ZALECENIE Nr 189
MIĘDZYNARODOWEJ ORGANIZACJI PRACY
dotyczące ogólnych warunków stymulowania tworzenia miejsc pracy w małych i średnich przedsiębiorstwach.

Sesja Konferencji: 86

Konferencja Ogólna Międzynarodowej Organizacji Pracy,

zwołana do Genewy przez Radę Administracyjną Międzynarodowego Biura Pracy i zebrana tam w dniu 2 czerwca 1998 r. na osiemdziesiątej szóstej sesji,

uznając potrzebę wprowadzania dobrobytu gospodarczego, społecznego i duchowego oraz rozwoju jednostek, rodzin, wspólnot i narodów,

przekonana o znaczeniu tworzenia miejsc pracy w małych i średnich przedsiębiorstwach,

przypominając rezolucję dotyczącą promowania małych i średnich przedsiębiorstw przyjętą przez Międzynarodową Konferencję Pracy podczas 72 sesji w 1986 r., jak również Wnioski zawarte w rezolucji dotyczącej polityki zatrudnienia w kontekście globalnym, przyjętej przez Konferencję na 83 sesji w 1996 r.,

odnotowując, że małe i średnie przedsiębiorstwa, jako decydujący czynnik wzrostu i rozwoju gospodarczego, są coraz bardziej odpowiedzialne za tworzenie większości miejsc pracy na świecie i mogą pomóc w kreowaniu środowiska dla innowacyjności i przedsiębiorczości,

rozumiejąc szczególną wartość produktywnych, trwałych i dobrej jakości miejsc pracy,

uznając, że małe i średnie przedsiębiorstwa zapewniają kobietom i innym tradycyjnie narażonym grupom, uzyskanie dostępu, na lepszych warunkach, do produktywnych, trwałych i dobrej jakości możliwości zatrudnienia,

przekonana, że promowanie przestrzegania Konwencji dotyczącej pracy przymusowej lub obowiązkowej, z 1930 r., Konwencji dotyczącej wolności związkowej i ochrony praw związkowych, z 1948 r., Konwencji dotyczącej stosowania zasad prawa organizowania się i rokowań zbiorowych, z 1949 r., Konwencji dotyczącej jednakowego wynagrodzenia za pracę jednakowej wartości, z 1951 r., Konwencji dotyczącej zniesienia pracy przymusowej, z 1957 r. i Konwencji dotyczącej dyskryminacji w zakresie zatrudnienia i wykonywania zawodu, z 1958 r. wzmocni tworzenie dobrej jakości zatrudnienia w małych i średnich przedsiębiorstwach, a w szczególności, że promowanie przestrzegania Konwencji i Zalecenia dotyczącego najniższego wieku dopuszczenia do zatrudnienia, z 1973 r. pomoże Członkom w ich wysiłkach na rzecz eliminowania pracy dzieci,

przekonana również, że przyjęcie nowych przepisów dotyczących tworzenia miejsc pracy w małych i średnich przedsiębiorstwach, jakie mają być uwzględniane wraz:

a) ze stosownymi postanowieniami innych międzynarodowych konwencji i zaleceń w dziedzinie pracy, jeżeli to właściwe, takimi jak postanowienia Konwencji i Zalecenia dotyczącego polityki zatrudnienia, z 1964 r. i Zalecenia dotyczącego polityki zatrudnienia (postanowienia uzupełniające), z 1984 r., Zalecenia dotyczącego roli spółdzielni w rozwoju gospodarczym i społecznym krajów rozwijających się, z 1966 r., Konwencji i Zalecenia dotyczącego roli poradnictwa i kształcenia zawodowego w rozwoju zasobów ludzkich, z 1975 r. oraz Konwencji i Zalecenia dotyczącego bezpieczeństwa, zdrowia pracowników i środowiska pracy, z 1981 r.,

b) z innymi sprawdzonymi inicjatywami MOP promującymi rolę małych i średnich przedsiębiorstw w trwałym tworzeniu miejsc pracy i zachęcającymi do stosownego i powszechnego stosowania ochrony społecznej, w tym programem Rozpocznij i rozwijaj swoją działalność lub innymi programami, jak również pracą Międzynarodowego Centrum Szkolenia MOP w dziedzinie szkolenia i zachęcania, zapewni Członkom wartościowe wskazówki w określaniu i realizowaniu polityki tworzenia miejsc pracy w małych i średnich przedsiębiorstwach,

