ZALECENIE Nr 146 MIĘDZYNARODOWEJ ORGANIZACJI PRACY dotyczące najniższego wieku dopuszczenia do zatrudnienia. Sesja Konferencji: 58 Konferencja Ogólna Międzynarodowej Organizacji Pracy, zwołana do Genewy przez Radę Administracyjną Międzynarodowego Biura Pracy i zebrana tam w dniu 6 czerwca 1973 r. na pięćdziesiątej ósmej sesji, uznając, że skuteczne zniesienie pracy dzieci i stopniowe podniesienie najniższego wieku dopuszczenia do zatrudnienia stanowią tylko jeden aspekt ochrony i rozwoju dzieci i młodocianych, wziąwszy pod uwagę troskę okazywaną przez cały system Organizacji Narodów Zjednoczonych o zabezpieczenie tej ochrony i rozwoju, przyjąwszy Konwencję dotyczącą najniższego wieku, z 1973 r., pragnąc lepiej określić niektóre elementy polityki, jaką należy prowadzić w tej dziedzinie, która stanowi przedmiot troski Międzynarodowej Organizacji Pracy, postanowiwszy przyjąć niektóre wnioski dotyczące najniższego wieku dopuszczenia do zatrudnienia, która to sprawa stanowi czwarty punkt porządku dziennego sesji, postanowiwszy, że wnioski te zostaną ujęte w formę zalecenia uzupełniającego Konwencję dotyczącą najniższego wieku, z 1973 r., przyjmuje dnia dwudziestego szóstego czerwca tysiąc dziewięćset siedemdziesiątego trzeciego roku następujące Zalecenie, które otrzyma nazwę: Zalecenie dotyczące najniższego wieku, z 1973 r.: I. POLITYKA KRAJOWA 1. Dla osiągnięcia celu określonego w art. 1 Konwencji dotyczącej najniższego wieku, z 1973 r., polityka i krajowe programy rozwoju powinny przyznać zdecydowane pierwszeństwo zamierzeniom biorącym pod uwagę potrzeby dzieci i młodocianych, i przewidywanym środkom, jakie należy podjąć w celu zaspokojenia tych potrzeb, jak również stopniowemu rozszerzaniu skoordynowanej działalności koniecznej do zapewnienia rozwoju fizycznego i umysłowego dzieci i młodocianych w możliwie jak najlepszych warunkach. 2. W zakresie tych programów i środków należy zwrócić szczególną uwagę na następujące czynniki: a) zdecydowane zobowiązanie się kraju do realizacji polityki pełnego zatrudnienia zgodnie z Konwencją i Zaleceniem dotyczącymi polityki zatrudnienia, z 1964 r., i zastosowanie środków zmierzających do popierania w okręgach wiejskich i miejskich rozwoju nastawionego na zatrudnienie; b) stopniowe rozszerzanie innych środków ekonomicznych i społecznych, zmierzających do zmniejszenia ubóstwa tam, gdzie ono występuje, i zapewnienie rodzinom takiego poziomu życia i takiego zarobku, które usuwałyby konieczność korzystania z ekonomicznej działalności dzieci; c) przyjęcie i stopniowe rozszerzanie, bez jakiejkolwiek dyskryminacji, przepisów zabezpieczenia społecznego i środków dobrobytu rodziny, mających na celu zapewnienie dzieciom utrzymania, łącznie z przyznaniem zasiłków dla dzieci; d) rozwijanie i stopniowe rozszerzanie odpowiednich środków w zakresie nauczania, z jednej strony, i poradnictwa oraz szkolenia zawodowego, z drugiej strony, dostosowanych pod względem formy i treści do potrzeb zainteresowanych dzieci i młodocianych; e) rozwijanie i stopniowe rozszerzanie odpowiednich służb zobowiązanych do czuwania nad ochroną i dobrobytem dzieci i młodocianych, w tym również młodocianych pracujących oraz do popierania ich rozwoju. 3. Przedmiotem szczególnej troski powinny być, jeżeli to jest konieczne, potrzeby dzieci i młodocianych nie posiadających rodzin lub nie żyjących wspólnie z rodzinami, oraz dzieci i młodocianych migrujących, którzy żyją i podróżują wspólnie ze swymi rodzinami. Podejmowane w tym zakresie środki powinny obejmować zwłaszcza przyznawanie stypendiów i szkolenie zawodowe. 