ZALECENIE Nr 97
Sesja Konferencji: 36
MIĘDZYNARODOWEJ ORGANIZACJI PRACY
dotyczące ochrony zdrowia pracowników w miejscach pracy.Konferencja Ogólna Międzynarodowej Organizacji Pracy,
zwołana do Genewy przez Radę Administracyjną Międzynarodowego Biura Pracy i zebrana tam w dniu 4 czerwca 1953 r. na trzydziestej szóstej sesji,
postanowiwszy przyjąć niektóre wnioski dotyczące ochrony zdrowia pracowników w miejscach pracy, która to sprawa stanowi piąty punkt porządku dziennego sesji,
postanowiwszy, że wnioski te zostaną ujęte w formę zalecenia,
przyjmuje dnia dwudziestego piątego czerwca tysiąc dziewięćset pięćdziesiątego trzeciego roku następujące Zalecenie, które otrzyma nazwę: Zalecenie dotyczące ochrony zdrowia pracowników, z 1953 r.:
I. TECHNICZNE ŚRODKI OCHRONY PRZED RYZYKIEM ZAGRAŻAJĄCYM ZDROWIU PRACOWNIKÓW1. Ustawodawstwo krajowe powinno zawierać postanowienia dotyczące metod zapobiegających ryzyku oraz zmniejszających lub usuwających ryzyko, zagrażające zdrowiu w miejscach pracy, w tym metod, których stosowanie mogłoby być potrzebne i odpowiednie w odniesieniu do specjalnego ryzyka, zagrażającego zdrowiu pracowników.
2. Pracodawca powinien zastosować wszelkie właściwe środki, aby ogólne warunki istniejące w miejscach pracy umożliwiały zapewnienie dostatecznej ochrony zdrowia zainteresowanych pracowników, a w szczególności aby:
a) śmiecie i odpadki nie gromadziły się w stopniu mogącym szkodzić zdrowiu;
b) powierzchnia i wysokość pomieszczeń pracy były wystarczające dla uniknięcia zatłoczenia ich nadmierną liczbą pracowników i wszelkiego nagromadzenia maszyn, materiałów lub produktów;
c) zostało zapewnione odpowiednie i dostosowane do potrzeb oświetlenie naturalne lub sztuczne, albo też jedno i drugie;
d) zostały zapewnione należyte warunki atmosferyczne dla uniknięcia niedostatecznego zaopatrzenia w powietrze i niewystarczającej cyrkulacji powietrza, zanieczyszczenia powietrza, niebezpiecznych przeciągów, nagłych zmian temperatury i w miarę możności nadmiernej wilgoci, nadmiernego gorąca lub chłodu i przykrych odorów;
e) należyte urządzenia sanitarne i urządzenia do mycia się, jak też woda do picia, były do dyspozycji w odpowiednich miejscach, w dostatecznych ilościach i w zadowalających warunkach;
f) gdy pracownicy muszą zmieniać odzież przy rozpoczęciu lub zakończeniu pracy, rozporządzali oni szatniami lub innymi odpowiednimi urządzeniami;
g) gdy pracownikom nie wolno spożywać posiłków lub napojów na stanowiskach pracy, mieli oni do swej dyspozycji odpowiednie pomieszczenie dla spożywania posiłków, chyba że zastosowano odpowiednie środki, aby mogli je spożywać gdzie indziej;
h) szkodliwe dla zdrowia pracowników hałasy i drgania były usuwane lub tłumione tak dalece jak to tylko możliwe;
i) substancje szkodliwe były składane w warunkach całkowitego bezpieczeństwa.3.1) W celu zapobieżenia ryzyku grożącemu zdrowiu pracowników w miejscach pracy, jego zmniejszenia lub usunięcia, należy zastosować wszelkie odpowiednie środki:
a) dla zastąpienia substancji lub procesów szkodliwych przez substancje lub procesy nieszkodliwe lub mniej niebezpieczne;
b) dla zapobieżenia wydzielania się substancji szkodliwych i ochrony pracowników przed niebezpiecznymi promieniowaniami;
c) dla wykonywania prac niebezpiecznych w oddzielnych pomieszczeniach lub budynkach, w których znajduje się możliwie najmniejsza liczba pracujących;
