ZALECENIE Nr 182
Sesja Konferencji: 81
MIĘDZYNARODOWEJ ORGANIZACJI PRACY
dotyczące pracy w niepełnym wymiarze czasu.Konferencja Ogólna Międzynarodowej Organizacji Pracy,
zwołana do Genewy przez Radę Administracyjną Międzynarodowego Biura Pracy i zebrana tam w dniu 7 czerwca 1994 r. na osiemdziesiątej pierwszej sesji,
postanowiwszy przyjąć niektóre wnioski dotyczące pracy w niepełnym wymiarze czasu, która to sprawa stanowi czwarty punkt porządku dziennego sesji,
postanowiwszy, że wnioski te zostaną ujęte w formę zalecenia uzupełniającego Konwencję dotyczącą pracy w niepełnym wymiarze czasu, z 1994 r.,
przyjmuje dnia dwudziestego czwartego czerwca tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątego czwartego roku następujące Zalecenie, które otrzyma nazwę: Zalecenie dotyczące pracy w niepełnym wymiarze czasu, z 1994 r.:
1. Postanowienia niniejszego Zalecenia powinny być rozważane w połączeniu z Konwencją dotyczącą pracy w niepełnym wymiarze czasu, z 1994 r. (zwaną dalej Konwencją).
2. Dla celów niniejszego Zalecenia:
a) określenie „pracownik pracujący w niepełnym wymiarze czasu" oznacza zatrudnioną osobę, której normalny czas pracy jest krótszy niż porównywalnych pracowników pracujących w pełnym wymiarze czasu;
b) normalny czas pracy określony w lit. a) może być określany tygodniowo lub średnio w danym okresie zatrudnienia;
c) określenie „porównywalny pracownik pracujący w pełnym wymiarze czasu" dotyczy pracownika pracującego w pełnym wymiarze czasu, który:
i) ma ten sam rodzaj stosunku pracy;
ii) wykonuje taki sam lub podobny rodzaj pracy lub zawód;
iii) zatrudniony jest w tym samym zakładzie lub, jeżeli nie ma w tym zakładzie porównywalnego pracownika pracującego w pełnym wymiarze czasu, w tym samym przedsiębiorstwie lub, jeżeli nie ma w tym przedsiębiorstwie porównywalnego pracownika pracującego w pełnym wymiarze czasu, w tej samej gałęzi działalności, co zainteresowany pracownik pracujący w niepełnym wymiarze czasu;
d) pracownicy pracujący w pełnym wymiarze czasu dotknięci częściowym bezrobociem, tzn. zbiorowym i czasowym zmniejszeniem ich normalnego czasu pracy z przyczyn ekonomicznych, technicznych lub strukturalnych, nie są uznawani za pracowników pracujących w niepełnym wymiarze czasu.3. Niniejsze Zalecenie ma zastosowanie do wszystkich pracowników pracujących w niepełnym wymiarze czasu.
4. Zgodnie z ustawodawstwem i praktyką krajową, pracodawcy powinni konsultować z przedstawicielami zainteresowanych pracowników wprowadzanie lub zwiększanie na szeroką skalę pracy w niepełnym wymiarze czasu, zasad i procedur stosowanych do takiej pracy oraz środki ochrony i popierania, które mogą być właściwe.
5. Pracownicy pracujący w niepełnym wymiarze czasu powinni być informowani pisemnie lub w każdy inny sposób zgodny z ustawodawstwem i praktyką krajową o ich szczególnych warunkach zatrudnienia.
