ZALECENIE Nr 144 MIĘDZYNARODOWEJ ORGANIZACJI PRACY dotyczące ochrony przed niebezpieczeństwem zatrucia benzenem. Sesja Konferencji: 56 Konferencja Ogólna Międzynarodowej Organizacji Pracy, zwołana do Genewy przez Radę Administracyjną Międzynarodowego Biura Pracy i zebrana tam w dniu 2 czerwca 1971 r. na pięćdziesiątej szóstej sesji, przyjąwszy Konwencję dotyczącą benzenu, z 1971 r., postanowiwszy przyjąć niektóre wnioski dotyczące ochrony przed niebezpieczeństwem zatrucia benzenem, która to sprawa stanowi szósty punkt porządku dziennego sesji, postanowiwszy, że wnioski te zostaną ujęte w formę zalecenia, przyjmuje dnia dwudziestego trzeciego czerwca tysiąc dziewięćset siedemdziesiątego pierwszego roku następujące Zalecenie, które otrzyma nazwę: Zalecenie dotyczące benzenu, z 1971 r.: I. ZAKRES STOSOWANIA 1. Niniejsze Zalecenie ma zastosowanie do wszystkich czynności związanych z narażeniem pracowników na działanie: a) aromatycznego węglowodoru benzenu C6H6, zwanego dalej „benzenem"; b) produktów zawierających ponad 1 % benzenu, zwanych dalej „produktami zawierającymi benzen"; zawartość benzenu powinna być oznaczona metodami analitycznymi zalecanymi przez właściwe organizacje międzynarodowe. 2. Niezależnie od postanowień ust. 1 niniejszego Zalecenia, zawartość benzenu w produktach nie wymienionych pod lit. b) tego ustępu powinna być stopniowo zmniejszana do możliwie najniższego poziomu, jeżeli wymaga tego ochrona zdrowia pracowników. II. OGRANICZENIE UŻYWANIA BENZENU 3. 1) W każdym wypadku, gdy można wykorzystać produkty zastępcze nieszkodliwe lub mniej szkodliwe, powinny one być użyte zamiast benzenu lub produktów zawierających benzen. 2) Punktu 1) niniejszego ustępu nie stosuje się do: a) produkcji benzenu; b) użycia benzenu do syntezy chemicznej; c) użycia benzenu w paliwach silnikowych; d) prac analitycznych i badawczych prowadzonych w laboratoriach. 4. 1) Użycie benzenu i produktów zawierających benzen powinno być zakazane w pewnych pracach, które zostaną określone przez ustawodawstwo krajowe. 2) Zakaz ten powinien obejmować przynajmniej używanie benzenu i produktów zawierających benzen jako rozpuszczalników, z wyjątkiem procesów przeprowadzanych w aparatach zamkniętych lub przy zastosowaniu innych metod, zapewniających takie same warunki bezpieczeństwa. 5. Sprzedaż pewnych produktów przemysłowych zawierających benzen (takich jak farby, lakiery, mastyksy, kleje, lepiszcze, atramenty i różne roztwory), określonych przez ustawodawstwo krajowe, powinna być zabroniona w wypadkach ustalonych przez właściwą władzę. III. ŚRODKI TECHNICZNE BEZPIECZEŃSTWA I HIGIENY PRACY 6. 1) Należy zastosować środki techniczne bezpieczeństwa i higieny pracy w celu zapewnienia skutecznej ochrony pracowników narażonych na działanie benzenu lub produktów zawierających benzen. 2) Niezależnie od postanowień ust. 1 niniejszego Zalecenia, należy zastosować takie środki również w wypadku, gdy pracownicy są narażeni na takie działanie produktów zawierających benzen, w ilości mniejszej niż 1%, jeżeli jest to konieczne do zapobieżenia, aby koncentracja benzenu w powietrzu w miejscach pracy nie przekraczała maksimum ustalonego przez właściwą władzę. 7. 1) W pomieszczeniach, w których benzen lub produkty zawierające benzen są wytwarzane lub używane, albo w których dokonuje się nimi manipulacji, należy zastosować wszelkie niezbędne środki w celu zapobieżenia wydostawaniu się par benzenu do powietrza w miejscach pracy. 2) W razie, gdy pracownicy są narażeni na działanie benzenu lub produktów zawierających benzen, pracodawca powinien podjąć niezbędne kroki, aby koncentracja benzenu w powietrzu w miejscach pracy nie przekraczała maksimum, które określi właściwa władza, na poziomie nie przekraczającym górnej granicy 25 części na jeden milion (80 mg/m3). 