postanowiwszy przyjąć niektóre wnioski dotyczące ogólnych warunków stymulowania tworzenia miejsc pracy w małych i średnich przedsiębiorstwach, która to sprawa stanowi czwarty punkt porządku dziennego sesji,

postanowiwszy, że wnioski te zostaną ujęte w formę zalecenia,

przyjmuje dnia siedemnastego czerwca tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątego ósmego roku następujące Zalecenie, które otrzyma nazwę: Zalecenie dotyczące tworzenia miejsc pracy w małych i średnich przedsiębiorstwach, z 1998 r.

I. DEFINICJA, CEL I ZAKRES

1. Członkowie powinni, w konsultacji z najbardziej reprezentatywnymi organizacjami pracodawców i pracowników, definiować małe i średnie przedsiębiorstwa przez odwołanie się do takich kryteriów, jakie mogą być uznane za właściwe zgodnie z krajowymi warunkami społecznymi i ekonomicznymi, rozumiejąc, iż elastyczność ta nie powinna uniemożliwiać Członkom dochodzenia do powszechnie akceptowanych definicji w celu zbierania danych i dokonywania analiz.

2. Członkowie powinni podjąć środki, które są właściwe ze względu na warunki krajowe i zgodne z praktyką krajową, w celu uznania i promowania fundamentalnej roli, jaką małe i średnie przedsiębiorstwa mogą odgrywać w odniesieniu do:
a) promowania pełnego, wydajnego i swobodnie wybranego zatrudnienia,
b) większego dostępu do możliwości zarobkowania i tworzenia zasobów prowadzących do produktywnego i trwałego zatrudnienia,
c) trwałego wzrostu gospodarczego i możliwości elastycznego reagowania na zmiany,
d) zwiększania udziału gospodarczego najsłabszych lub zmarginalizowanych grup społeczeństwa,
e) zwiększania poziomu oszczędności narodowych i inwestycji,
f) szkolenia i rozwoju zasobów ludzkich,
g) zrównoważonego rozwoju regionalnego i lokalnego,
h) zapewniania towarów i usług, które są lepiej dostosowane do potrzeb rynku lokalnego,
i) dostępu do poprawionej jakości pracy i warunków pracy, co może przyczynić się do lepszej jakości życia, jak również umożliwić większej liczbie osób dostęp do ochrony społecznej,
j) stymulowania innowacyjności, przedsiębiorczości, rozwoju technologii i badań,
k) dostępności do rynków krajowych i międzynarodowych, oraz
l) promowania dobrych stosunków między pracodawcami i pracownikami.

3. W celu promowania fundamentalnej roli małych i średnich przedsiębiorstw, o czym mowa w punkcie 2, Członkowie powinni przyjąć właściwe środki i mechanizmy zachęcające w celu ochrony interesów pracowników w takich przedsiębiorstwach przez zapewnienie im podstawowej ochrony dostępnej zgodnie z innymi właściwymi instrumentami.

4. Postanowienia niniejszego Zalecenia mają zastosowanie do wszystkich gałęzi działalności gospodarczej i wszystkich rodzajów małych i średnich przedsiębiorstw bez względu na formę własności (np. przedsiębiorstwa prywatne i publiczne, spółdzielnie, spółki, przedsiębiorstwa rodzinne i wyłączni właściciele).

II. POLITYKA I RAMY PRAWNE

5. W celu kreowania środowiska, sprzyjającego wzrostowi i rozwojowi małych i średnich przedsiębiorstw, Członkowie powinni:
a) przyjąć i stosować właściwą politykę fiskalną, monetarną i zatrudnienia na rzecz promowania korzystnego środowiska ekonomicznego (w szczególności, jeśli chodzi o stopy inflacji, oprocentowanie i kursy wymiany, stopy podatkowe, stabilność zatrudnienia i społeczną),
b) stworzyć i stosować właściwe przepisy prawne dotyczące w szczególności praw własności, w tym własności intelektualnej, lokalizacji przedsiębiorstw, realizacji umów, sprawiedliwego współzawodnictwa, jak również stosownego ustawodawstwa społecznego i pracy,
c) zwiększyć atrakcyjność przedsiębiorczości poprzez unikanie polityki i środków prawnych, które mogą być niekorzystne dla tych, którzy chcą stać się przedsiębiorcami.