6. Dostosowania, dokonywane zgodnie z art. 6 Konwencji, do ustawowych systemów zabezpieczenia społecznego, które oparte są na pracy zawodowej, powinny zmierzać do:
a) jeżeli to właściwe, stopniowego zmniejszania wymogów progowych opartych na zarobkach lub czasie pracy, jako warunkach objęcia tymi systemami;
b) równie właściwego zapewnienia pracownikom pracującym w niepełnym wymiarze czasu minimalnych lub niskich świadczeń, w szczególności w razie starości, choroby, inwalidztwa, świadczeń macierzyńskich, jak również zasiłków rodzinnych;
c) przyjęcie jako zasady, że pracownicy pracujący w niepełnym wymiarze czasu, których zatrudnienie zostało zakończone lub zawieszone i którzy poszukują tylko zatrudnienia w niepełnym wymiarze czasu, spełniają warunek przydatności do pracy wymagany przy wypłacaniu świadczeń na wypadek bezrobocia;
d) zmniejszania ryzyka, że pracownicy pracujący w niepełnym wymiarze czasu mogą być krzywdzeni przez systemy, które:
i) uzależniają prawo do świadczeń od stażu pracy, określonego jako okresy składkowe, ubezpieczenia lub zatrudnienia w danym okresie;
ii) uzależniają wysokość świadczenia zarówno od przeciętnych uzyskiwanych uprzednio zarobków jak i długości okresów składkowych, ubezpieczenia lub zatrudnienia.7.1) Gdzie jest to właściwe, wymogi progowe dostępu do objęcia prywatnymi systemami zawodowymi, które uzupełniają lub zastępują ustawowe systemy zabezpieczenia społecznego powinny być stopniowo obniżane, aby umożliwić objęcie nimi pracowników pracujących w niepełnym wymiarze czasu w możliwie szerokim zakresie.
2) Pracownicy pracujący w niepełnym wymiarze czasu powinni być chronieni przez te systemy na warunkach równoważnych tym, które dotyczą porównywalnych pracowników pracujących w pełnym wymiarze czasu. Gdzie jest to właściwe, warunki te mogą być określane proporcjonalnie do czasu pracy, składek lub zarobków.8.1) Równie właściwie, wymogi progowe oparte na zarobkach lub czasie pracy, określone w art. 8 Konwencji w dziedzinach wymienionych w art. 7, powinny być stopniowo zmniejszane.
2) Okresy pracy wymagane jako warunek ochrony w dziedzinach wymienionych w art. 7 Konwencji nie powinny być dla pracowników pracujących w niepełnym wymiarze czasu dłuższe niż dla porównywalnych pracowników pracujących w pełnym wymiarze czasu.9. Jeżeli pracownicy pracujący w niepełnym wymiarze czasu mają więcej niż jedną pracę, ich ogólny czas pracy, składki lub zarobki powinny być brane pod uwagę przy określaniu, czy spełniają oni wymogi progowe ustawowych systemów zabezpieczenia społecznego, które oparte są na pracy zawodowej.
10. Pracownicy pracujący w niepełnym wymiarze czasu powinni korzystać, na sprawiedliwych zasadach, z wyrównań finansowych, dodatkowych do podstawowych zarobków, które otrzymują porównywalni pracownicy pracujący w pełnym wymiarze czasu.
11. Wszelkie właściwe środki powinny być podjęte w celu zapewnienia, że w takim stopniu, w jakim jest to możliwe, pracownicy pracujący w niepełnym wymiarze czasu mają, na sprawiedliwych zasadach, dostęp do ułatwień zdrowotnych i służb socjalnych danego przedsiębiorstwa; takie ułatwienia i służby powinny, w możliwym zakresie, być zapewnione z uwzględnieniem potrzeb pracowników pracujących w niepełnym wymiarze czasu.
12.1) Liczba godzin pracy i rozkład czasu pracy pracowników pracujących w niepełnym wymiarze czasu powinny być ustalane z uwzględnieniem interesów pracowników, jak również potrzeb przedsiębiorstwa.
2) Jeżeli jest to możliwe, zmiany w uzgodnionym rozkładzie pracy i praca poza rozkładem pracy powinny być ograniczane i wcześniej zapowiadane.
3) System wynagradzania za pracę w godzinach poza uzgodnionym rozkładem czasu pracy powinien być, zgodnie z ustawodawstwem i praktyką krajową, przedmiotem negocjacji.13. Zgodnie z ustawodawstwem i praktyką krajową pracownicy pracujący w niepełnym wymiarze czasu powinni mieć dostęp, na sprawiedliwych zasadach i w takim stopniu, w jakim jest to możliwe, na sprawiedliwych warunkach, do wszystkich form urlopów dostępnych porównywalnym pracownikom pracującym w pełnym wymiarze czasu, w szczególności płatnych urlopów szkoleniowych, urlopów macierzyńskich i zwolnień w wypadku choroby dziecka lub innego członka najbliższej rodziny pracownika.
