ZALECENIE Nr 139 MIĘDZYNARODOWEJ ORGANIZACJI PRACY dotyczące problemów zatrudnienia wynikających z postępu technicznego na statku. Sesja Konferencji: 55 Konferencja Ogólna Międzynarodowej Organizacji Pracy, zwołana do Genewy przez Radę Administracyjną Międzynarodowego Biura Pracy i zebrana tam w dniu 14 października 1970 r. na pięćdziesiątej piątej sesji, zważywszy, że w okresie coraz szybszych zmian w metodach eksploatacji statków handlowych, zarówno pod względem technicznym, jak i organizacyjnym, jak też ich aspektów ekonomicznych, należy poświęcić szczególną uwagę mogącym z nich wyniknąć problemom zatrudnienia w celu ochrony i poprawy warunków marynarzy, zapewnienia przemysłowi morskiemu wystarczającej i odpowiedniej siły roboczej oraz ogólnego zapewnienia wszystkim zainteresowanym maksymalnych korzyści z postępu technicznego, zważywszy, że przy opracowywaniu i realizacji krajowych i regionalnych planów dotyczących siły roboczej w ramach Światowego Programu Zatrudnienia Międzynarodowej Organizacji Pracy należałoby poświęcić dostateczną uwagę rozwojowi zapotrzebowania przemysłu morskiego na siłę roboczą, stwierdziwszy, że Międzynarodowa Organizacja Pracy może technicznie współdziałać w planowaniu i rozwoju siły roboczej dla przemysłu morskiego, w szczególności przez wprowadzenie i przystosowywanie morskich programów szkoleniowych do wymagań stawianych przez nowoczesne statki handlowe, biorąc pod uwagę postanowienia istniejących międzynarodowych konwencji i zaleceń w sprawie pracy, które mogą dotyczyć problemów zatrudnienia wynikających z postępu technicznego, a w szczególności postanowienia Konwencji dotyczącej pośrednictwa pracy dla marynarzy, z 1920 r., Konwencji dotyczącej rent marynarzy, z 1946 r., Konwencji i Zalecenia dotyczących organizacji służby zatrudnienia, z 1948 r., Zalecenia dotyczącego rozwiązania stosunku pracy, z 1963 r., oraz Konwencji i Zalecenia dotyczących polityki zatrudnienia, z 1964 r., stwierdziwszy, że przyjęcie programu działania mającego wyraźnie na celu zaspokojenie potrzeb przemysłu morskiego jest bardzo istotne, postanowiwszy przyjąć niektóre wnioski dotyczące problemów wynikających z technicznego rozwoju i unowocześnienia statków, która to sprawa stanowi czwarty punkt porządku dziennego sesji, postanowiwszy, że wnioski te zostaną ujęte w formę zalecenia, przyjmuje dnia dwudziestego dziewiątego października tysiąc dziewięćset siedemdziesiątego roku następujące Zalecenie, które otrzyma nazwę: Zalecenie dotyczące zatrudnienia marynarzy (postęp techniczny), z 1970 r.: I. PLANOWANIE SIŁY ROBOCZEJ 1. Każdy Członek posiadający przemysł morski powinien zapewnić ustanowienie, w ramach polityki zatrudnienia swego kraju, krajowych planów dotyczących siły roboczej w tym przemyśle. 2. Przy opracowywaniu tego rodzaju planów należy brać pod uwagę: a) wnioski wynikające z okresowych badań wielkości siły roboczej w żegludze, rodzaju i rozmiarów zatrudnienia, podziału pracującej ludności według wieku i kategorii zawodowych oraz przewidywanych tendencji rozwojowych w tych dziedzinach; b) badania tendencji rozwojowych nowej techniki w krajowym, jak i zagranicznym przemyśle morskim, w szczególności w związku ze zmianami strukturalnymi w przemyśle, polegającymi na: i) zmianach technicznych i organizacyjnych metod eksploatacji statków; ii) zmianach w liczebności załogi i w ilości pracy na różnych typach statków; c) przewidywania, w świetle wyżej wspomnianych badań, przypuszczalnego zapotrzebowania w przyszłości, w kolejnych okresach, na marynarzy różnych kategorii i różnych stopni. 3. Plany dotyczące siły roboczej powinny być tak opracowane, żeby armatorzy i marynarze, jak również społeczeństwo jako całość, mogli czerpać możliwie jak największe korzyści z rozwoju techniki i żeby marynarze byli zabezpieczeni przed trudnościami, jakie mogłyby wyniknąć z tego rozwoju dla ich zatrudnienia. 4. 1) Jeśli plany dotyczące siły roboczej nie są ustanawiane przez przedstawicieli organizacji armatorów i organizacji marynarzy, należy przy opracowywaniu i późniejszym ich uściślaniu konsultować się z tymi organizacjami oraz powoływać je do współpracy i uczestniczenia w praktycznej realizacji tych planów. 