6. Środki, o których mowa w punkcie 5 powinny być uzupełnione przez politykę promowania skutecznych i konkurencyjnych małych i średnich przedsiębiorstw zdolnych do zapewniania produktywnego i trwałego zatrudnienia, zgodnie z właściwymi warunkami społecznymi. W tym celu, Członkowie powinni rozważyć politykę, która:
1) stwarza warunki, które:
a) zapewniają wszystkim przedsiębiorstwom, bez względu na ich wielkość lub rodzaj:
i) jednakowe możliwości, w szczególności jeżeli chodzi o dostęp do kredytu, wymianę dewizową, wkład importowany, i
ii) sprawiedliwe podatki,
b) zapewniają niedyskryminujące stosowanie ustawodawstwa pracy, w celu podnoszenia jakości zatrudnienia w małych i średnich przedsiębiorstwach,
c) promują przestrzeganie przez małe i średnie przedsiębiorstwa międzynarodowych standardów pracy dotyczących pracy dzieci,
2) usuwa bariery rozwoju i wzrostu małych i średnich przedsiębiorstw, wynikające w szczególności z:
a) trudności w dostępie do kredytów i rynków kapitałowych,
b) niskiego poziomu kwalifikacji technicznych i kierowniczych,
c) nieodpowiednich informacji,
d) niskich poziomów wydajności i jakości,
e) niewystarczającego dostępu do rynków,
f) trudności w dostępie do nowych technologii,
g) braku infrastruktury transportowej i komunikacyjnej,
h) nieodpowiednich, niewłaściwych lub zbyt uciążliwych wymagań dotyczących rejestracji, koncesjonowania, sprawozdawczości i innych wymogów administracyjnych, w tym tych, które hamują najmowanie personelu, bez szkody dla poziomu warunków zatrudnienia, skuteczności inspekcji pracy i systemu kontrolowania warunków pracy i związanych z tym kwestii,
i) niewystarczającego wsparcia dla badań i rozwoju,
j) trudności w dostępie do możliwości zamówień publicznych i prywatnych.
3) obejmuje szczególne środki i inicjatywy zmierzające do udzielania pomocy lub podnoszenia znaczenia sektora nieformalnego, aby stał się on częścią sektora zorganizowanego.

7. W celu formułowania takiej polityki, Członkowie powinni, gdzie to właściwe:
1) zbierać dane krajowe na temat sektora małych i średnich przedsiębiorstw, obejmujące m.in. ilościowe i jakościowe aspekty zatrudnienia, wraz z zapewnianiem, że nie spowoduje to dla małych i średnich przedsiębiorstw nieuzasadnionych obciążeń administracyjnych,
2) przeprowadzać obszerne przeglądy na temat wpływu obowiązującej polityki i przepisów na małe i średnie przedsiębiorstwa, ze szczególnym uwzględnieniem wpływu programów przekształceń strukturalnych na tworzenie miejsc pracy,
3) dokonywać przeglądu ustawodawstwa pracy i społecznego, w konsultacji z najbardziej reprezentatywnymi organizacjami pracodawców i pracowników, w celu określenia czy:
a) ustawodawstwo to zaspokaja potrzeby małych i średnich przedsiębiorstw, przy zapewnieniu właściwej ochrony i warunków pracy ich pracownikom,
b) istnieje potrzeba podjęcia środków uzupełniających, jeżeli chodzi o ochronę społeczną, takich jak: systemy dobrowolne, działania systemowe i inne,
c) taka ochrona społeczna rozciąga się na pracowników małych i średnich przedsiębiorstw i czy istnieją stosowne przepisy w celu zapewnienia zgodności z przepisami dotyczącymi zabezpieczenia społecznego w dziedzinach takich jak opieka społeczna, zasiłki chorobowe, zasiłki dla bezrobotnych, renty starcze, zasiłki związane z wypadkami przy pracy, zasiłki rodzinne, zasiłki macierzyńskie, renty inwalidzkie oraz zasiłki dla osób pozostałych przy życiu.

8. W okresach trudności ekonomicznych, rządy powinny dążyć do zapewniania zdecydowanej i skutecznej pomocy małym i średnim przedsiębiorstwom oraz ich pracownikom.

