ZALECENIE Nr 176
Sesja Konferencji: 75
MIĘDZYNARODOWEJ ORGANIZACJI PRACY
dotyczące popierania zatrudnienia i ochrony przed bezrobociem.Konferencja Ogólna Międzynarodowej Organizacji Pracy,
zwołana do Genewy przez Radę Administracyjną Międzynarodowego Biura Pracy i zebrana tam w dniu 1 czerwca 1988 r. na siedemdziesiątej piątej sesji,
postanowiwszy przyjąć niektóre wnioski dotyczące popierania zatrudnienia i zabezpieczenia społecznego, która to sprawa stanowi piąty punkt porządku dziennego sesji,
postanowiwszy, że wnioski te zostaną ujęte w formę zalecenia uzupełniającego Konwencję dotyczącą popierania zatrudnienia i ochrony przed bezrobociem z 1988 r.,
przyjmuje dnia dwudziestego pierwszego czerwca tysiąc dziewięćset osiemdziesiątego ósmego roku następujące Zalecenie, które otrzyma nazwę: Zalecenie dotyczące popierania zatrudnienia i ochrony przed bezrobociem, z 1988 r.:
I. POSTANOWIENIA OGÓLNE1. W niniejszym Zaleceniu:
a) wyraz „ustawodawstwo" obejmuje wszelkie przepisy w zakresie zabezpieczenia społecznego, jak również ustawy i zarządzenia;
b) wyraz „określony" oznacza określony przez ustawodawstwo krajowe lub zgodnie z nim;
c) określenie „Konwencja" oznacza Konwencję dotyczącą popierania zatrudnienia i ochrony przed bezrobociem, z 1988 r.
II. POPIERANIE PRODUKTYWNEGO ZATRUDNIENIA2. Popieranie pełnego produktywnego zatrudnienia wybieranego swobodnie za pomocą wszelkich właściwych środków, włączając zabezpieczenie społeczne, powinno być głównym celem polityki krajowej. Środki te powinny między innymi obejmować służby zatrudnienia, szkolenie zawodowe i pośrednictwo zawodowe.
3. W okresie kryzysu ekonomicznego polityki dostosowawcze powinny uwzględniać, w określonych warunkach, środki do pobudzania inicjatywy, które wykorzystałyby siłę roboczą na szeroką skalę.
4. Każdy Członek powinien dążyć do przyznawania w szczególności na określonych warunkach i w najbardziej właściwy sposób zachęty z tytułu pomocy dla mobilności zawodowej:
a) zasiłków na rzecz kosztów podróży i wyposażenia niezbędnego do skorzystania z usług, o których mowa w ust. 2 powyżej;
b) zasiłków w postaci wypłat okresowych obliczanych zgodnie z postanowieniami art. 15 Konwencji przez określony czas szkolenia zawodowego lub zmiany kwalifikacji.5. Członkowie powinni poza tym rozważyć przyznanie w szczególności, na określonych warunkach i w najbardziej właściwy sposób, zachęt z tytułu mobilności zawodowej lub geograficznej:
a) przejściowych degresywnych zasiłków, mających na celu wyrównanie, tam gdzie jest to właściwe, zmniejszenia płacy w wyniku przesunięcia do innej pracy;
b) zasiłków na rzecz kosztów podróży i przeprowadzki;
c) zasiłków rozłąkowych;
d) świadczeń na zagospodarowanie.6. Każdy Członek powinien zapewnić koordynację statutowych systemów rent oraz zachęcać do koordynacji prywatnych systemów rent w celu usunięcia barier mobilności zawodowej.
7. Każdy Członek powinien stworzyć osobom chronionym, w określonych warunkach, ułatwienia umożliwiające podjęcie przejściowej pracy zarobkowej, nie zagrażającej stałemu zatrudnieniu innych pracowników i mającej na celu zwiększenie szansy na pełne produktywne i swobodnie wybrane zatrudnienie.
8. Każdy Członek powinien, w miarę możliwości, zagwarantować osobom bezrobotnym, które pragną otworzyć własne przedsiębiorstwo lub podjąć inną działalność gospodarczą, pomoc finansową i poradnictwo na określonych warunkach.
