ZALECENIE Nr 153 MIĘDZYNARODOWEJ ORGANIZACJI PRACY dotyczące ochrony młodocianych marynarzy. Sesja Konferencji: 62 Konferencja Ogólna Międzynarodowej Organizacji Pracy, zwołana do Genewy przez Radę Administracyjną Międzynarodowego Biura Pracy i zebrana tam w dniu 13 października 1976 r. na sześćdziesiątej drugiej sesji, postanowiwszy przyjąć niektóre wnioski dotyczące ochrony młodocianych marynarzy, która to sprawa stanowi trzeci punkt porządku dziennego sesji, postanowiwszy, że wnioski te zostaną ujęte w formę zalecenia, przyjmuje dnia dwudziestego ósmego października tysiąc dziewięćset siedemdziesiątego szóstego roku następujące Zalecenie, które otrzyma nazwę: Zalecenie dotyczące ochrony młodocianych marynarzy, z 1976 r.: I. METODY REALIZACJI 1. Niniejsze Zalecenie może być wprowadzone w życie w drodze ustawodawstwa krajowego, układów zbiorowych, regulaminów pracy, orzeczeń arbitrażowych lub sądowych, albo w jakikolwiek inny sposób, jaki może być właściwy w warunkach krajowych. II. DEFINICJA I ZAKRES STOSOWANIA 2. 1) Dla celów niniejszego Zalecenia, określenie „młodociany marynarz" obejmuje wszystkich młodocianych w wieku poniżej 18 lat zatrudnionych w jakimkolwiek charakterze na statku morskim, innym niż: a) okręt wojenny; i b) statek używany do rybołówstwa lub czynności bezpośrednio z tym związanych, albo używany do połowu wielorybów lub do podobnych czynności. 2) Ustawodawstwo krajowe powinno określić, po konsultacji z zainteresowanymi organizacjami pracodawców i pracowników, kiedy statki uważane są za statki morskie w rozumieniu niniejszego Zalecenia. 3) Niniejsze Zalecenie nie ma zastosowania do młodocianych marynarzy, którzy kształcą się w szkołach morskich lub biorą udział w programach kształcenia, prowadzonych zgodnie z warunkami ustalonymi przez właściwą władzę, po konsultacji z zainteresowanymi organizacjami pracodawców i pracowników. III. CELE 3. W każdym państwie, na terytorium którego zarejestrowane są statki, na których zatrudnieni są młodociani marynarze, powinny być przyjęte przepisy w celu zapewnienia: a) skutecznej ochrony tych marynarzy, włączając zabezpieczenie ich zdrowia, moralności i bezpieczeństwa oraz podniesienie ich ogólnego dobrobytu; b) poradnictwa zawodowego, kształcenia i szkolenia zawodowego tych marynarzy w ich interesie, jak również w interesie sprawności obsługi statków i bezpieczeństwa życia ludzkiego oraz mienia na morzu i stworzenia możliwości podnoszenia kwalifikacji młodocianych marynarzy w zakresie żeglugi morskiej. IV. DOZWOLONY CZAS PRACY I CZAS WYPOCZYNKU 4. 1) Na morzu i w porcie powinno się stosować postanowienia przewidziane w poniższych punktach: a) normalny czas pracy młodocianych marynarzy nie powinien przekraczać 8 godzin na dobę i 40 godzin tygodniowo i w miarę możliwości należy unikać w stosowanej praktyce pracy w godzinach nadliczbowych; b) oprócz wystarczającego czasu, jaki należy przyznać na spożycie wszystkich posiłków, młodocianym marynarzom należy zapewnić przerwę w pracy w wymiarze co najmniej jednej godziny na spożycie podstawowego posiłku dnia; c) żaden młodociany marynarz nie powinien pracować w nocy; to znaczy w okresie co najmniej 9 kolejnych godzin w czasie przed i po północy, który powinien być określony przez ustawodawstwo krajowe lub układy zbiorowe; d) młodocianym marynarzom należy przyznać 15-minutowy odpoczynek, w miarę możliwości, bezpośrednio po każdych dwóch godzinach pracy ciągłej. 2) W drodze wyjątku, postanowienia pkt. 1) niniejszego ustępu mogą nie być stosowane: a) jeżeli nie można ich pogodzić z pełnieniem przez młodocianych marynarzy wachty lub z pracą w systemie zmianowym na pokładzie, w maszynowni i w służbie hotelowej; b) jeżeli efektywne szkolenie młodocianych marynarzy, realizowane zgodnie z ustalonymi programami i planami, byłoby narażone; lub c) w sytuacjach, gdy zachodzi konieczność działania operacyjnego. Wyjątki takie powinny być zarejestrowane z podaniem przyczyn i podpisane przez kapitana statku. 