9. W formułowaniu takiej polityki, Członkowie:
1) mogą konsultować się, oprócz najbardziej reprezentatywnych organizacji pracodawców i pracowników, z innymi zainteresowanymi i kompetentnymi stronami, które uznają za właściwe,
2) powinni brać pod uwagę politykę w takich dziedzinach jak sprawy finansowe i monetarne, handel i przemysł, zatrudnienie, praca, ochrona społeczna, równość płci oraz bezpieczeństwo i zdrowie zawodowe oraz budowanie umiejętności poprzez kształcenie i szkolenie,
3) powinni stworzyć mechanizmy w celu dokonywania przeglądu takiej polityki, w konsultacji z najbardziej reprezentatywnymi organizacjami pracodawców i pracowników oraz w celu jej uaktualniania.

III. ROZWÓJ KULTURY FUNKCJONOWANIA PRZEDSIĘBIORSTWA

10. Członkowie powinni przyjąć środki, opracowane w konsultacji z najbardziej reprezentatywnymi organizacjami pracodawców i pracowników, mające na celu stworzenie i wzmocnienie kultury funkcjonowania przedsiębiorstwa, która koncentruje się na inicjatywach, tworzeniu przedsiębiorstwa, wydajności, świadomości środowiskowej, jakości, dobrych stosunkach pracy i zawodowych oraz odpowiednich praktykach społecznych, które są sprawiedliwe. W tym celu, Członkowie powinni rozważyć:
1) dążenie do rozwoju przedsiębiorczości poprzez system i programy kształcenia, przedsiębiorczości oraz szkolenia, związane z potrzebami pracy i osiąganiem wzrostu gospodarczego i rozwoju, ze szczególnym akcentem nadanym znaczeniu dobrych stosunków zawodowych, wielorakich szkoleń i umiejętności kierowniczych potrzebnych małym i średnim przedsiębiorstwom,
2) dążenie, odpowiednimi sposobami, do popierania bardziej pozytywnego nastawienia wobec ryzyka i niepowodzeń poprzez uznanie ich za wartościowe i pouczające doświadczenia, i jednocześnie uznając ich wpływ zarówno na przedsiębiorców jak i pracowników.
3) popierania procesu ustawicznego uczenia się wszystkich kategorii pracowników i przedsiębiorców,
4) opracowywanie i realizowanie kampanii podnoszenia świadomości, z pełnym zaangażowaniem organizacji zainteresowanych pracodawców i pracowników, w celu promowania:
a) przestrzegania zasad prawa oraz praw pracowników, lepszych warunków pracy, większej wydajności oraz poprawionej jakości dóbr i usług,
b) roli modeli przedsiębiorczości i systemów nagradzania, z należytym uwzględnieniem specyficznych potrzeb kobiet oraz grup najsłabszych i zmarginalizowanych.

IV. ROZWÓJ EFEKTYWNEJ INFRASTRUKTURY USŁUG

11. W celu zwiększania rozwoju, potencjału tworzenia miejsc pracy i konkurencyjności małych i średnich przedsiębiorstw, należy uwzględniać dostępną im i ich pracownikom gamę bezpośrednich i pośrednich usług wspierających, takich jak:
a) pomoc w przygotowaniu, rozpoczęciu i rozwoju działalności;
b) rozwój planu działalności oraz działań następczych;
c) inkubatory przedsiębiorczości;
d) usługi informacyjne, w tym doradztwo na temat polityki rządu;
e) usługi w zakresie konsultacji i badań;
f) doskonalenie umiejętności kierowniczych i zawodowych;
g) promowanie i rozwój szkolenia w oparciu o przedsiębiorstwo;
h) poparcie dla szkoleń na temat bezpieczeństwa zawodowego i zdrowia;
i) pomoc w podnoszeniu umiejętności czytania, pisania i liczenia, wiedzy komputerowej, podstawowych poziomów edukacji kierowników i pracowników,
j) dostęp do energii, telekomunikacji i infrastruktury materialnej takiej jak zaopatrzenie w wodę, elektryczność, lokale, transport i drogi, zapewniane bezpośrednio lub przez pośredników sektora prywatnego;
k) pomoc w zrozumieniu i stosowaniu ustawodawstwa pracy, w tym przepisów dotyczących praw pracowników, jak również w rozwoju zasobów ludzkich i promowaniu równości płci;
l) usługi prawne, księgowości i finansowe;
m) wsparcie działań innowacyjnych i modernizacyjnych;
n) doradztwo w zakresie technologii;
o) doradztwo w zakresie skutecznego stosowania informacji i technologii komunikacyjnej do procesu działalności;
p) dostęp do rynków kapitałowych, kredytu i gwarancji pożyczkowych;
q) doradztwo w zakresie finansów, kredytu i zarządzania ;
r) promowanie eksportu oraz możliwości handlu krajowego i międzynarodowego;
s) badanie rynku i pomoc w dziedzinie marketingu;
t) pomoc w projektowaniu produktu, rozwoju i prezentacji;
u) sprawdzanie i ocena jakości;
v) usługi w zakresie pakowania;
w) usługi kierowania środowiskiem;