9. Każdy Członek powinien rozważyć zawarcie umów dwustronnych lub wielostronnych, zapewniających pomoc pracownikom zagranicznym chronionym przez jego ustawodawstwo, którzy z własnej woli pragną powrócić na terytorium państwa, którego są obywatelami lub na którym poprzednio mieszkali. Jeśli takie umowy nie istnieją, każdy Członek powinien zapewnić — przez ustawodawstwo krajowe — pomoc finansową dla tych pracowników.
10. Każdy Członek powinien, zgodnie — jeśli to właściwe — z postanowieniami umów wielostronnych, zainwestować środki zgromadzone przez statutowe systemy rent i fundusz ubezpieczenia w taki sposób, aby popierać zatrudnienie w kraju, a nie zniechęcać do niego i aby zachęcać do takich inwestycji źródła prywatne, łącznie z prywatnymi systemami rentowymi, stwarzając jednocześnie niezbędne gwarancje bezpieczeństwa i rentowności takich inwestycji.
11. Stopniowe wprowadzanie na obszarach wiejskich i miejskich usług komunalnych obejmujących także służbę zdrowia, finansowanych ze składek na zabezpieczenie społeczne lub z innych źródeł powinno doprowadzić do wzrostu zatrudnienia i zapewnienia szkolenia dla personelu, przyczyniając się jednocześnie w sposób praktyczny do osiągnięcia celów w dziedzinie popierania zatrudnienia.
III. OCHRONA OSÓB BEZROBOTNYCH12. W przypadkach częściowego bezrobocia i w przypadku przewidzianym w ust. 10 powyżej, świadczenie powinno być zagwarantowane na określonych warunkach w postaci wypłat okresowych sprawiedliwie wyrównujących utracone zarobki z powodu bezrobocia. Świadczenia te mogą być obliczone w świetle skróconego czasu pracy osoby bezrobotnej lub w taki sposób, by suma świadczeń i zarobków z tytułu pracy niepełnoetatowej osiągnęła kwotę między kwotą poprzednich zarobków z tytułu pracy pełnoetatowej i kwotą pełnego świadczenia na wypadek bezrobocia, tak aby nie zniechęcać do pracy niepełnoetatowej lub przejściowej, w każdym razie gdy te formy pracy pomogą w powrocie do pracy pełnoetatowej.
13. 1) Procent, o którym mowa w art. 15 Konwencji przy obliczaniu świadczeń, powinien być oparty na zarobkach brutto świadczeniobiorcy przed opodatkowaniem i potrąceniem składek na zabezpieczenie społeczne.
2) Jeśli to właściwe, procenty określone mogą być osiągnięte porównując wypłaty, okresowo po opodatkowaniu i potrąceniu składek z zarobkami po opodatkowaniu i potrąceniu składek.14. 1) Podjęcie odpowiedniego zatrudnienia powinno w określonych warunkach nie mieć zastosowania do:
a) zatrudnienia pociągającego za sobą zmianę zawodu, która nie uwzględnia zdolności, kwalifikacji, doświadczenia lub możliwości zmiany kwalifikacji zainteresowanej osoby;
b) zatrudnienia pociągającego za sobą przeniesienia się w miejsce, w którym brak jest odpowiedniego mieszkania;
c) zatrudnienia, w którym warunki i wynagrodzenie są znacznie mniej korzystne niż zwykle przyznawane w danym czasie w zawodzie i regionie, w którym oferuje się pracę;
d) zatrudnienia na stanowisku zwolnionym bezpośrednio w wyniku przerwy w pracy spowodowanej toczącym się sporem z tytułu pracy;
e) takiego zatrudnienia, że z przyczyn innych niż wymienione w literach a) do d) i mając na uwadze towarzyszące okoliczności, obejmujące obowiązki rodzinne zainteresowanej osoby odmowa podjęcia pracy nie jest nieuzasadniona.
2) Oceniając kryteria określone w literach a) do c) i e) powyżej, należy ogólnie wziąć pod uwagę wiek osoby bezrobotnej, jej staż pracy w poprzednim zawodzie, nabyte doświadczenie, czas pozostawania bez pracy i wpływ zatrudnienia na jej sytuację osobistą i rodzinną.15. Jeśli osoba bezrobotna zgodziła się przyjąć na określony maksymalnie czas zatrudnienie przejściowe, które nie może być uważane za odpowiednie w znaczeniu ust. 14 powyżej, lub zatrudnienie niepełnoetatowe w okolicznościach objętych art. 10 ust. 3 Konwencji, wysokość i okres otrzymywania świadczenia na wypadek bezrobocia wypłacanego po zakończeniu takiego zatrudnienia nie powinny mieć ujemnego wpływu na zarobki uzyskiwane przez osobę bezrobotną z tytułu tego zatrudnienia.