5. Postanowienia ust. 4 niniejszego Zalecenia nie zwalniają młodocianych marynarzy z ich ogólnego obowiązku pracy, pod dowództwem kapitana statku, w czasie każdej sytuacji krytycznej narażającej: a) bezpieczeństwo załogi, pasażerów, statku lub jego ładunku; b) bezpieczeństwo innych statków lub życia ludzkiego i ładunków na pokładach innych statków. V. REPATRIACJA 6. 1) Jeżeli po przepracowaniu przez młodocianego marynarza co najmniej 4 miesięcy na statku w czasie jego pierwszego rejsu morskiego za granicę okaże się, że nie nadaje się on do życia na morzu, powinno mu się umożliwić powrót do kraju, nie na jego koszt, z pierwszego odpowiedniego portu zawinięcia, w którym znajdują się urzędy konsularne kraju bandery lub kraju pochodzenia młodocianego marynarza. O każdym takim powrocie i jego przyczynach powinny być powiadomione władze, które wydały młodocianemu marynarzowi dokumenty umożliwiające mu podjęcie zatrudnienia na statku morskim. 2) Po 6 miesiącach pracy bez urlopu na statku żeglugi wielkiej, który w tym czasie nie powrócił do kraju zamieszkania młodocianego marynarza i nie powróci także w ciągu następnych 3 miesięcy rejsu, młodociany marynarz powinien być uprawniony do powrotu, nie na jego koszt, do miejsca jego pierwotnego zatrudnienia w kraju jego zamieszkania w celu wykorzystania urlopu, do którego nabył uprawnienia w czasie rejsu. VI. BEZPIECZEŃSTWO PRACY I KSZTAŁCENIE W ZAKRESIE HIGIENY 7. Powinny zostać przyjęte przepisy dotyczące bezpieczeństwa i higieny młodocianych marynarzy. 8. Przepisy te powinny nawiązywać do wszelkich ogólnych postanowień w zakresie badań lekarskich przed i w czasie zatrudnienia, zapobiegania wypadkom i ochrony zdrowia podczas pracy, które mogą mieć zastosowanie do pracy marynarzy; powinny one określać środki, które zmniejszą ryzyko zawodowe, na które są narażeni młodociani marynarze w trakcie wykonywania swych obowiązków. 9. 1) Przepisy powinny określać ograniczenia uniemożliwiające młodocianym marynarzom, którzy nie zostali uznani przez właściwą władzę za w pełni wykwalifikowanych, wykonywanie, bez właściwego nadzoru i instruktażu, pewnych rodzajów prac stwarzających szczególne ryzyko wypadku lub ujemnych skutków dla ich zdrowia lub rozwoju fizycznego, albo wymagających określonego stopnia dojrzałości, doświadczenia lub kwalifikacji. 2) Określając w przepisach rodzaje prac wzbronionych, właściwe władze mogłyby wziąć pod uwagę, w szczególności, prace obejmujące: a) podnoszenie, przemieszczanie lub transport ciężkich ładunków albo przedmiotów; b) wstęp do wnętrza kotłów, zbiorników i przedziałów ochronnych (koferdamów); c) narażenie na działanie szkodliwych hałasów i wibracji; d) obsługę urządzeń dźwigowych i innych narzędzi i urządzeń o napędzie mechanicznym lub pełnienie obowiązków sygnalistów dla osób obsługujących takie urządzenia; e) obsługę cum lub lin holowniczych albo urządzeń kotwicznych; f) takielunek; g) pracę ponad pokładem lub na pokładzie w trudnych warunkach atmosferycznych; h) wachtę nocną; i) obsługę urządzeń elektrycznych; j) narażenie na działanie materiałów, które mogą być szczególnie szkodliwe, lub czynników fizycznych, takich jak niebezpieczne albo toksyczne substancje i promieniowanie jonizujące; k) czyszczenie urządzeń kuchennych; l) manipulowanie lub opiekowanie się szalupami. 10. Powinny być podjęte praktyczne środki przez właściwą władzę lub odpowiednie organy, aby zwrócić uwagę młodocianych marynarzy na informacje dotyczące zapobiegania wypadkom i ochrony ich zdrowia w czasie pracy na statku, zwłaszcza za pomocą odpowiedniego szkolenia w szkołach morskich, oficjalnych akcji popularyzujących zagadnienia zapobiegania wypadkom, przeznaczonych dla młodocianych marynarzy, w formach wskazanych w ust. 8 pkt. 2) Zalecenia dotyczącego zapobiegania wypadkom (marynarze), z 1970 r., i objęcia młodocianych marynarzy instruktażem i nadzorem w czasie ich pracy na statkach. 