12. W miarę możliwości, usługi wspierające, o których mowa w punkcie 11 powinny być określone i realizowane dla zapewnienia optymalnej ich właściwości i skuteczności w drodze takich środków jak:
a) dostosowanie usług i ich realizacji do specyficznych potrzeb małych i średnich przedsiębiorstw, z uwzględnieniem przeważających warunków gospodarczych, społecznych i kulturowych, jak również różnic w zakresie ich wielkości, sektora i stopnia rozwoju,
b) zapewnianie aktywnego zaangażowania małych i średnich przedsiębiorstw oraz najbardziej reprezentatywnych organizacji pracodawców i pracowników w określanie usług, jakie mają być oferowane,
c) angażowanie sektora publicznego i prywatnego w świadczenie takich usług, np. za pośrednictwem organizacji pracodawców i pracowników, organizacji częściowo państwowych, prywatnych konsultantów, parków technologicznych, inkubatorów przedsiębiorczości oraz samych małych i średnich przedsiębiorstw,
d) decentralizacja realizacji usług, aby w ten sposób, tak jak to możliwe, fizycznie zbliżyć je do małych i średnich przedsiębiorstw,
e) promowanie łatwego dostępu do gamy usług zintegrowanych poprzez organizację pełnej obsługi w jednym miejscu lub związane z tym usługi,
f) dążenie do samowystarczalności świadczących usługi poprzez uzasadniony poziom zwrotu kosztów z małych i średnich przedsiębiorstw i innych źródeł, w taki sposób aby uniknąć wypaczenia rynków takich usług oraz zwiększać możliwości małych i średnich przedsiębiorstw w dziedzinie tworzenia zatrudnienia,
g) zapewnianie profesjonalizmu i odpowiedzialności w kierowaniu realizacją usług,
h) stworzenie mechanizmów stałego monitorowania, oceny i uaktualniania usług.

13. Usługi powinny być planowane z uwzględnieniem strategii „pro-efektywnościowej” i innych podejść promujących skuteczność i pomagać małym i średnim przedsiębiorstwom utrzymać konkurencyjność na rynku krajowym i międzynarodowym, z jednoczesną poprawą praktyk pracy i warunków pracy.

14. Członkowie powinni ułatwiać małym i średnim przedsiębiorstwom dostęp do finansów i kredytów zgodnie z satysfakcjonującymi warunkami. W związku z tym:
1) z wyjątkiem przedsiębiorców należących do grup szczególnego ryzyka, usługi kredytowe i inne usługi finansowe powinny być, w możliwe największym stopniu, zapewniane na warunkach komercyjnych w celu zapewnienia ich ciągłości,
2) należy podjąć środki uzupełniające w celu uproszczenia procedur administracyjnych, zmniejszania kosztów transakcji i przezwyciężania problemów związanych z nieodpowiednim zabezpieczeniem, np. przez stworzenie pozarządowych finansowych agentów detalistów oraz rozwój instytucji finansowych ukierunkowanych na zwalczanie ubóstwa,
3) małe i średnie przedsiębiorstwa mogą być zachęcane do organizowania się w powszechne towarzystwa gwarancyjne.
4) należy dążyć do stworzenia organizacji kapitału zainwestowanego oraz innych organizacji specjalizujących się w pomocy dla innowacyjnych małych i średnich przedsiębiorstw.

15. Członkowie powinni rozważyć właściwą politykę poprawy wszystkich aspektów zatrudnienia w małych i średnich przedsiębiorstwach, poprzez zapewnienie niedyskryminującego stosowania ochronnego ustawodawstwa pracy i społecznego.