14. Gdzie jest to właściwe, te same zasady dotyczące planu corocznych urlopów i pracy w dni zwyczajowo wolne od pracy i święta powinny być stosowane do pracowników pracujących w niepełnym wymiarze czasu, jak i porównywalnych pracowników pracujących w pełnym wymiarze czasu.
15. Gdzie jest to możliwe, powinny być podjęte właściwe środki w celu przezwyciężenia szczególnych utrudnień w dostępie pracowników pracujących w niepełnym wymiarze czasu do szkolenia, możliwości kariery i mobilności zawodowej.
16. Postanowienia ustawowych systemów zabezpieczenia społecznego opartych na pracy zawodowej, które mogą zniechęcać do zatrudniania w niepełnym wymiarze czasu lub podejmowania pracy w niepełnym wymiarze czasu, powinny być dostosowane, w szczególności te, które:
a) ustalają proporcjonalnie wyższe składki dla pracowników pracujących w niepełnym wymiarze czasu, chyba że jest to uzasadnione przez właściwie proporcjonalnie wyższe świadczenia;
b) bez uzasadnionych podstaw znacznie ograniczają świadczenia na wypadek bezrobocia udzielane bezrobotnym pracownikom, którzy czasowo podjęli pracę w niepełnym wymiarze czasu;
c) nadają nadmierne znaczenie, przy obliczaniu świadczeń na wypadek starości, zmniejszonemu dochodowi z tytułu pracy w niepełnym wymiarze czasu podejmowanej bezpośrednio w okresie poprzedzającym przejście na emeryturę.17. Pracodawcy powinni rozważyć podjęcie środków ułatwiających dostęp do pracy w niepełnym wymiarze czasu na wszystkich szczeblach przedsiębiorstwa, w tym, gdzie to właściwe na stanowiskach wykwalifikowanych i kierowniczych.
18.1) Gdzie jest to właściwe, pracodawcy powinni zwracać uwagę na:
a) prośby pracowników o przejście z pracy w pełnym wymiarze czasu do pracy w niepełnym wymiarze czasu, która staje się dostępna w przedsiębiorstwie;
b) prośby pracowników o przejście z pracy w niepełnym wymiarze czasu do pracy w pełnym wymiarze czasu, która staje się dostępna w przedsiębiorstwie.
2) Pracodawcy powinni co pewien czas informować pracowników o dostępności miejsc pracy w pełnym i niepełnym wymiarze czasu w przedsiębiorstwie, w celu ułatwienia przechodzenia z pracy w pełnym do pracy w niepełnym wymiarze czasu i odwrotnie.19. Odmowa przez pracownika przejścia z pracy w pełnym wymiarze czasu do pracy w niepełnym wymiarze czasu nie powinna stanowić sama w sobie ważnej przyczyny zwolnienia z pracy, bez ograniczania, zgodnie z ustawodawstwem i praktyką krajową, możliwości zwolnienia z innych przyczyn niż wynikające z przyczyn dotyczących działania danego przedsiębiorstwa.
20. Jeżeli warunki krajowe lub warunki na szczeblu przedsiębiorstwa pozwalają, pracownikom powinno się umożliwić, w uzasadnionych przypadkach, takich jak dążą lub potrzeba zapewnienia opieki małemu dziecku, niepełnosprawnemu lub choremu członkowi rodziny, przejście do pracy w niepełnym wymiarze czasu i następnie powrót do pracy w pełnym wymiarze czasu.
21. Jeżeli obowiązki pracodawców zależą od liczby pracowników, których zatrudniają, pracownicy pracujący w niepełnym wymiarze czasu powinni być traktowani na równi z pracownikami pracującymi w pełnym wymiarze czasu. Jednakże, jeżeli jest to właściwe, pracownicy pracujący w niepełnym wymiarze czasu mogą być traktowani proporcjonalnie do ich czasu pracy, ale jeżeli obowiązki takie dotyczą ochrony, o której mowa w art. 4 Konwencji, powinni być traktowani jak pracownicy pracujący w pełnym wymiarze czasu.
22. Powinny być rozpowszechnione informacje na temat środków ochronnych, które stosuje się do pracy w niepełnym wymiarze czasu i na temat rozwiązań praktycznych dla różnych rodzajów pracy w niepełnym wymiarze czasu.