ZALECENIE Nr 158 MIĘDZYNARODOWEJ ORGANIZACJI PRACY dotyczące roli, zadań i organizacji administracji pracy. Sesja Konferencji: 64 Konferencja Ogólna Międzynarodowej Organizacji Pracy, zwołana do Genewy przez Radę Administracyjną Międzynarodowego Biura Pracy i zebrana tam w dniu 7 czerwca 1978 r. na sześćdziesiątej czwartej sesji, przypominając postanowienia istniejących międzynarodowych konwencji i zaleceń w sprawie pracy, a w szczególności Konwencji dotyczącej inspekcji pracy, z 1947 r., Konwencji dotyczącej inspekcji pracy (rolnictwo), z 1969 r., i Konwencji dotyczącej służby zatrudnienia, z 1948 r., które wymagają podjęcia określonych działań w zakresie administracji pracy, zważywszy, że pożądane jest przyjęcie dokumentów ustanawiających wytyczne w zakresie powszechnego systemu administracji pracy, przypominając postanowienia Konwencji dotyczącej polityki zatrudnienia, z 1964 r., i Konwencji dotyczącej rozwoju zasobów ludzkich, z 1975 r., przypominając także cel stworzenia pełnego i odpowiednio wynagradzanego zatrudnienia oraz przeświadczona o potrzebie ustalenia programu działania administracji pracy, zmierzającego do osiągnięcia celów wymienionych konwencji, uznając potrzebę pełnego poszanowania niezależności organizacji pracodawców i pracowników, przypominając w związku z tym postanowienia istniejących międzynarodowych konwencji i zaleceń w zakresie pracy, gwarantujące wolności prawa związkowe, prawa do organizowania się i rokowań zbiorowych, a w szczególności Konwencji dotyczącej wolności związkowej i ochrony praw związkowych, z 1948 r., i Konwencji dotyczącej prawa organizowania się i rokowań zbiorowych, z 1949 r., które zabraniają wszelkiej ingerencji władz publicznych ograniczającej te prawa lub przeszkadzającej w ich legalnym wykonywaniu, zważywszy również, że organizacje pracodawców i pracowników odgrywają istotną rolę w osiąganiu celów postępu gospodarczego, społecznego i kulturalnego, postanowiwszy przyjąć niektóre wnioski dotyczące administracji pracy, jej roli, zadań i organizacji, która to sprawa stanowi czwarty punkt porządku dziennego sesji, postanowiwszy, że wnioski te zostaną ujęte w formę zalecenia uzupełniającego Konwencję dotyczącą administracji pracy, z 1978 r., przyjmuje dnia dwudziestego szóstego czerwca tysiąc dziewięćset siedemdziesiątego ósmego roku następujące Zalecenie, które otrzyma nazwę: Zalecenie dotyczące administracji pracy, z 1978 r.: I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Dla celów niniejszego Zalecenia: a) określenie ,, administracja pracy” oznacza działalność administracji publicznej w dziedzinie krajowej polityki pracy; b) określenie „system administracji pracy” obejmuje wszystkie organy administracji publicznej odpowiedzialne za administrację pracy lub zajmujące się nią, bez względu na to, czy są one jednostkami administracyjnymi na szczeblu ministerstw, czy też instytucjami publicznymi, włączając w to instytucje parapaństwowe i regionalne lub lokalne albo wszelkie inne formy administracji zdecentralizowanej, jak również wszelkie struktury instytucjonalne, utworzone w celu koordynowania działalności tych organów, a także w celu zapewnienia konsultacji i udziału pracodawców i pracowników oraz ich organizacji. 2. Każdy Członek może, zgodnie z ustawodawstwem lub praktyką krajową, zlecić lub powierzyć pewien zakres działania administracji pracy organizacjom pozarządowym, a w szczególności organizacjom pracodawców i pracowników, lub, w razie potrzeby, przedstawicielom pracodawców i pracowników. 3. Każdy Członek może uważać określoną działalność w zakresie jego krajowej polityki pracy, za należącą do spraw, które, zgodnie z ustawodawstwem lub praktyką krajową, są regulowane w drodze bezpośrednich rokowań między organizacjami pracodawców i pracowników. 4. Każdy Członek powinien zapewnić, w sposób odpowiadający warunkom krajowym, zorganizowanie i skuteczne działanie systemu administracji pracy na jego terytorium, jak również należytą koordynację zadań i obowiązków powierzonych temu systemowi. II. ZADANIA KRAJOWEGO SYSTEMU ADMINISTRACJI PRACY UNORMOWANIA ODNOSZĄCE SIĘ DO PRACY 5.1) Organy właściwe w ramach systemów administracji pracy powinny, w konsultacji z organizacjami pracodawców i pracowników oraz w sposób i na warunkach określonych przez ustawodawstwo lub praktykę krajową, brać aktywny udział w przygotowaniu, rozwijaniu, przyjmowaniu, stosowaniu i ocenie unormowań odnoszących się do pracy, włączając związane z tym ustawodawstwo. 