16. Członkowie powinni ponadto:
1) ułatwiać, gdzie to właściwe, rozwój organizacji i instytucji, które mogą skutecznie wspierać rozwój i konkurencyjność małych i średnich przedsiębiorstw. W związku z tym, powinny być rozważone konsultacje z najbardziej reprezentatywnymi organizacjami pracodawców i pracowników,
2) rozważyć właściwe środki w celu promowania związków między małymi i średnimi przedsiębiorstwami a większymi przedsiębiorstwami. W związku z tym, powinny być podjęte środki na rzecz zabezpieczenia prawnych interesów zainteresowanych małych i średnich przedsiębiorstw oraz ich pracowników.
3) rozważyć środki na rzecz promowania związków między małymi i średnimi przedsiębiorstwami w celu zachęcania do wymiany doświadczeń, jak również podziału zasobów i ryzyka. W związku z tym, małe i średnie przedsiębiorstwa mogą być zachęcane do tworzenia takich struktur jak konsorcja, siatki przedsiębiorstw, spółdzielnie produkcyjne i usługowe, z uwzględnieniem znaczenia roli organizacji pracodawców i pracowników,
4) rozważyć specyficzne środki dla osób pragnących zostać przedsiębiorcami z wybranych kategorii społeczności, np. kobiety, osoby długotrwale bezrobotne, osoby dotknięte przekształceniami strukturalnymi lub praktykami restrykcyjnymi albo dyskryminacyjnymi, osoby niepełnosprawne, personel zdemilitaryzowany, osoby młode, w tym absolwenci, pracownicy starsi, mniejszości etniczne oraz ludność tubylcza i plemienna. Szczegółowe określenie tych kategorii powinno być dokonane z uwzględnieniem krajowych priorytetów i warunków społeczno-gospodarczych,
5) rozważyć specjalne środki na rzecz poprawy porozumiewania się i stosunków między agendami rządowymi i organizacjami małych i średnich przedsiębiorstw jak również najbardziej reprezentatywnymi organizacjami tych przedsiębiorstw, w celu poprawy skuteczności polityki rządu dotyczącej tworzenia miejsc pracy,
6) zachęcać wspieranie przedsiębiorczości kobiet, uznając rosnące znaczenie kobiet w gospodarce, poprzez działania opracowane szczególnie dla kobiet, które są przedsiębiorcami lub pragną stać się przedsiębiorcami.

V. ROLA ORGANIZACJI PRACODAWCÓW I PRACOWNIKÓW

17. Organizacje pracodawców lub pracowników powinny rozważyć przyczynianie się do rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw w następujący sposób:
a) przedstawianie rządom, jeżeli to właściwe, poglądów małych i średnich przedsiębiorstw lub ich pracowników,
b) zapewnienie bezpośrednich usług wspierających, w takich dziedzinach jak: szkolenie, konsultacje, łatwiejszy dostęp do kredytu, wsparcie w zakresie marketingu, doradztwo w dziedzinie stosunków zawodowych oraz promowanie powiązań z większymi przedsiębiorstwami,
c) współpraca z krajowymi, regionalnymi i lokalnymi instytucjami jak również międzyrządowymi organizacjami regionalnymi, które zapewniają wsparcie małym i średnim przedsiębiorstwom w takich dziedzinach jak szkolenie, konsultacje, rozpoczynanie działalności gospodarczej oraz kontrola jakości,
d) udział w radach, grupach zadaniowych i innych organach na szczeblach krajowym, regionalnym i lokalnym utworzonych w celu zajmowania się ważnymi kwestiami gospodarczymi i społecznymi, w tym zajmowania się polityką i programami dotyczącymi małych i średnich przedsiębiorstw,
e) promowanie i uczestniczenie w rozwoju korzystnej gospodarczo i społecznie postępowej restrukturyzacji (w drodze takich działań jak przeszkalanie i promocja zatrudnienia na własny rachunek) przy jednoczesnym utrzymaniu właściwych zabezpieczeń socjalnych,
f) udział w promowaniu wymiany doświadczeń oraz tworzeniu powiązań między małymi i średnimi przedsiębiorstwami,
g) udział w monitorowaniu i analizowaniu problemów społecznych i rynku pracy wpływających na małe i średnie przedsiębiorstwa, dotyczących takich spraw jak warunki zatrudnienia, warunki pracy, ochrona społeczna i szkolenie zawodowe oraz promowanie działań naprawczych, jeżeli właściwe,
h) zaangażowanie w działania na rzecz podnoszenia jakości i wydajności, jak również promowanie standardów etycznych, równości płci i niedyskryminowania,
i) przygotowywanie studiów na temat małych i średnich przedsiębiorstw, zbieranie danych statystycznych i innego rodzaju informacji właściwych dla tego sektora, w tym danych statystycznych z podziałem według płci i płci, oraz dzielenie się nimi, jak również lekcjami najlepszej praktyki z innymi krajowymi i międzynarodowymi organizacji pracodawców i pracowników,
j) promowanie usług i doradztwa na temat praw pracowników, ustawodawstwa pracy i ochrony społecznej pracowników w małych i średnich przedsiębiorstwach.