4. Uczęszczanie do szkoły w pełnym wymiarze godzin lub uczestnictwo w pełnym wymiarze w zatwierdzonych programach poradnictwa lub szkolenia zawodowego powinny być obowiązkowe i faktycznie zapewnione aż do wieku odpowiadającego przynajmniej wiekowi dopuszczenia do zatrudnienia, określonemu zgodnie z art. 2 Konwencji dotyczącej najniższego wieku, z 1973 r. 5. 1) Należy rozważyć takie środki, jak szkolenia przygotowawcze, bez narażania na niebezpieczeństwo w tych rodzajach zatrudnienia lub pracy, gdzie najniższy wiek, przewidziany zgodnie z art. 3 Konwencji dotyczącej najniższego wieku, z 1973 r., jest wyższy od wieku zakończenia obowiązku szkolnego w pełnym wymiarze godzin. 2) Należałoby rozpatrzyć analogiczne środki wówczas, gdy wymogi zawodowe narzucają wiek dopuszczenia do zatrudnienia wyższy od wieku zakończenia obowiązku szkolnego w pełnym wymiarze godzin. II. NAJNIŻSZY WIEK 6. Dla wszystkich dziedzin działalności gospodarczej najniższy wiek powinien być ustalony na jednakowym poziomie. 7. 1) Członkowie powinni przyjąć za swój cel stopniowe podniesienie do lat 16 najniższego wieku dopuszczenia do zatrudnienia lub do pracy określonej zgodnie z art. 2 Konwencji dotyczącej najniższego wieku, z 1973 r. 2) Jeżeli najniższy wiek dopuszczenia do zatrudnienia lub do prac wymienionych w art. 2 Konwencji dotyczącej najniższego wieku, z 1973 r., jest jeszcze niższy niż 15 lat, należy niezwłocznie podjąć środki w celu podniesienia go do tego poziomu. 8. Jeżeli nie jest możliwe natychmiastowe ustalenie najniższego wieku dla wszystkich rodzajów zatrudnienia w rolnictwie i w dziedzinach pokrewnych, wykonywanych w ośrodkach wiejskich, należy ustalić taki wiek przynajmniej w zakresie zatrudnienia na plantacjach i w innych przedsiębiorstwach rolnych, wymienionych w art. 5 ust. 3 Konwencji dotyczącej najniższego wieku, z 1973 r. III. NIEBEZPIECZNE ZATRUDNIENIE LUB PRACA 9. Jeżeli najniższy wiek dopuszczenia do tych rodzajów zatrudnienia lub pracy, które przypuszczalnie mogą zaszkodzić zdrowiu, bezpieczeństwu lub moralności młodocianych wynosi poniżej 18 lat, należy podjąć niezwłocznie kroki w celu podniesienia go do tego poziomu. 10. 1) Przy określaniu rodzajów zatrudnienia lub pracy, wymienionych w art. 3 Konwencji dotyczącej najniższego wieku, z 1973 r., należy w pełni uwzględnić odpowiednie międzynarodowe normy pracy, takie jak normy dotyczące substancji lub czynników toksycznych albo niebezpiecznych procesów (włącznie z normami dotyczącymi promieniowania jonizującego), przenoszenia ciężkich ładunków i prac pod ziemią. 2) Zestawienie rodzajów zatrudnienia lub prac, o których mowa, powinno być badane okresowo i zmieniane w razie potrzeby, zwłaszcza w świetle postępu nauki i techniki. 11. Jeżeli, na podstawie art. 5 Konwencji dotyczącej najniższego wieku, z 1973 r., najniższy wiek nie został natychmiast ustalony dla niektórych dziedzin działalności gospodarczej lub dla niektórych rodzajów przedsiębiorstw, powinny być zastosowane odpowiednie postanowienia dotyczące najniższego wieku przynajmniej do tych rodzajów zatrudnienia lub pracy, które przedstawiają niebezpieczeństwo dla młodocianych. IV. WARUNKI ZATRUDNIENIA 12. 1) Należy przedsięwziąć środki zapewniające, aby warunki zatrudnienia lub pracy dzieci i młodocianych w wieku poniżej 18 lat były utrzymywane na zadowalającym poziomie. Warunki te powinny stanowić przedmiot ścisłej kontroli. 2) Należy również przedsięwziąć środki w celu zabezpieczenia i kontrolowania warunków, w jakich odbywa się poradnictwo i szkolenie zawodowe dzieci i młodocianych w przedsiębiorstwach, instytucjach szkoleniowych i w szkołach zawodowych lub technicznych, jak również w celu ustalenia zasad dotyczących opieki nad dziećmi i młodocianymi i ich rozwoju. 13. 