16. Członkowie powinni dążyć do stopniowego obejmowania zakresem swego ustawodawstwa dotyczącego świadczeń na wypadek bezrobocia wszystkich pracowników. Jednakże można wyłączyć z tej ochrony pracowników państwowych, których zatrudnienie do normalnego wieku emerytalnego jest zagwarantowane przez ustawodawstwo krajowe.
17. Członkowie powinni dążyć do ochrony pracowników odczuwających niedostatek w okresie oczekiwania.
18. Następujące postanowienia powinny mieć zastosowanie, jeśli to właściwe, do kategorii osób wymienionych w art. 26 ust. 1 Konwencji:
a) w przypadku pełnego bezrobocia, świadczenie może być obliczone zgodnie z postanowieniami art. 16 Konwencji;
b) okres kwalifikacyjny powinien być dostosowany lub zniesiony na określonych warunkach, w stosunku do pewnych kategorii osób poszukujących pracy;
c) gdy świadczenie jest przyznane bez okresu kwalifikacyjnego:
i) okres oczekiwania może być zwiększony do określonej długości;
ii) okres wypłaty świadczenia może być ograniczony na określonych warunkach bez względu na postanowienia art. 19, ust l Konwencji.19. Jeśli czas wypłaty świadczenia jest ograniczony przez ustawodawstwo krajowe, powinien on zostać przedłużony, na określonych warunkach, do osiągnięcia wieku emerytalnego przez osoby bezrobotne, które osiągnęły wiek uznany za poprzedzający wiek emerytalny.
20. Każdy Członek, którego ustawodawstwo przewiduje prawo do opieki lekarskiej, uzależniając je bezpośrednio lub pośrednio od aktywności zawodowej, powinien dążyć do zapewnienia, na określonych warunkach, opieki lekarskiej osobom otrzymującym świadczenia na wypadek bezrobocia i osobom pozostającym na ich utrzymaniu.
21. Każdy Członek powinien dążyć do zagwarantowania osobom otrzymującym świadczenia na wypadek bezrobocia, na określonych warunkach, by okresy wypłat tych świadczeń były uwzględniane przy:
a) nabywaniu prawa do świadczeń na wypadek inwalidztwa, na wypadek śmierci żywiciela rodziny i emerytalnych i — jeśli to właściwe — przy obliczaniu tych świadczeń; oraz
b) nabyciu prawa do opieki lekarskiej i zasiłków chorobowych, świadczeń macierzyńskich i rodzinnych po zakończeniu bezrobocia, jeśli ustawodawstwo zainteresowanego Członka przewiduje takie świadczenia i uzależnia je bezpośrednio lub pośrednio od aktywności zawodowej.22. Każdy Członek powinien dążyć do dostosowania statutowych systemów zabezpieczenia społecznego opartych na działalności zawodowej do sytuacji zawodowej pracowników niepełnoetatowych. Takie dostosowanie przewidziane w art. 25 Konwencji powinno, w szczególności, odnosić się, na określonych warunkach do:
a) minimalnego czasu pracy i minimalnych zarobków dla uprawnień do świadczeń w systemach podstawowych i uzupełniających;
b) maksymalnych zarobków przy obliczaniu składek;
c) okresu kwalifikacyjnego przy nabyciu prawa do świadczeń;
d) metod obliczania świadczeń pieniężnych, w szczególności rent, na podstawie zarobków i długości czasu płacenia składek, ubezpieczenia lub działalności zawodowej;
e) uprawnienia do niezmniejszonych minimalnych świadczeń i świadczeń o stałej wysokości, w szczególności świadczeń rodzinnych.23. Członkowie powinni dążyć do popierania rzeczywistego zrozumienia dla sytuacji osób bezrobotnych, które pozostają bez pracy od dłuższego czasu oraz dla ich potrzeb uzyskania dostatecznego dochodu.
IV. ROZWÓJ SYSTEMÓW OCHRONY24. Ponieważ systemy ochrony bezrobotnych niektórych. Członków znajdują się we wczesnym stadium rozwoju, inni zaś Członkowie będą musieli rozważyć modyfikację istniejących systemów w świetle zmieniających się potrzeb, wiele podejść może w sposób zasadny znaleźć zastosowanie w zakresie pomocy dla bezrobotnych, a Członkowie powinni nadać wysoki priorytet pełnej i szczerej wymianie informacji dotyczącej programów pomocy dla bezrobotnych.
