczenie społeczne

1. Obie strony ustalą oddzielnym porozumieniem sposób stosowania systemu zabezpieczenia społecznego do migrantów i osób pozostających na ich utrzymaniu.

2. Porozumienie to przewidywać będzie, że właściwa władza terytorium imigracji wyda przepisy dla zapewnienia migrantom i osobom pozostającym na ich utrzymaniu traktowania nie mniej korzystnego od tego, jakiego udziela obywatelom własnym, z wyjątkiem przypadków, w których od obywateli własnych wymagane są specjalne warunki dotyczące pobytu.

3. Porozumienie to powinno obejmować odpowiednie umowy w celu utrzymania na korzyść migrantów praw nabytych lub w toku nabywania według zasad Konwencji dotyczącej zachowania uprawnień migrantów z 1935 r., lub według każdego zrewidowanego tekstu tej Konwencji.

4. W wypadku migracji czasowych, porozumienie przewidywać będzie, że właściwa władza terytorium imigracji wyda przepisy w celu zapewnienia migrantom i osobom pozostającym na ich utrzymaniu traktowania nie mniej korzystnego od tego, jakiego udziela obywatelom własnym, przy czym w przypadku istnienia obowiązkowego systemu emerytalnego zawierane będą odpowiednie porozumienia dla zachowania przez migrantów praw nabytych lub w toku nabywania.

Artykuł 22

Umowy o zatrudnienie

1. W krajach, w których została ustanowiona wzorcowa umowa o zatrudnienie, indywidualna umowa o zatrudnienie migrantów będzie oparta na umowie wzorcowej, opracowanej przez strony dla głównych gałęzi działalności gospodarczej.

2. Indywidualna umowa o zatrudnienie, jeśli jest ona zawierana, powinna ustalać ogólne warunki angażu i pracy, przewidziane w odnośnej umowie wzorcowej, i powinna być przetłumaczona na język zrozumiały dla migranta. Jeden egzemplarz umowy powinien być doręczony migrantowi przed opuszczeniem przezeń terytorium emigracji lub w razie obopólnej zgody stron w ośrodku przyjęcia przy wjeździe do kraju imigracji. W tym przypadku powinno się poinformować migranta dokumentem pisemnym, dotyczącym go indywidualnie lub dotyczącym grupy, do której należy, o kategorii zawodowej, w jakiej będzie zatrudniony, i o innych warunkach pracy, a w szczególności o zapewnionej mu płacy minimalnej.

3. Indywidualna umowa o zatrudnienie powinna zawierać wszelkie potrzebne informacje, takie jak:
a) nazwisko i imię pracownika oraz miejsce i dzień urodzenia, jego sytuację rodzinną oraz miejsce zamieszkania i werbunku;
b) rodzaj pracy, jaka ma być wykonywana, i miejsce, gdzie ma się ona odbywać;
c) kategorię zawodową, do której jest zaklasyfikowany;
d) wynagrodzenie za zwykły czas pracy, za godziny nadliczbowe, za pracę nocną i pracę wykonywaną w dni świąteczne oraz sposób wypłaty;
e) ewentualne premie, odszkodowania i zasiłki;
f) warunki, w jakich pracodawca ma prawo dokonywać potrąceń z wynagrodzenia i ich wysokość;
g) warunki wyżywienia, gdy dostarcza go pracodawca;
h) czas trwania angażu i warunki odnowienia lub wypowiedzenia umowy o zatrudnienie;
i) warunki, na jakich dozwolony jest wjazd i pobyt na terytorium imigracji;
j) sposób regulowania kosztów podróży migrantów i członków ich rodzin;
k) jeżeli chodzi o migranta czasowego sposób regulowania kosztów podróży zwrotnej do kraju pochodzenia lub ewentualnie do kraju, z którego migrował;
l) przypadki, w których można rozwiązać umowę.

Artykuł 23

Zmiana zatrudnienia

1. Jeżeli migrant został zwerbowany do określonego zatrudnienia i zatrudnienie to, zdaniem właściwej władzy terytorium imigracji, nie odpowiada sprawności fizycznej lub zawodowej tego migranta, władza ta ułatwi mu z zastrzeżeniem postanowień umowy o zatrudnienie uzyskanie miejsca w innym zatrudnieniu, które odpowiada jego umiejętnościom i które może wykonywać w ramach ustawodawstwa krajowego.

2. Strony określą w oddzielnym porozumieniu odpowiednie sposoby w celu zapewnienia w okresach bezrobocia utrzymania migrantów i członków ich rodzin, pozostających na utrzymaniu i uprawnionych do towarzyszenia im lub połączenia się z nimi.

