ZALECENIE Nr 148 MIĘDZYNARODOWEJ ORGANIZACJI PRACY dotyczące płatnego urlopu szkoleniowego. Sesja Konferencji: 59 Konferencja Ogólna Międzynarodowej Organizacji Pracy, zwołana do Genewy przez Radę Administracyjną Międzynarodowego Biura Pracy i zebrana tam w dniu 5 czerwca 1974 r. na pięćdziesiątej dziewiątej sesji, biorąc pod uwagę, że art. 26 Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka stwierdza, iż każdy ma prawo do nauki, biorąc poza tym pod uwagę postanowienia zawarte w istniejących międzynarodowych zaleceniach w sprawie pracy, dotyczących szkolenia zawodowego i ochrony przedstawicieli pracowników, a odnoszące się do czasowego zwolnienia pracowników z pracy lub przyznania im wolnego czasu umożliwiającego im uczestniczenie w programach kształcenia lub szkolenia, uznając, że potrzeba stałego kształcenia i szkolenia odpowiadającego rozwojowi nauki i techniki oraz przemianom stosunków gospodarczych i społecznych wymaga podjęcia odpowiednich środków w zakresie urlopu dla celów kształcenia i szkolenia, aby móc sprostać nowym dążeniom, potrzebom i celom o charakterze społecznym, gospodarczym, technologicznym i kulturalnym, uznając, że płatny urlop szkoleniowy powinien być uważany za jeden ze środków umożliwiających sprostanie rzeczywistym potrzebom każdego pracownika we współczesnym społeczeństwie, uznając, że płatny urlop szkoleniowy powinien być ujmowany w powiązaniu z polityką stałego kształcenia i szkolenia, tak aby jego realizacja przebiegała w sposób progresywny i skuteczny, postanowiwszy przyjąć niektóre wnioski dotyczące płatnego urlopu szkoleniowego, która to sprawa stanowi czwarty punkt porządku dziennego sesji, postanowiwszy, że wnioski te zostaną ujęte w formę zalecenia, przyjmuje dnia dwudziestego czwartego czerwca tysiąc dziewięćset siedemdziesiątego czwartego roku następujące Zalecenie, które otrzyma nazwę: Zalecenie dotyczące płatnego urlopu szkoleniowego, z 1974 r.: I. DEFINICJA 1. W niniejszym Zaleceniu określenie „płatny urlop szkoleniowy" oznacza urlop przyznany pracownikowi do celów szkoleniowych na ustalony okres podczas godzin pracy, z zapewnieniem odpowiednich świadczeń finansowych. II. OPRACOWANIE ZASAD POLITYKI I METOD REALIZACJI 2. Każdy Członek powinien opracować i stosować politykę zmierzającą do popierania, za pomocą metod przystosowanych do warunków i zwyczajów krajowych, a w razie potrzeby etapami, udzielania płatnego urlopu szkoleniowego dla celów: a) szkolenia obejmującego wszystkie szczeble; b) kształcenia ogólnego, społecznego i obywatelskiego; c) kształcenia po linii związków zawodowych. 3. Polityka wspomniana w poprzednim ustępie powinna starać się przyczyniać, w miarę potrzeby, różnymi sposobami do: a) zdobywania, udoskonalania i przystosowania niezbędnych kwalifikacji do wykonywania zawodu lub zajęcia, i do podnoszenia poziomu pracy i jej bezpieczeństwa, uwzględniając rozwój nauki i techniki oraz przemiany gospodarcze i strukturalne; b) fachowego i aktywnego uczestniczenia pracowników i ich przedstawicieli w życiu przedsiębiorstwa i kolektywu; c) awansowania pracowników w zakresie spraw osobistych, społecznych i kulturalnych; d) ogólnie biorąc, do popierania odpowiedniego, stałego kształcenia i szkolenia, pomagając pracownikom w przystosowaniu się do współczesnych wymogów. 4.1) Polityka ta powinna uwzględniać stadium rozwoju i specyficzne potrzeby danego kraju oraz różnych dziedzin działalności, jak również inne cele społeczne o priorytetach krajowych. 2) Powinna ona być skoordynowana z ogólną polityką zatrudnienia, kształcenia, szkolenia oraz czasu trwania pracy, i wziąć pod uwagę, w odpowiednich przypadkach, zmiany sezonowe czasu trwania pracy lub jej zakresu. 5. Przyznanie płatnego urlopu szkoleniowego powinno być określone przez ustawodawstwo krajowe, układy zbiorowe, orzeczenia arbitrażowe lub w każdy inny sposób zgodny z praktyką krajową. 6. Powinno być uznane, że płatny urlop szkoleniowy nie stanowi namiastki właściwego kształcenia i szkolenia młodzieży i że jest to jedynie środek zapewniający stałe kształcenie i szkolenie. III. ŚRODKI SŁUŻĄCE DO POPIERANIA PŁATNEGO URLOPU SZKOLENIOWEGO 7. Władze publiczne, organizacje pracodawców i pracowników, instytucje lub organy kierujące kształceniem i szkoleniem powinny połączyć swe wysiłki w sposób dostosowany do krajowych warunków i praktyki, w celu wypracowania i zastosowania polityki zmierzającej do popierania płatnego urlopu szkoleniowego. 