11. Programy kształcenia i szkolenia młodocianych marynarzy, zarówno na lądzie, jak i na statku, powinny obejmować właściwy do ich potrzeb instruktaż w sprawach, o których mowa w ust. 12 f) Zalecenia dotyczącego szkolenia zawodowego marynarzy, z 1970 r., i w postanowieniu 237 opracowanego przez Międzynarodową Organizację Pracy Wzorcowego Zbioru Przepisów w zakresie bezpieczeństwa dla przedsiębiorstw przemysłowych, do użytku rządów i przemysłów, ze zmianami, jak również poradnictwo w zakresie ujemnych skutków, jakie może wywrzeć nadużywanie lekarstw i innych szczególnie szkodliwych substancji oraz inne szkodliwe czynności na zdrowie i samopoczucie. VII. MOŻLIWOŚCI PORADNICTWA ZAWODOWEGO, KSZTAŁCENIA I SZKOLENIA ZAWODOWEGO 12. Właściwe władze powinny, uwzględniając warunki krajowe, rozważyć zastosowanie różnej polityki i środków przedstawionych w ustępach 13 do 20 poniżej. 13. Młodocianym powinno się zapewnić informację dotyczącą możliwości w zakresie szkolenia i perspektyw zawodowych oraz warunków zatrudnienia w transporcie morskim, zgodnie z ust. 7 Zalecenia dotyczącego szkolenia zawodowego marynarzy, z 1970 r., jak również dotyczącą zatrudnienia i warunków pracy na statku, ogólnych aspektów układów zbiorowych oraz praw i obowiązków wynikających z postanowień ustawodawstwa pracy dla marynarzy. 14. Powinny być podjęte środki w celu zapewnienia młodocianym marynarzom kształcenia, poradnictwa i szkolenia zawodowego, zgodnie z celami podanymi w ust. 2 Zalecenia dotyczącego szkolenia zawodowego marynarzy, z 1970 r. 15. 1) Szkolenie wstępne i doskonalenie do zawodów w przemyśle morskim powinno być wszechstronne i powiązane, jeśli jest to właściwe, z dalszym kształceniem ogólnym. 2) Szkolenie takie i doskonalenie powinny łączyć instruktaż teoretyczny z systematycznymi programami doświadczeń praktycznych przeznaczonymi do przygotowania do karier w przemyśle morskim. 3) Normy szkoleniowe dla zawodu morskiego powinny, w miarę możliwości, być skoordynowane z normami szkoleniowymi stosowanymi w zawodach wykonywanych na lądzie, ażeby stażyści mogli zdobywać kwalifikacje uznawane w skali krajowej zarówno w przemyśle morskim, jak i w innych gałęziach działalności gospodarczej. 16. Młodocianym marynarzom należy pomagać w otrzymywaniu kształcenia i szkolenia przygotowującego do zatrudnienia na statku i następnie w kontynuowaniu ich ogólnego i zawodowego kształcenia poprzez różne środki pomocy finansowej wymienione w ust. 10 punkty 1) do 5) Zalecenia dotyczącego szkolenia zawodowego marynarzy, z 1970 r. 17. Ogólne kształcenie i szkolenie zawodowe wymienione w ustępach 12 g) i 15 Zalecenia dotyczącego szkolenia zawodowego marynarzy, z 1970 r., powinno być udostępnione wszystkim młodocianym, którzy nie mają doświadczenia na statkach morskich. 18. Młodocianym marynarzom powinny być zapewnione możliwości kontynuowania kształcenia i szkolenia zawodowego w czasie pracy na statku, jako środków umożliwiających im zdobycie wiedzy i doświadczenia, niezbędnych do efektywnego wykonywania ich obowiązków, otrzymania awansu i doskonalenia ich ogólnego i technicznego wykształcenia. W tym zakresie kapitanowie statku i oficerowie powinni zachęcać i pomagać młodocianym marynarzom w stosowaniu i pełnym rozwijaniu umiejętności i wiedzy zdobytej w czasie szkolenia wstępnego, w otrzymaniu odpowiedniego doświadczenia praktycznego na statku i odbywaniu samokształceniowych kursów na morzu. 19. W uzupełnieniu do metod szkolenia, o którym mowa w ustępach 20 do 25 Zalecenia dotyczącego szkolenia zawodowego marynarzy, z 1970 r., młodociani marynarze powinni mieć możliwość: a) kontynuowania szkolenia na statku za pomocą takich środków, jak szkolenie pokładowe, kursy korespondencyjne i planowy instruktaż, oraz zapewnienie innych samokształceniowych materiałów w zakresie przedmiotów ogólnych i morskich przeznaczonych dla potrzeb młodocianych marynarzy w celu zdobycia kwalifikacji umożliwiających im awans; b) kontynuowania na statku, w uznanym stopniu, nauki w innych dziedzinach. 20. W miarę możliwości, ułatwienia w zakresie szkolenia przewidziane dla młodocianych marynarzy na statku powinny obejmować odpowiednie pomieszczenia dla celów nauki, bibliotekę pokładową i właściwy sprzęt szkoleniowy do samokształcenia; młodociani marynarze na statku powinni otrzymać specjalną pomoc w czasie ich nauki, jeżeli to możliwe, ze strony instruktorów nadzorujących, okrętowanych okresowo.