d) dla wykonywania prac niebezpiecznych w urządzeniach zamkniętych, aby uniknąć stykania się przez ludzi z niebezpiecznymi substancjami i ulatnianiem się do atmosfery pomieszczeń pyłów, dymów, gazów, włókien, par lub mgieł w ilościach mogących stanowić niebezpieczeństwo dla zdrowia;
e) dla wchłaniania w miejscu wydzielania się lub w pobliżu tego miejsca, za pomocą mechanicznego wciągania, systemu wentylacji lub innych odpowiednich sposobów, pyłów, dymów, gazów, włókien, par lub mgieł szkodliwych, gdy nie ma możności uniknięcia narażania się na te czynniki przez stosowanie metod wymienionych powyżej w ustępach a) do d);
f) dla zaopatrzenia pracowników w odzież ochronną, w odpowiedni sprzęt i inne potrzebne środki ochrony indywidualnej, by zabezpieczyć ich przed działaniem szkodliwych czynników, gdy inne środki dla ochrony zdrowia pracowników przed tymi czynnikami nie dają się zastosować lub nie zapewniają dostatecznej ochrony, i dla pouczenia pracowników co do sposobu posługiwania się nimi.
2) Gdy specjalne ryzyko przy pracy wymaga użycia odzieży lub sprzętu ochronnego, wymienionego powyżej w ust. f), powinien ich dostarczać, dbać o ich czyszczenie i utrzymanie pracodawca. Gdy ta odzież lub sprzęt mogą być skażone przez substancje trujące lub niebezpieczne, powinny być, poza okresami ich używania przy pracy lub oczyszczenia i utrzymywania przez pracodawcę, przechowywane w miejscach całkowicie oddzielonych, gdzie nie zagrażają zarażeniem zwykłej odzieży pracownika.
3) Władze krajowe powinny zachęcać do stosowania, a w razie potrzeby same podjąć badanie środków wymienionych powyżej w ust. l) i popierać wprowadzanie w życie wyników takich badań; pracodawcy powinni również podjąć takie badania dobrowolnie.4.1) Pracownicy powinni być informowani:
a) o konieczności stosowania środków ochronnych, wymienionych powyżej w ustępach 2 i 3;
b) o ciążącym na nich obowiązku współpracy przy ich stosowaniu i niehamowaniu dobrego ich funkcjonowania;
c) o ciążącym na nich obowiązku właściwego korzystania z urządzeń i sprzętu ochronnego przewidzianego dla ich ochrony.
2) Konsultacje z pracownikami co do środków, jakie należy zastosować, powinny być uważane za ważny sposób uzyskania ich współpracy.5.1) Atmosfera pomieszczeń pracy, w których są wyrabiane, przerabiane lub używane niebezpieczne lub szkodliwe substancje, powinna być okresowo badana, w dostatecznie bliskich odstępach czasu, w celu sprawdzenia, że powietrze nic zawiera pyłów, dymów, gazów, włókien, par lub mgieł trujących lub drażniących w ilościach mogących stanowić niebezpieczeństwo dla zdrowia. Właściwe władze powinny od czasu do czasu ogłaszać na użytek wszystkich zainteresowanych dostępne informacje dotyczące najwyższej dopuszczalnej koncentracji substancji szkodliwych.
2) Władza powołana do ochrony zdrowia pracowników w miejscach pracy powinna być uprawniona do określania okoliczności, w jakich zachodzi potrzeba analizy powietrza w pomieszczeniach wyżej wymienionych, oraz sposobu dokonywania tych analiz. Powinny one być robione lub kontrolowane przez wykwalifikowany personel, a w razie potrzeby przez wykwalifikowany personel lekarski, mający pewne doświadczenia w zakresie medycyny pracy.6. Właściwa władza powinna wszelkimi sposobami, na przykład za pomocą ogłoszeń wywieszanych w miejscach pracy, zwracać uwagę zainteresowanych pracodawców i pracowników, na specjalne ryzyko, na które narażeni są pracownicy, i na środki ostrożności, jakie należy stosować, aby im zapobiegać.