1) Celem zastosowania poprzedniego ustępu i realizacji ust. 3 art. 7 Konwencji dotyczącej najniższego wieku, z 1973 r., należy zwrócić uwagę na następujące zagadnienia: a) przyznanie odpowiedniego wynagrodzenia i ochronę zarobku w myśl zasady „równa płaca za pracę równej wartości"; b) ścisłe ograniczenie czasu trwania dziennej i tygodniowej pracy i zakaz dodatkowych godzin po to, aby zapewnić dostateczną ilość czasu na naukę i szkolenie (łącznie z czasem potrzebnym na odrabianie w domu zadań szkolnych), na odpoczynek podczas dnia i na działalność rozrywkową; c) zapewnienie, bez możliwości stosowania wyjątków, chyba że w razie nagłego wypadku, nocnego odpoczynku wynoszącego co najmniej 12 kolejnych godzin i zwyczajowych dni cotygodniowego odpoczynku; d) przyznanie płatnego urlopu rocznego, co najmniej 4-tygodniowego, a w każdym wypadku nie krótszego niż urlop przyznany dorosłym; e) ochronę za pomocą systemu zabezpieczenia społecznego łącznie z systemem świadczeń w razie wypadków przy pracy i chorób zawodowych, opieki lekarskiej i odszkodowań na wypadek choroby, niezależnie od warunków zatrudnienia lub pracy; f) stosowanie zadowalających norm w zakresie bezpieczeństwa i zdrowia, łącznie z odpowiednim przeszkoleniem w tej dziedzinie i kontrolą. 2) Punkt 1) niniejszego ustępu ma zastosowanie do młodych marynarzy na tyle, na ile nie są oni chronieni w tym zakresie przez konwencje i zalecenia międzynarodowe specjalnie dotyczące pracy na morzu. V. ŚRODKI REALIZACJI 14. 1) Środki zmierzające do realizacji Konwencji dotyczącej najniższego wieku, z 1973 r., i niniejszego Zalecenia powinny obejmować: a) wzmocnienie, jeśli to potrzebne, inspekcji pracy i związanych z tym służb, na przykład przez szkolenie inspektorów specjalnie do wykrywania nadużyć w zatrudnianiu lub pracy dzieci i młodocianych i usuwania tych nadużyć; b) wzmocnienie służb zobowiązanych do usprawniania i nadzorowania szkolenia zawodowego w przedsiębiorstwie. 2) Należy podkreślać znaczenie roli, jaką mogą odgrywać inspektorzy dostarczając informacji i porad w zakresie środków skutecznej realizacji odpowiednich postanowień, jak również zapewniając ich wykonanie. 3) Inspekcja pracy i kontrola szkolenia zawodowego w przedsiębiorstwie powinny być ze sobą ściśle skoordynowane w celu zapewnienia możliwie jak największej wydajności ekonomicznej; ogólnie biorąc władze administracyjne pracy powinny działać w ścisłej współpracy z działami zajmującymi się nauczaniem, szkoleniem, dobrobytem i poradnictwem dla dzieci i młodocianych. 15. Należy zwrócić szczególną uwagę na: a) stosowanie przepisów dotyczących niebezpiecznych rodzajów zatrudnienia lub pracy; b) jeżeli nauka lub szkolenie są obowiązkowe, niedopuszczenie do zatrudnienia lub pracy dzieci i młodocianych podczas godzin nauczania. 16. W celu ułatwienia weryfikacji wieku zainteresowanych osób należy podjąć następujące środki: a) władze publiczne powinny zapewnić skuteczny system rejestracji urodzin, obejmujący wydawanie aktów urodzenia; b) pracodawcy powinni być zobowiązani do prowadzenia i do udostępniania właściwej władzy rejestrów lub innej dokumentacji, wykazujących nazwisko i wiek lub datę urodzenia, należycie poświadczone w miarę możności, dotyczących nie tylko dzieci i młodocianych zatrudnionych przez nich, ale również tych osób, którym jest udzielane poradnictwo lub szkolenie zawodowe w ich przedsiębiorstwie; c) dzieciom i młodocianym pracującym na drogach, w zewnętrznych pomieszczeniach lub miejscach publicznych, albo wykonującym zajęcia wędrowne lub też inne zajęcia, przy których weryfikacja takich rejestrów lub innej dokumentacji nie jest możliwa, powinny być wydane zezwolenia lub inne dokumenty świadczące o spełnianiu przez nich warunków wymaganych dla danej pracy.