2) Powinny one udostępniać swoje usługi organizacjom pracodawców i pracowników, gdy może być to właściwe zgodnie z ustawodawstwem i praktyką krajową, mając na uwadze popieranie uregulowania warunków zatrudnienia w drodze rokowań zbiorowych. 6. System administracji pracy powinien obejmować system inspekcji pracy. STOSUNKI PRACY 7. Organy właściwe w ramach systemu administracji pracy powinny brać udział w ustalaniu i stosowaniu takich środków, jakie mogą być niezbędne do zapewnienia pracodawcom i pracownikom swobody wykonywania prawa zrzeszania się. 8.1) Powinny istnieć programy administracji pracy zmierzające do popierania, nawiązywania i utrzymywania stosunków pracy, które wyrażają poszanowanie prawa do organizowania się i rokowań zbiorowych oraz zachęcają do stałego polepszania warunków pracy i życia zawodowego. 2) Organy właściwe w ramach systemu administracji pracy powinny przyczyniać się do poprawy stosunków pracy przez zapewnienie lub wzmocnienie służb doradczych dla przedsiębiorstw, organizacji pracodawców i organizacji pracowników, domagających się takich służb, zgodnie z programami ustalonymi na podstawie konsultacji z takimi organizacjami. 9. Organy właściwe w ramach systemu administracji pracy powinny popierać pełny rozwój i wykorzystanie mechanizmu dobrowolnych rokowań. 10. Organy właściwe w ramach systemu administracji pracy powinny, w przypadku zbiorowych sporów, móc zapewnić, w porozumieniu z zainteresowanymi organizacjami pracodawców i pracowników, ułatwienia w zakresie pojednawstwa i pośrednictwa, właściwe dla warunków krajowych. ZATRUDNIENIE 11.1) Organy właściwe w ramach systemu administracji pracy powinny być odpowiedzialne za opracowywanie, wprowadzanie w życie, koordynowanie, kontrolę i ocenę krajowej polityki zatrudnienia lub do uczestniczenia w nich. 2) Centralny organ systemu organizacji pracy, który określony będzie zgodnie z ustawodawstwem lub praktyką krajową, powinien być ściśle związany lub odpowiedzialny za podjęcie właściwych środków instytucjonalnych w sprawach zapewnienia koordynacji działalności różnych władz i organów, które zajmują się różnymi aspektami polityki zatrudnienia. 12. Organy właściwe w ramach systemu administracji pracy powinny koordynować lub uczestniczyć w koordynowaniu służb zatrudnienia, programów tworzenia i popierania zatrudnienia, programów poradnictwa i szkolenia zawodowego oraz systemów świadczeń na wypadek bezrobocia, a także powinny koordynować lub uczestniczyć w koordynowaniu tych różnych służb, programów i systemów z wykonywaniem ogólnej polityki zatrudnienia. 13. Organy właściwe w ramach systemu administracji pracy powinny być odpowiedzialne za ustanowienie lub popierać ustanowienie metod lub procedur w celu zapewnienia konsultacji organizacji pracodawców i pracowników, lub — gdzie właściwe przedstawicieli pracodawców i pracowników, w zakresie polityki zatrudnienia i popierania ich współpracy w stosowaniu tej polityki. 14.1) Organy właściwe w ramach systemu administracji pracy powinny być odpowiedzialne za planowanie siły roboczej lub, gdy nie jest to możliwe, powinny uczestniczyć w pracach organów do spraw planowania siły roboczej zarówno przez oficjalne przedstawicielstwo, jak i przez dostarczanie informacji i porad technicznych. 2) Powinny one uczestniczyć w koordynowaniu i integracji planów w zakresie siły roboczej z planami gospodarczymi. 3) Powinny one popierać przy ewentualnej pomocy innych właściwych władz i organów publicznych wspólne działanie pracodawców i pracowników, w zakresie zarówno krótko, jak i długoterminowej polityki zatrudnienia. 15. System administracji pracy powinien obejmować publiczną bezpłatną służbę zatrudnienia i zapewnić efektywne działanie takiej służby. 16. Organy właściwe w ramach systemu administracji pracy powinny, gdziekolwiek ustawodawstwo lub praktyka krajowa na to pozwala, ponosić odpowiedzialność lub współodpowiedzialność za dysponowanie funduszami publicznymi przeznaczonymi na takie cele jak przeciwdziałanie niepełnemu zatrudnieniu i bezrobociu, regulowanie regionalnego rozdziału zatrudnienia niektórych kategorii pracowników, włączając systemy pracy chronionej. 