7. Właściwa władza powinna przewidzieć w skali krajowej konsultacje między inspekcją pracy lub wszelką inną władzą, powołaną do ochrony zdrowia pracowników w miejscach pracy, a organizacjami zainteresowanych pracodawców i pracowników w celu zastosowania postanowień ustępów 2, 3, 4, 5 i 6.
II. BADANIA LEKARSKIE8.1) Ustawodawstwo krajowe powinno zawierać specjalne postanowienia dotyczące badania lekarskiego pracowników zatrudnionych przy pracach stanowiących szczególne ryzyko dla zdrowia.
2) Zatrudnienie pracowników przy pracach stanowiących szczególne ryzyko dla zdrowia powinno być uzależnione:
a) bądź od badania lekarskiego, dokonanego na krótko przed lub po przyjęciu pracy;
b) bądź od okresowego badania lekarskiego;
c) bądź od obu rodzajów badania lekarskiego, wymienionych w ustępach powyższych a) i b).
3) Ustawodawstwo krajowe powinno określić lub zezwolić właściwej władzy na określenie, od czasu do czasu, po konsultacji z organizacjami zainteresowanych pracodawców i pracowników:
a) rodzaje ryzyka, co do którego badania lekarskie powinny się odbywać i okoliczności, w jakich powinny one być podjęte;
b) ryzyko, w stosunku do którego należałoby przewidzieć badania lekarskie przy wstępowaniu do pracy lub okresowe badanie lekarskie, albo jedno i drugie;
c) przy należytym uwzględnieniu charakteru i stopnia ryzyka oraz szczególnych okoliczności - maksymalne odstępy czasu, w jakich badania okresowe powinny się odbywać.9. Badania lekarskie wskazane w poprzednim ustępie powinny się odbywać w celu:
a) możliwie najwcześniejszego wykrycia oznak określonej choroby zawodowej lub specjalnych skłonności do takiej choroby;
b) określenia, w razie ryzyka takiej choroby zawodowej, czy istnieje przeciwskazanie z punktu widzenia lekarskiego zatrudnienia lub dalszego zatrudniania zainteresowanego daną pracą.10.1) Gdy z punktu widzenia lekarskiego nie zachodzi żadne przeciwwskazanie co do zatrudnienia zainteresowanego daną pracą, w przypadku ryzyka określonej choroby zawodowej, powinno być wydane odpowiednie zaświadczenie zgodnie ze wskazówkami właściwej władzy.
2) Zaświadczenie to powinno być przechowywane przez pracodawcę i udostępniane przedstawicielom inspekcji pracy lub wszelkiej innej władzy, powołanej do ochrony zdrowia pracowników w miejscach pracy.
3) Zaświadczenie to powinno być udostępniane zainteresowanemu pracownikowi.11. Badań lekarskich powinien dokonywać wykwalifikowany lekarz, który w razie możności powinien mieć wiadomości z dziedziny medycyny pracy.
12. Należy zastosować odpowiednie środki dla zabezpieczenia tajemnicy lekarskiej przy badaniach lekarskich oraz przy rejestracji i przechowywaniu związanych z tym dokumentów.
13.1) Badania lekarskie przeprowadzane zgodnie z mniejszym zaleceniem nie powinny pociągać żadnego wydatku dla zainteresowanego pracownika.
2) Czas przebyty na takich badaniach nie powinien powodować żadnego potrącenia z zarobku, gdy sprawa ta regulowana jest przez ustawodawstwo krajowe; w wypadkach, gdy jest regulowana przez układy zbiorowe, warunki powinny być zgodne z danym układem.
III. ZGŁASZANIE CHORÓB ZAWODOWYCH14.1) Ustawodawstwo krajowe powinno wymagać zgłaszania wypadków choroby zawodowej, stwierdzonych lub podejrzanych.