Artykuł 24

Stałość zatrudnienia

1. Jeżeli przed wygaśnięciem umowy pracownik migrujący staje się zbędny w przedsiębiorstwie lub w gałęzi działalności gospodarczej, do której został zaangażowany, właściwa władza terytorium imigracji ułatwi, przestrzegając warunków umowy, jego umieszczenie w innym zatrudnieniu, które odpowiada jego umiejętnościom i które może wykonywać w ramach ustawodawstwa krajowego.

2. W przypadku gdy migrant nie miałby prawa do świadczeń przewidzianych w systemie pomocy lub ubezpieczenia na wypadek bezrobocia, jego utrzymanie oraz członków jego rodziny pozostających na utrzymaniu, będzie przez cały okres pozostawania bez pracy zapewnione zgodnie z postanowieniami przewidzianymi w oddzielnym porozumieniu, jeśli nie będzie to sprzeczne z jego umową.

3. Postanowienia tego artykułu nie naruszą praw migranta do korzystania z przewidzianych ewentualnie w umowie o zatrudnienie korzyści w razie rozwiązania umowy przez pracodawcę.

Artykuł 25

Postanowienia dotyczące odesłania

1. Właściwa władza kraju imigracji zobowiąże się do nieodsyłania wbrew jego woli migranta i członków rodziny uprawnionych do towarzyszenia mu lub połączenia się z nim, jeżeli wskutek choroby lub wypadku migrant nie może dłużej wykonywać swego zawodu.

2. Rząd kraju imigracji zobowiąże się do nieodsyłania uchodźców lub osób przesiedlonych, jak też migrantów, którzy ze względów politycznych nie życzą sobie powrotu do kraju pochodzenia, jeżeli jest to inny kraj niż kraj werbunku, chyba że wyrażą formalnie żądanie na piśmie, skierowane tak do właściwej władzy kraju imigracji, jak i do przedstawicieli organu powołanego, zgodnie z postanowieniami aktu międzynarodowego, który ma za zadanie ochronę uchodźców i osób przesiedlonych, nie korzystających z ochrony żadnego rządu.

Artykuł 26

Podróż powrotna

1. Koszty podróży powrotnej migranta wprowadzonego na terytorium imigracji — w zastosowaniu planu popieranego przez rząd tego terytorium — który jest zmuszony do opuszczenia swego zatrudnienia z przyczyn od niego niezależnych, a którego nie udało się umieścić w innym zatrudnieniu, które może wykonywać w ramach ustawodawstwa krajowego, będą regulowane następująco:
a) koszty powrotnej podróży migranta i osób pozostających na jego utrzymaniu nie będą w żadnym razie obciążały migranta;
b) dwustronne porozumienia dodatkowe sprecyzują tryb regulowania kosztów podróży powrotnej;
c) w każdym razie i w przypadku, gdy żadne postanowienie nie zostało włączone w tym przedmiocie do układu dwustronnego, w informacjach udzielanych migrantom przy werbunku wskazana będzie osoba lub organ odpowiadający za koszty ewentualnego powrotu w warunkach przewidzianych w niniejszym artykule.

2. Zgodnie z metodami współpracy i konsultacji, na które wyrażona została zgoda w myśl art. 28 niniejszego porozumienia, obie strony określą, jakie środki należy zastosować dla zorganizowania powrotu tych migrantów i zapewnienia im w czasie drogi warunków higieny i bytu oraz opieki, z czego korzystali w czasie podróży w pierwszą stronę.

3. Właściwa władza terytorium emigracji zwolni przy wyjeździe z wszelkich opłat celnych:
a) rzeczy osobiste,
b) przenośne narzędzia ręczne i sprzęt podręczny, jakie normalnie posiadają pracownicy dla wykonywania zajęcia, które były przez dłuższy czas w ich posiadaniu i użyciu i które są przeznaczone do używania przez nich przy wykonywaniu zawodu.

Artykuł 27

Podwójne opodatkowanie

Obie strony określą w oddzielnym porozumieniu środki, jakie należy zastosować dla umknięcia podwójnego opodatkowania zarobków migrujących pracowników.

Artykuł 28

Metody konsultacji i współpracy

1. Obie strony ustalą metody konsultacji i współpracy potrzebne dla zapewnienia stosowania postanowień porozumienia.

2. Na życzenie przedstawicieli obu stron. Międzynarodowe Biuro Pracy przyłączy się do tej konsultacji i współpracy.

Artykuł 29

Postanowienia końcowe

1. Obie strony ustalą czas trwania niniejszego porozumienia, jak też termin jego wypowiedzenia.

2. Strony określą również, które postanowienia niniejszego porozumienia pozostaną w mocy po jego wygaśnięciu.

ZALECENIE Nr 86 MIĘDZYNARODOWEJ ORGANIZACJI PRACY dotyczące pracowników migrujących (zrewidowane), z 1949 r.

ZALECENIE Nr 86
MIĘDZYNARODOWEJ ORGANIZACJI PRACY
dotyczące pracowników migrujących (zrewidowane), z 1949 r.