3) Maksymalna koncentracja benzenu przewidziana w pkt. 2) niniejszego ustępu powinna być jak najszybciej obniżona, jeżeli orzeczenie lekarskie uzna to za pożądane. 4) Właściwa władza powinna wydać wytyczne określające tryb postępowania, mającego na celu oznaczenie koncentracji benzenu w powietrzu w miejscach pracy. 8. 1) Prace obejmujące użycie benzenu lub produktów zawierających benzen powinny być przeprowadzane, jeżeli to jest możliwe, w aparacie zamkniętym. 2) Jeżeli użycie aparatu zamkniętego nie jest możliwe, miejsca pracy, w których używa się benzenu lub produktów zawierających benzen, powinny być wyposażone w skuteczne środki zapewniające usuwanie pary benzenu w stopniu niezbędnym do ochrony zdrowia pracowników. 3) Należy podjąć starania, aby odpady zawierające ciekły benzen lub pary benzenu nie zagrażały zdrowiu pracowników. 9. 1) Pracownicy, którzy mogą mieć kontakt z ciekłym benzenem lub produktami ciekłymi zawierającymi benzen, powinni być wyposażeni w dostateczne środki osobistej ochrony przeciwko ryzyku absorbcji benzenu przez skórę. 2) Pracownicy, którzy ze szczególnych przyczyn mogą być narażeni na działanie benzenu skoncentrowanego w powietrzu w miejscach pracy w ilości przekraczającej maksimum przewidziane w pkt. 2) ust. 7 niniejszego Zalecenia, powinni być wyposażeni w odpowiednie środki ochrony osobistej przeciwko ryzyku wdychania pary benzenu; czas trwania narażenia powinien być możliwie najbardziej ograniczony. 10. Każdy pracownik, narażony na działanie benzenu lub produktów zawierających benzen, powinien nosić odpowiednią odzież roboczą. 11. Używanie przez pracowników benzenu lub produktów zawierających benzen do mycia rąk lub czyszczenia odzieży roboczej powinno być zabronione. 12. Do pomieszczeń, w których benzen lub produkty zawierające benzen są wytwarzane lub używane, albo w których dokonuje się manipulacji nimi, nie można przynosić żywności ani jej w nich spożywać. Należy zabronić palenia tytoniu w tych pomieszczeniach. 13. W przedsiębiorstwach, w których benzen lub produkty zawierające benzen są wytwarzane lub używane, albo w których dokonuje się nimi manipulacji, pracodawca powinien poczynić odpowiednie kroki, aby pracownicy mogli korzystać: a) z odpowiednich urządzeń do mycia zainstalowanych w odpowiednich miejscach i w wystarczającej ilości oraz utrzymywanych w zadowalającym stanie; b) z odpowiednich pomieszczeń i urządzeń do spożywania posiłków, jeżeli nie podjęto właściwych kroków, aby mogli spożywać posiłki gdzie indziej; c) z szatni lub innych odpowiednich miejsc, w których mogliby przechowywać odzież roboczą oddzielnie od zwykłej odzieży. 14. 1) Środki ochrony osobistej przewidziane w ust. 9 i odzież robocza przewidziana w ust. 10 niniejszego Zalecenia powinny być dostarczane, czyszczone i należycie utrzymywane przez pracodawcę. 2) Zainteresowani pracownicy powinni być zobowiązani do używania tych środków ochrony osobistej i odzieży roboczej oraz dbać o nie. IV. OPIEKA LEKARSKA 15. 1) Pracownicy, którzy mają wykonywać prace związane z narażeniem na działanie benzenu lub produktów zawierających benzen, powinni być poddani: a) przed zatrudnieniem dokładnemu badaniu lekarskiemu, łącznie z badaniem krwi, w celu stwierdzenia, czy nadają się do zatrudnienia; b) późniejszym okresowym badaniom, obejmującym badania biologiczne (łącznie z badaniem krwi), w odstępach czasu ustalonych przez ustawodawstwo krajowe, nie przekraczających jednego roku. 2) Właściwa władza w każdym kraju, po konsultacji z najbardziej reprezentatywnymi organizacjami zainteresowanych pracodawców i pracowników, jeżeli takie istnieją, może zezwolić na odstępstwa od obowiązków przewidzianych w pkt. 1) niniejszego ustępu w odniesieniu do określonych kategorii pracowników. 