17. Organy właściwe w ramach systemu organizacji pracy powinny, w sposób i na warunkach określonych przez ustawodawstwo lub praktykę krajową, uczestniczyć w kształtowaniu polityki i programów rozwoju zasobów ludzkich, w tym również dotyczących poradnictwa i szkolenia zawodowego. BADANIA NAD ZAGADNIENIAMI PRACY 18. Dla osiągnięcia swoich celów społecznych system administracji pracy powinien przeprowadzić badania, które stanowią jedno z jego ważnych zadań, jak również zachęcać innych do ich przeprowadzania. III. ORGANIZACJA KRAJOWEGO SYSTEMU ADMINISTRACJI PRACY WSPÓŁPRACA 19. Ministerstwo pracy lub inny podobny organ, określony przez ustawodawstwo lub praktykę krajową, powinno podjąć lub zainicjować wprowadzenie środków zapewniających odpowiednie przedstawicielstwo systemu administracji pracy w organach administracyjnych i konsultacyjnych, w których zbierane są informacje, badane opinie, przygotowywane i podejmowane decyzje oraz opracowywane są środki realizacji w odniesieniu do polityki gospodarczej i społecznej. 20.1) Każda z głównych służb administracji pracy, odpowiedzialna za sprawy wymienione w powyższych ustępach 5 do 18, powinna przedstawić okresowe informacje lub sprawozdania na temat swej działalności ministerstwu pracy lub innemu podobnemu organowi wymienionemu w ust. 19, jak również organizacjom pracodawców i pracowników. 2) Informacje te lub sprawozdania powinny mieć charakter techniczny, zawierać odpowiednie dane statystyczne i wykazywać napotykane trudności oraz, jeżeli możliwe, osiągnięte wyniki w sposób umożliwiający ocenę obecnych i przewidywanych kierunków rozwoju w dziedzinach będących przedmiotem głównego zainteresowania systemu administracji pracy. 3) System administracji pracy powinien oceniać, publikować i rozpowszechniać wszelkie informacje o charakterze ogólnym w zakresie zagadnień pracy, które może czerpać ze swojej działalności. 4) Członkowie, w konsultacji z Międzynarodowym Biurem Pracy, powinni dążyć do popierania ustanowienia odpowiednich wzorów publikacji tych informacji, w celu ułatwienia porównywalności informacji w skali międzynarodowej. 21. Struktura krajowego systemu administracji pracy powinna być przedmiotem stałych przeglądów w konsultacji z najbardziej reprezentatywnymi organizacjami pracodawców i pracowników. ŚRODKI FINANSOWE I PERSONEL 22.1) Należy podjąć właściwe działania, aby zapewnić systemowi administracji pracy odpowiednie środki finansowe i dostateczną liczbę odpowiednio wykwalifikowanego personelu w celu popierania efektywności tego systemu. 2) W związku z tym należyta uwaga powinna być poświęcona sprawom: a) znaczenia wykonywanych zadań; b) środków materialnych będących w dyspozycji personelu; c) warunków praktycznych, w których różne zadania muszą być przeprowadzone, aby dały pozytywne rezultaty. 23.1) Personel systemu administracji pracy powinien otrzymać wstępne i dalsze szkolenie na szczeblach odpowiadających jego pracy; powinny być zapewnione stałe przedsięwzięcia w celu zapewnienia dostępności tego szkolenia dla personelu w czasie całej jego kariery zawodowej. 2) Personel niektórych służb powinien mieć specjalne kwalifikacje wymagane dla tych służb, ustalone w sposób określony przez właściwy organ. 24. Należy rozważyć sprawę uzupełnienia programów i ułatwień krajowych w zakresie szkolenia wymienionego w ust. 23 przez współpracę międzynarodową, szczególnie na szczeblu regionalnym, w formie wymiany doświadczeń i informacji oraz wspólnych udogodnień i programów wstępnych oraz dalszych szkoleń. STRUKTURA WEWNĘTRZNA 25.1) System administracji pracy powinien normalnie obejmować wyspecjalizowane jednostki zajmujące się każdym zasadniczym programem, którym zarządzanie ustawodawstwo krajowe powierza administracji pracy. 2) Mogą na przykład istnieć jednostki do takich spraw jak opracowywanie norm w zakresie warunków pracy i zatrudnienia; inspekcji pracy; stosunków pracy; zatrudnienia, planowania siły roboczej i rozwoju zasobów ludzkich; międzynarodowych zagadnień pracy; i, jeżeli właściwe, zabezpieczenia społecznego, ustawodawstwa w zakresie płacy minimalnej i problemów odnoszących się do niektórych kategorii pracowników. SŁUŻBY TERENOWE 26.1) Powinny zostać podjęte właściwe środki w celu zapewnienia efektywnej organizacji i działania służb terenowych systemu administracji pracy. 2) Środki te powinny w szczególności: a) zapewnić, żeby rozmieszczenie służb terenowych odpowiadało potrzebom różnych obszarów; reprezentatywne organizacje zainteresowanych pracodawców i pracowników będą konsultowane w tym zakresie; b) zapewnić służbom terenowym dostateczną liczbę personelu, wyposażenie i udogodnienia transportowe w celu efektywnego wykonywania ich obowiązków; c) zapewnić, żeby służby terenowe miały wystarczające i zrozumiałe instrukcje w celu uniknięcia możliwości odmiennego interpretowania ustawodawstwa na różnych obszarach.