25. W celu osiągnięcia przynajmniej norm ustanowionych w Części IV (świadczenie na wypadek bezrobocia) Konwencji dotyczącej zabezpieczenia społecznego (normy minimalne), z 1952 r., Członkowie, którzy zamierzają rozwinąć swój system ochrony na wypadek bezrobocia, powinni kierować się w miarę możliwości i właściwości, następującymi postanowieniami.
26. 1) Członkowie powinni zdawać sobie sprawę z trudności technicznych i administracyjnych związanych z planowaniem i wprowadzeniem mechanizmów zabezpieczenia społecznego dla świadczeń na wypadek bezrobocia. W celu wprowadzenia form świadczeń na wypadek bezrobocia polegających na wypłacie świadczeń o charakterze nieuznaniowym powinni oni starać się możliwie najszybciej spełnić następujące warunki:
a) ustanowienie i zadowalające działanie publicznej służby zatrudnienia, obejmującej sieć biur zatrudnienia i mającej wystarczające możliwości administracyjne, aby zbierać i analizować informacje na temat rynku pracy, rejestrować oferty pracy i osoby poszukujące pracy oraz by obiektywnie stwierdzać, czy ktoś jest bezrobotny wbrew swojej woli;
b) uzasadniony zakres działania oraz szerokie doświadczenie w zakresie administrowania w innych dziedzinach zabezpieczenia społecznego uważanych za priorytetowe z przyczyn społecznych i gospodarczych, takich jak podstawowa opieka lekarska i odszkodowanie z tytułu wypadków przy pracy.
2) Członkowie powinni przede wszystkim starać się spełnić warunki przedstawione w ust. 1) powyżej, przez popieranie odpowiednio wysokiego szczebla stabilnego zatrudnienia oferując niezbędne odpowiednie wynagrodzenie i warunki pracy, w szczególności przez niezbędne i właściwe środki, tj.: poradnictwo zawodowe i szkolenie, aby ułatwić dobrowolne dopasowanie kwalifikacji na rynku pracy do zaoferowanych miejsc pracy.
3) Współpraca i doradztwo techniczne ze strony Międzynarodowego Biura Pracy powinny w dalszym ciągu być wykorzystywane do popierania każdej inicjatywy Członków w tym zakresie, w przypadku niewystarczających ekspertyz krajowych.
4) Jeśli spełnione są warunki określone w ust. 1) powyżej, Członkowie powinni tak szybko, jak na to pozwolą ich środki i jeśli jest to konieczne — stopniowo, wprowadzać programy ochrony bezrobotnych, obejmujące mechanizmy zabezpieczenia społecznego dla świadczeń na wypadek bezrobocia.27. W przypadkach gdy warunki, o których mowa w art. 26. 1), nie są spełnione, Członkowie powinni uznać za pierwszoplanowe środki specjalnej pomocy, dla najbardziej potrzebujących osób bezrobotnych, w zakresie, na jaki pozwalają dostępne zasoby i biorąc pod uwagę warunki krajowe.
28. Członkowie, którzy utworzyli krajowy fundusz ubezpieczenia, mogą zbadać możliwości upoważnienia do wypłaty okresowych świadczeń pieniężnych posiadaczom rachunków, których zarobki zostały przerwane z powodu długotrwałego bezrobocia i których sytuacja rodzinna jest niepewna, w celu zabezpieczenia ich podstawowych potrzeb. Poziom tych świadczeń i okres ich wypłaty mogą być ograniczone w zależności od okoliczności, w szczególności od wysokości rachunku.
29. Członkowie mogą również zachęcać organizacje pracodawców i pracowników do tworzenia funduszy pomocy w przedsiębiorstwach i sektorach działalności, które mają wystarczające możliwości ekonomiczne.
30. Członkowie, których ustawodawstwo zobowiązuje pracodawców do wypłat odprawy na rzecz pracowników, którzy stracili pracę, powinni przewidzieć zobowiązanie pracodawców do spełniania tego obowiązku wspólnie, przez utworzenie funduszy finansowanych przez składki pracodawców, tak aby zapewnić, by zainteresowani pracownicy otrzymali te wypłaty.