16. Przy okazji badań lekarskich zainteresowani pracownicy powinni otrzymać pisemne instrukcje dotyczące stosowania środków ochrony przed narażeniem zdrowia na działanie benzenu. 17. Badania lekarskie przewidziane w pkt. 1) ust. 15 niniejszego Zalecenia powinny być: a) przeprowadzane pod nadzorem i odpowiedzialnością wykwalifikowanego lekarza, zatwierdzonego przez właściwą władzę, w razie potrzeby z pomocą odpowiedniego laboratorium; b) poświadczone we właściwy sposób. 18. Badania lekarskie powinny być przeprowadzane w czasie pracy i nie powinny obciążać pracowników żadnymi wydatkami. 19. Kobiet w dąży, stwierdzonej orzeczeniem lekarskim, oraz matek karmiących dzieci nie należy zatrudniać przy pracach związanych z narażeniem na działanie benzenu lub produktów zawierających benzen. 20. Młodocianych poniżej lat 18 nie należy zatrudniać przy pracach związanych z narażeniem na działanie benzenu lub produktów zawierających benzen, poza wypadkami, gdy pobierają naukę lub są szkoleni pod odpowiednim nadzorem technicznym i lekarskim. V. ZBIORNIKI 21. 1) Na wszelkich zbiornikach z benzenem lub produktami zawierającymi benzen powinny być wyraźnie uwidocznione: wyraz „Benzen" i niezbędne symbole wskazujące niebezpieczeństwo. 2) Powinna być również zamieszczona wzmianka wskazująca procent benzenu zawarty w produkcie. 3) Symbole wskazujące niebezpieczeństwo, wymienione w pkt. 1) niniejszego ustępu, powinny być uznane w skali międzynarodowej. 22. Benzen i produkty zawierające benzen mogą być dostarczane do miejsc pracy tylko w zbiornikach, sporządzonych z odpowiedniego materiału, o dostatecznej wytrzymałości, zaprojektowanych i skonstruowanych w sposób zapobiegający jakiemukolwiek wyciekaniu lub przypadkowemu ulatnianiu się pary benzenu. VI. ŚRODKI UŚWIADAMIAJĄCE 23. Każdy Członek powinien podjąć odpowiednie kroki, aby wszyscy pracownicy narażeni na działanie benzenu lub produktów zawierających benzen otrzymali, na koszt pracodawcy, odpowiednie przeszkolenie i instrukcje, dotyczące środków, które należy zastosować dla ochrony przed narażeniem zdrowia i uniknięcia wypadków, jak też środków, które należy zastosować w razie ujawnienia się symptomów zatrucia. 24. W odpowiednich miejscach w pomieszczeniach, w których używa się benzenu lub produktów zawierających benzen, powinny być wywieszone informacje wskazujące: a) istnienie niebezpieczeństwa; b) środki ochronne, jakie należy stosować; c) wyposażenie ochronne, które ma być użyte; d) środki pierwszej pomocy, które należy zastosować w wypadku ostrego zatrucia benzenem. VII. POSTANOWIENIA OGÓLNE 25. Każdy Członek powinien: a) podejmować niezbędne kroki w drodze ustawodawstwa lub w każdy inny sposób zgodny z praktyką i warunkami krajowymi, w celu wprowadzania w życie postanowień niniejszego Zalecenia; b) określić, zgodnie z praktyką krajową, osobę lub osoby, na których spoczywać będzie obowiązek zapewnienia stosowania postanowień niniejszego Zalecenia; c) powołać odpowiednie służby inspekcji do sprawowania kontroli stosowania postanowień niniejszego Zalecenia lub też do sprawdzania, czy właściwa kontrola jest przeprowadzana. 26. Właściwa władza w każdym kraju powinna aktywnie popierać badania mające na celu zastąpienie benzenu produktami nieszkodliwymi lub mniej szkodliwymi. 27. Właściwa władza powinna utworzyć system statystyczny umożliwiający gromadzenie i publikowanie co roku danych dotyczących wypadków zatrucia benzenem, stwierdzonych orzeczeniem lekarskim.