2) Zgłaszanie to powinno być wymagane w celu:
a) zastosowania środków zapobiegawczych i ochronnych i kontrolowania ich faktycznego stosowania;
b) badania warunków pracy i innych okoliczności, które spowodowały lub przypuszczalnie stały się przyczyną chorób zawodowych;
c) przystąpienia do sporządzania statystyk chorób zawodowych;
d) zezwolenia na wprowadzenie lub rozwijanie środków, mających zapewnić ofiarom chorób zawodowych odszkodowanie przewidziane za te choroby.
3) Zgłoszenie powinno być składane inspekcji pracy lub wszelkiej innej władzy powołanej do ochrony zdrowia pracowników w miejscach pracy.15. Ustawodawstwo krajowe powinno:
a) określić osoby, do których należy zgłaszanie wypadków choroby zawodowej stwierdzonej lub podejrzanej;
b) przewidzieć tryb zgłaszania wypadków choroby zawodowej jak też informacje, jakie należy dostarczyć przy takim zgłoszeniu, a mianowicie określić:
i) wypadki, w jakich zgłoszenie powinno nastąpić natychmiast i wypadki, w których wystarcza zgłoszenie w określonych odstępach czasu;
ii) w wypadkach wymagających natychmiastowego zgłoszenia, terminy, w jakich to zgłoszenie winno być dokonane, po rozpoznaniu stwierdzonego lub podejrzanego wypadku choroby zawodowej;
iii) w wypadkach, w których wystarcza zgłoszenie w określonych odstępach czasu, odstępy czasu, w jakich to zgłoszenie jest wymagane.16. Zgłoszenie powinno zawierać wszelkie celowe i potrzebne informacje, aby umożliwić władzy zajmującej się ochroną zdrowia pracowników w miejscach pracy, wykonanie swych zadań, a w szczególności następujące dane:
a) wiek i płeć zainteresowanego;
b) zawód i przemysł, gdzie zainteresowany był zatrudniony ostatnio lub w chwili zgłoszenia;
c) nazwę i adres przedsiębiorstwa, gdzie zainteresowany był zatrudniony ostatnio lub w chwili zgłoszenia;
d) rodzaj choroby lub zatrucia;
e) czynnik szkodliwy i praca, którym przypisuje się chorobę lub zatrucie;
f) nazwę i adres przedsiębiorstwa, w którym pracownik przypuszcza, że był narażony na ryzyko, któremu przypisuje się chorobę lub zatrucie;
g) jeśli osoba zgłaszająca może to uczynić, datę rozpoczęcia, a w danym razie zaprzestania wystawienia na ryzyko w każdym z zawodów lub przemysłów, w których zainteresowany pracownik był lub mógłby być wystawiony na to ryzyko.17. Właściwa władza powinna ustalić, po konsultacji z zainteresowanymi organizacjami pracodawców i pracowników, wykaz chorób zawodowych lub kategorii przypadków, wymagających zgłaszania, ze wskazaniem objawów, i wprowadzać od czasu do czasu do tego wykazu zmiany, jakich mogą wymagać okoliczności lub jakie mogą być potrzebne bądź wskazane.
IV. PIERWSZA POMOC I OPIEKA18.1) Należy przewidzieć w miejscach pracy środki pierwszej pomocy i opieki w razie wypadku, choroby zawodowej, zatrucia lub niedomagania.
2) Ustawodawstwo krajowe powinno określić szczegółowy tryb stosowania powyższego postanowienia.
V. POSTANOWIENIA OGÓLNE19. W niniejszym Zaleceniu, za każdym razem gdy jest mowa o ustawodawstwie „krajowym" lub o władzy „krajowej", określenia te winny być rozumiane, gdy chodzi o państwo federalne, zarówno jako ustawodawstwo lub władza państwa federalnego, jak też ustawodawstwo lub właściwa władza stanów, prowincji i kantonów lub innych jednostek, składających się na państwo federalne.