2) Armatorzy i marynarze —jak i ich różnorodne organizacje — powinni regularnie konsultować się wzajemnie na temat problemów zatrudnienia wynikających z rozwoju techniki. II. REKRUTACJA I ZATRUDNIENIE 5. Rekrutacja marynarzy do przemysłu morskiego powinna uwzględniać istniejące plany dotyczące siły roboczej oraz zawarte w nich przewidywania. 6. 1) Zmiany w zatrudnieniu morskiej siły roboczej powinna ułatwiać służba zatrudnienia, zorganizowana w skuteczny sposób. 2) Jeżeli pośrednictwem w zatrudnianiu marynarzy zajmują się specjalne biura zatrudnienia, zobowiązane również do poszukiwania miejsc pracy na lądzie, wówczas ścisła współpraca między tymi biurami a ogólną publiczną służbą zatrudnienia powinna ułatwić zatrudnienie marynarzy w takich miejscach pracy. 7. 1) Ze względu na naturalne zmniejszanie stanu załóg, czynniki odpowiedzialne powinny przedsięwziąć skuteczne środki w celu usunięcia lub możliwie największego ograniczenia skutków wszelkiej redukcji personelu pływającego przewidując, na przykład, możliwość zatrudnienia na wielu rodzajach statków w miarę, jak na to okoliczności pozwalają, i organizowanie w razie potrzeby kursów dokształcających. 2) Selekcja marynarzy, dotkniętych redukcją siły roboczej, powinna się odbywać według przyjętych kryteriów i odpowiadać specyficznym warunkom przemysłu morskiego. 8. Bieżące informacje na temat zmian technicznych na statkach powinny być udostępniane marynarzom i kandydatom do zawodu marynarza. III. SZKOLENIE I DOKSZTAŁCANIE ZAWODOWE 9. Jeżeli zmiany techniki wymagają podjęcia badań nad potrzebą szkolenia marynarzy i dopomagania im w przystosowaniu się do tych zmian, należy wziąć pod uwagę postanowienia Zalecenia dotyczącego szkolenia zawodowego marynarzy, z 1970 r. 10. Jeżeli rozwój techniczny powoduje zmiany funkcji i kwalifikacji, które mogą dotknąć marynarzy, należy zrewidować przygotowanie podstawowe zainteresowanych (łącznie z personelem dyplomowanym), uwzględniając te zmiany tak aby zapewnić marynarzom odpowiednie przygotowanie do funkcji, jakie będą musieli wykonywać. 11. Jeżeli tego wymaga rodzaj zmian technicznych, należy rozpatrzyć możliwości doszkolenia marynarzy, tak aby mogli w pełni wykorzystać udogodnienia płynące z tych zmian. 12. Jeżeli wprowadzenie nowej techniki może wpłynąć na stan liczebny załogi lub wymagania kwalifikacyjne, lub spowodować znaczne zmiany w obowiązkach i funkcjach różnych kategorii marynarzy, powinny odbyć się konsultacje z organizacjami armatorów i marynarzy oraz między tymi organizacjami. 13. Zmiany w obowiązkach i funkcjach różnych kategorii marynarzy należy uprzednio jasno i dostatecznie wytłumaczyć zainteresowanym. IV. STAŁOŚĆ ZATRUDNIENIA I ZAROBKÓW 14.1) Należy rozważyć opracowanie systemów przepisów zapewniających marynarzom regularne zatrudnienie i zarobki oraz utrzymanie odpowiednich załóg na statkach. 2) Systemy te mogłyby, na przykład, przewidywać umowy o pracę z przedsiębiorstwem lub przemysłem morskim dla marynarzy posiadających odpowiednie kwalifikacje. 15. Należy rozpatrzyć środki, które — w ramach krajowego systemu ubezpieczeń społecznych lub w inny sposób — zapewniłyby marynarzom odpowiednie zasiłki w okresie bezrobocia. 16.1) Należy podjąć wysiłki w celu uwzględnienia potrzeb marynarzy, zwłaszcza starszych wiekiem, mających szczególne trudności w przystosowaniu się do rozwoju technicznego. 2) Spośród możliwych środków, należy wziąć pod uwagę: a) przeszkolenie zainteresowanych w celu umożliwienia im znalezienia zatrudnienia w innych przemysłach, zorganizowane staraniem rządu lub za pomocą innych istniejących systemów; b) środki zmierzające do zapewnienia stosownych świadczeń — w ramach systemu ubezpieczeń społecznych lub innego systemu — tym, którzy odchodzą z przemysłu morskiego przed osiągnięciem normalnego wieku emerytalnego. V. WSPÓŁPRACA MIĘDZYNARODOWA 17. Aby zapobiec znalezieniu się marynarzy zatrudnionych na obcych statkach w trudnej sytuacji na skutek zmian technicznych na tych statkach, rządy oraz organizacje armatorów i zainteresowanych marynarzy powinny we właściwym czasie konsultować się i współpracować ze sobą w celu: a) stopniowego przystosowywania marynarzy do rozwoju wymagań stawianych pracy marynarzy w obcych krajach, w których są oni zatrudnieni na statkach; b) zmniejszania skutków nadwyżki siły roboczej przez wspólne stosowanie odpowiednich postanowień niniejszego Zalecenia.