18. Małe i średnie przedsiębiorstwa i ich pracownicy powinni być zachęcani do bycia właściwie reprezentowanymi, z pełnym przestrzeganiem wolności zrzeszania się. W związku z tym, organizacje pracodawców i pracowników powinny rozważyć rozszerzenie podstaw ich członkostwa, aby objąć małe i średnie przedsiębiorstwa.

VI. WSPÓŁPRACA MIĘDZYNARODOWA

19. Należy zachęcać do właściwej współpracy międzynarodowej w następujących obszarach:
a) ustalenie wspólnego stanowiska w kwestii zbierania porównywalnych informacji w celu wspieranie tworzenia polityki,
b) wymiana informacji, z podziałem według płci, wieku i inne kategorie na temat najlepszych praktyk, jeżeli chodzi o politykę i programy na rzecz tworzenia miejsc pracy i podwyższania jakości zatrudnienia w małych i średnich przedsiębiorstwach,
c) tworzenie powiązań między organami krajowymi i międzynarodowymi oraz instytucjami zaangażowanymi w rozwój małych i średnich przedsiębiorstw, w tym organizacjami pracodawców i pracowników, w celu ułatwiania:
i) wymiany personelu, doświadczeń i pomysłów,
ii) wymiany materiałów szkoleniowych, metodologii szkolenia i materiałów pomocniczych,
iii) kompilacji wyników badań oraz innych ilościowych i jakościowych danych, z podziałem według płci i wieku, na temat małych i średnich przedsiębiorstw i ich rozwoju,
iv) tworzenia międzynarodowych spółek i porozumień małych i średnich przedsiębiorstw, rozwiązań subkontraktowych i innych powiązań handlowych,
v) rozwoju nowych mechanizmów, korzystających z nowoczesnych technologii informacyjnych, np. w celu wymiany informacji między rządami, organizacjami pracodawców i pracowników na temat zebranych doświadczeń w zakresie promowania małych i średnich przedsiębiorstw,
d) międzynarodowe spotkania i dyskusje grupowe na temat strategii tworzenia miejsc pracy poprzez rozwój małych i średnich przedsiębiorstw, w tym wsparcie przedsiębiorczości kobiet. Podobne strategie na rzecz tworzenia miejsc pracy i przedsiębiorczości będą pomocne dla grup najsłabszych i zmarginalizowanych,
e) systematyczne badanie, w różnorodnych warunkach i różnych krajach, podstawowych czynników sukcesu w obszarze promocji małych i średnich przedsiębiorstw, które są zarówno skuteczne jak i zdolne do tworzenia miejsc pracy zapewniających dobre warunki pracy oraz właściwą ochronę społeczną,
f) promowanie dostępu małych i średnich przedsiębiorstw oraz ich pracowników do krajowych i międzynarodowych baz danych w dziedzinach takich jak możliwości zatrudnienia, informacje na temat rynku, ustawodawstwo, standardy technologiczne i produkcyjne.

20. Członkowie wraz z innymi międzynarodowymi organami powinni promować treść tego Zalecenia. Członkowie powinni być również otwarci na współpracę z tymi organami, gdzie to właściwe, przy ocenie i realizacji postanowień niniejszego Zalecenia oraz brać pod uwagę znaczącą rolę odgrywaną przez ILO w promowaniu tworzenia zatrudnienia w małych i średnich przedsiębiorstwach.