8. Na podstawie planów dostosowanych do celów tej polityki należy podjąć środki: a) w celu poznania i zaplanowania obecnych i przyszłych potrzeb pracowników, w zakresie kształcenia i szkolenia, które można by zaspokoić przez płatny urlop szkoleniowy; b) w celu całkowitego wykorzystania wszystkich istniejących ułatwień w zakresie kształcenia i szkolenia oraz stworzenia nowych urządzeń do osiągnięcia tych celów kształcenia i szkolenia, które zakłada płatny urlop szkoleniowy; c) aby metody nauczania oraz programy kształcenia i szkolenia uwzględniały te cele i warunki płatnego urlopu szkoleniowego, które są odbiciem nowych potrzeb; d) w celu zachęcenia pracowników do jak najlepszego wykorzystywania ułatwień w zakresie kształcenia i szkolenia, będących do ich dyspozycji; e) w celu zachęcenia pracodawców do przyznawania pracownikom płatnego urlopu szkoleniowego. 9. Należy stworzyć odpowiednie systemy informacji i poradnictwa odnośnie do możliwości płatnego urlopu szkoleniowego. 10. Należy podjąć odpowiednie środki, zapewniające, aby udzielane kształcenie i szkolenie były na odpowiednim poziomie. IV. FINANSOWANIE 11. Przyznawanie środków finansowych na płatny urlop szkoleniowy powinno być zapewnione w sposób regularny, odpowiedni i zgodny z praktyką krajową. 12. Należy uznać, że: a) pracodawcy zbiorowo lub indywidualnie; b) władze publiczne i instytucje lub organy oświatowe i szkoleniowe; oraz c) organizacje pracodawców i pracowników mogą być zobowiązani do udziału w finansowaniu środków przeznaczonych na płatny urlop szkoleniowy stosownie do zakresu ich odpowiedzialności. V. WARUNKI UDZIELANIA URLOPU SZKOLENIOWEGO 13. Nie powinno się odmawiać płatnego urlopu szkoleniowego pracownikom ze względu na rasę, kolor skóry, płeć, religię, przekonania polityczne, pochodzenie narodowe lub pochodzenie społeczne. 14. Pracownicy powinni mieć swobodę w decydowaniu, w których programach nauczania lub szkolenia pragną uczestniczyć. 15. W razie potrzeby, powinny być przyjęte specjalne postanowienia dotyczące płatnego urlopu szkoleniowego: a) jeżeli poszczególne kategorie pracowników mają trudności z wykorzystaniem ogólnych udogodnień, np. pracownicy małych przedsiębiorstw, pracownicy rolni lub inni przebywający w odległych miejscowościach, pracownicy zmianowi lub pracownicy mający obowiązki rodzinne; b) jeżeli poszczególne rodzaje przedsiębiorstw, np. małe przedsiębiorstwa lub przedsiębiorstwa sezonowe miałyby trudności w realizacji ogólnych udogodnień, zakładając, że pracownicy zatrudnieni w tych przedsiębiorstwach nie byliby pozbawieni korzyści wynikających z płatnego urlopu szkoleniowego. 16. Warunki, jakie mają spełniać pracownicy, aby móc korzystać z płatnego urlopu szkoleniowego mogą być zróżnicowane, w zależności od tego, czy urlop jest udzielany w celu: a) szkolenia obejmującego wszystkie szczeble; b) kształcenia ogólnego, społecznego lub obywatelskiego; c) kształcenia po linii związków zawodowych. 17. 1) Warunki, jakie powinni spełniać pracownicy, aby móc korzystać z płatnego urlopu szkoleniowego, powinny być ustalone z uwzględnieniem istniejących rodzajów programów kształcenia i szkolenia, potrzeb pracowników i ich organizacji oraz potrzeb przedsiębiorstw i interesu publicznego. 2) Odpowiedzialność za wybór kandydatów na płatny urlop szkoleniowy, w celu kształcenia po linii związków zawodowych, powinna należeć do organizacji zainteresowanych pracowników. 3) Sposób, w jaki pracownicy spełniający warunki niezbędne do przyznania im płatnego urlopu szkoleniowego będą z niego korzystali, powinien być przedmiotem porozumienia między przedsiębiorstwami lub organizacjami zainteresowanych pracodawców, z jednej strony, a organizacjami zainteresowanych pracowników, z drugiej, i tak ustalony, aby zapewnić dobre funkcjonowanie przedsiębiorstw, o których mowa. 18. 1) Jeżeli programy kształcenia po linii związków zawodowych są organizowane przez same organizacje związkowe, powinny one być odpowiedzialne za opracowanie, przyjęcie i realizację tych programów. 2) Jeżeli takie programy są organizowane przez inne instytucje lub organy kształcenia, powinny być one opracowane w uzgodnieniu z zainteresowanymi organizacjami związkowymi. 19. Biorąc pod uwagę warunki krajowe lub lokalne oraz sytuację przedsiębiorstwa, niektóre kategorie pracowników albo niektóre zawody lub prace, w których szczególnie pilne są potrzeby kształcenia i szkolenia, powinny korzystać z priorytetu w przyznawaniu płatnego urlopu szkoleniowego. 20. Świadczenia finansowe wypłacane pracownikom w czasie płatnego urlopu szkoleniowego powinny: a) utrzymywać poziom ich dochodów przez nieprzerwane płacenie im płac i innych świadczeń lub przez przyznanie odpowiedniego zasiłku stosownie do ustawodawstwa krajowego, układów zbiorowych, orzeczeń arbitrażowych lub wszelkich innych środków zgodnych z praktyką krajową; b) brać pod uwagę wszelkie istotne koszty kształcenia lub szkolenia. 21. Okres płatnego urlopu szkoleniowego powinien być wliczony do okresu efektywnej pracy stanowiącej podstawę do przyznania prawa do świadczeń socjalnych i innych uprawnień wynikających ze stosunku pracy, stosownie do ustawodawstwa krajowego, układów zbiorowych, orzeczeń arbitrażowych lub wszelkich innych metod zgodnych z praktyką krajową.